Ulice, które pamiętały wojnę

Zacznę może od tego że nie lubię książek z wojna w tle... Nigdy takowych nie czytałam . Ta zaciekawiła mnie dlatego , że w opisie przeczytałam że dzieje się w Łodzi, mieście z którym jestem nierozerwalnie związana. Zderzenie się świata obecnego ze światem opisanym w książce ( gdzie świat stoi w obliczu wojny...) było dla mnie trudnym i jakże historycznym, obyczajowym doświadczeniem. Dla głównej bohaterki codzienność to walka o przetrwanie, okupowana Łódź , brak bezpieczeństwa, stabilizacji ukazane jest w sposób bardzo realistyczny. Momentami czułam jakbym sama była w środku tych wydarzeń. Książka jest niesamowicie realistyczna, napisana w formie wspomnień przez co trafia w najczulsze punkty, często wzruszając do łez.

Okładka książki idealnie pasuje do treści a żółta otoczka przykuwa uwagę. Tytuł idealnie pasuje do całości , jest dla mnie podsumowaniem wszystkiego co jest w niej zawarte.

Książka zdecydowanie warta przeczytania , zastanowienia się nad tym jak żyjemy i ile mamy teraz luzu , spokoju , w porównaniu do naszych przodków.

Ciesze się że mogłam ja przeczytać.

Przez całe życie gromadzimy wokół siebie różne przedmioty. Otaczamy się nimi. Ich widok cieszy nasze oczy. Podziwiamy je. Lubimy pokazywać innym. Jednak najpiękniejsze są te, z którymi wiąże się jakaś historia. Miłe wspomnienie... To jest wartość dodana. I niezwykła

Rzeka płynie... I czas płynie, tak jak rzeka, w jedną stronę. Nic nie wraca.Rzeka płynie... I czas płynie, tak jak rzeka, w jedną stronę. Nic nie wraca.

Są książki, które zachwycają wartką akcją. Są takie, które zaskakują nieoczekiwanymi zwrotami fabularnymi. Ale są też powieści, których największą siłą są emocje, autentyczność i zwykłe ludzkie wspomnienia. ❤️

Dla mnie właśnie do tej ostatniej grupy należy „Ulice, które pamiętały wojnę” Wioletty Filipowskiej. To niezwykle udany debiut literacki, który poruszył mnie od pierwszych stron i na długo pozostanie w mojej pamięci.

Autorka oddaje głos Apolonii – starszej kobiecie, która postanawia opowiedzieć swojej wnuczce historię swojego życia. Historię pełną bólu, tęsknoty, utraconych marzeń, ale także nadziei i miłości. Dzięki tej formie narracji nie obserwujemy wojny z perspektywy wielkich bitew czy politycznych decyzji. Poznajemy ją oczami zwykłej dziewczyny, której młodość przypadła na najtragiczniejszy okres XX wieku.

Na początku poznajemy Apolonię jako pełną marzeń młodą dziewczynę mieszkającą w Sulejówku. Ma rodzinę, przyjaciółki, plany i nadzieję na spokojną przyszłość. Wszystko zmienia się jednak w jednej chwili. Wojna odbiera jej poczucie bezpieczeństwa i zmusza do bardzo szybkiego dorastania.

Los prowadzi Apolonię, jej młodszą siostrę, mamę oraz babkę do Łodzi. Tam każdego dnia muszą walczyć o przetrwanie. Głód, nieustanny strach, wszechobecna śmierć i niepewność jutra stają się ich codziennością. Autorka nie epatuje okrucieństwem, ale właśnie dzięki temu jej opowieść jest tak przejmująca. Pokazuje wojnę taką, jaką była dla zwykłych ludzi – pełną cichego cierpienia, codziennych wyrzeczeń i dramatycznych wyborów.

Mimo wszechobecnego mroku w życiu Apolonii pojawia się również pierwsza miłość. To właśnie ona staje się promieniem światła w świecie pogrążonym w wojennej ciemności. Daje nadzieję, że nawet wtedy człowiek może jeszcze marzyć o szczęściu. Niestety wojna nie oszczędza nikogo i nie wszystkie marzenia mają szansę się spełnić.

Bardzo podobało mi się, że autorka nie skupiła się wyłącznie na cierpieniu. Pokazała również drobne chwile radości, uśmiechy, rozmowy i zwyczajne momenty, które pozwalały bohaterom choć na chwilę zapomnieć o otaczającym ich koszmarze. To właśnie te pozornie nieistotne sceny sprawiły, że cała historia wydała mi się jeszcze bardziej prawdziwa.

Ogromne wrażenie zrobiły na mnie również kobiety, które pojawiły się na drodze Apolonii – Stefania, Chuda Edka i Felusiowa. Każda z nich wniosła do tej historii coś wyjątkowego. Ich przyjaźń, wzajemna troska i gotowość do niesienia pomocy pokazują, jak wielką siłę potrafi dać drugi człowiek. W świecie, w którym każdego dnia można było stracić wszystko, właśnie takie relacje stawały się największym skarbem.

Nie sposób nie wspomnieć o salaterce z anyżowymi landrynkami. To z pozoru zwyczajny przedmiot, który zyskuje ogromne znaczenie. Staje się symbolem dzieciństwa, rodzinnego domu, wspomnień i świata, który bezpowrotnie przeminął. To jeden z tych motywów, które zostają z czytelnikiem jeszcze długo po zakończeniu lektury.

Przed rozpoczęciem czytania natknęłam się na opinie, że książce brakuje dramatyzmu i emocji. Im bardziej zagłębiałam się w historię Apolonii, tym bardziej zastanawiałam się, jak można dojść do takich wniosków.

Czy naprawdę można powiedzieć, że opowieści o wojnie brakuje dramatyzmu? Przecież każdy dzień bohaterów był walką o życie. Każdy poranek przynosił niepewność, czy nadejdzie kolejny. Wojna sama w sobie jest największym dramatem i nie potrzebuje spektakularnych zwrotów akcji ani sensacyjnych wydarzeń. Najbardziej poruszające są właśnie te zwykłe ludzkie historie.

Dla mnie największą siłą tej powieści są wspomnienia Apolonii. To one sprawiają, że czytelnik przeżywa razem z nią każdy lęk, każdą stratę, każdą chwilę zwątpienia i każdy promyk nadziei. Autorka pokazuje również, że zakończenie wojny nie oznaczało końca cierpienia. Trzeba było nauczyć się żyć od nowa, odbudować dom, rodzinę i własne serce.

Bardzo poruszył mnie także sposób, w jaki Wioletta Filipowska ukazuje miłość. To uczucie spokojne, wierne i niezwykle dojrzałe. Miłość, która nie potrzebuje wielkich deklaracji, bo wyraża się troską, obecnością i codziennym wsparciem. Taka, która potrafi przetrwać nawet najciemniejsze chwile.

To książka napisana z ogromną wrażliwością i szacunkiem dla ludzi, którzy przeżyli podobne wydarzenia. Nie znajdziecie tutaj niepotrzebnego patosu ani sztucznie podkręcanych emocji. Zamiast tego otrzymujecie historię, która płynie własnym rytmem, wzrusza swoją prostotą i przypomina, że za wielką historią zawsze stoją zwyczajni ludzie.

Po zamknięciu ostatniej strony jeszcze długo myślałam o Apolonii i jej rodzinie. O wszystkim, co utracili, ale też o tym, ile siły potrafili w sobie odnaleźć. To jedna z tych powieści, które nie krzyczą. One cicho rozsiadają się w sercu czytelnika i zostają tam na bardzo długo.

„Dom tam, gdzie rodzina. A tam, gdzie rodzina, serce człowieka.” To jeden z cytatów, który najlepiej oddaje przesłanie tej niezwykłej historii.

Zacznę bardzo nietypowo od cytatów:

„Zimą zawsze przykładałam dłoń do ciepłego imbryka: myślałam (…) Zostawiła po sobie takie ciepłe wspomnienie. W postaci imbryka z ciepłą herbatą”.

„Przez całe życie gromadzimy wokół siebie różne przedmioty. Otaczamy się nimi. Ich widok cieszy nasze oczy. Podziwiamy je. Lubimy pokazywać innym. Jednak najpiękniejsze są te, z którymi wiąże się jakaś historia. Miłe wspomnienie. To jest wartość dodana. I niezwykła”.

„I tak to…” – tak kończyła swoje opowiadania babcia Apolonia.

Książka Wioletty Filipowskiej trafiła do mnie z „klucza”. Czytam, jak już nie raz pisałem, literaturę od okresu międzywojennego do końca PRL-u. Oczywiście nie tylko taką, ale to głównie mnie pasjonuje. Z blurba dowiaduję się, że to opowieść o trzech kobietach – okupowana Łódź, wyzwolenie, powrót do zniszczonego doszczętnie Sulejówka, nowe życie w nowym miejscu, wojenne traumy, przeżycia straty. Czy można ten temat ugryźć inaczej? Zacząłem czytać i trochę się źle nastawiłem. No bo schemat tak bardzo lubiany przez współczesnych piszących: dwie warstwy czasowe – współczesna i powrót do czasów wojny oraz powojennej rzeczywistości. No i jeszcze tytuł, który mi nie pasował do treści…

Kolejne strony: salaterka, a właściwie jej dwa wcielenia, pachnące białe landrynki anyżowe, imbryk Walentyny z ciepłą herbatką, apaszka od Julka, portret od Julka, ziemniaki zwane kochanymi, dżdżownica wychodząca z jabłka… Dziwny zestaw? Nie, absolutnie, bo autorka to wszystko pięknie skomponowała: „Przez całe życie gromadzimy wokół siebie różne przedmioty. Otaczamy się nimi. (…) Jednak najpiękniejsze są te, z którymi wiąże się jakaś historia”. Jak chociażby salaterka i landrynki anyżowe, które są pretekstem do snucia wielu wspomnień przez babcię Apolonię swojej dorosłej wnuczce.

No właśnie, i to jest to, co najważniejsze w tej książce. To jest coś, czego wielu z nas nigdy nie doświadczyło – ja również. Czas spędzony ze swoimi najbliższymi, którzy opowiadają o sobie. A tu babcia Apolonia mówi o pierwszej miłości, uczuciach, wspomina także o wojnie. Są też bardzo drastyczne obrazki, ale one są przyćmione tym, na co składała się wojenna codzienność. Głód, któremu dawało się zaradzić, ziemniaki jedzone niemal codziennie nazywały się kochane, a i na spacer szło się z chłopakiem…

Kiedy popatrzę w przeszłość, wiem, że obie babcie doświadczyły sporo w czasie wojny – jedna była w Niemczech na robotach w zakładach zbrojeniowych, druga w obozie koncentracyjnym. Na ścianie wisi obrazek z Mannheim, gdzie babcia była na robotach, a w pudełeczku jest trójkąt z literą P, przechowywany jak relikwia. Ale nigdy nie siedliśmy i nigdy nikt nie opowiadał tak, jak babcia Apolonia swojej wnuczce – popijając herbatkę czy jedząc smakowity placek. Nie inaczej z moimi rodzicami. Nie ma już ich, a ja tak naprawdę wiem niewiele… I tak to…

„Ulice, które pamiętały wojnę” dla mnie to „Historia salaterki i anyżowych landrynek”, bo to one grają może nie pierwsze skrzypce w tej orkiestrze, ale bez nich utwór nie zabrzmiałby tak samo. Po lekturze książki czułem się bardzo zadowolony, bo to opowieść o wojnie, ale opowiedziana inaczej – nie militarnie. Wspomnienia snują się jak parująca herbata z imbryka Walerii. I tak to…

Nie omijajcie tej książki! I przypomnijcie sobie o pamiątkach, które macie w domu, a które otwierają Waszą pamięć na wspomnienia. Ja to zrobiłem... Przynajmniej tyle mi zostało.

A i jeszcze jedno to debiut. Zachęca mnie do czekania na kolejną powieść.

Główną bohaterką jest Apolonia, która w czasach drugiej wojny światowej przeżywa swoją pierwszą miłość. Gdy jej ukochany Julek znika bez śladu, ona musi odnaleźć w sobie siłę do walki o siebie i swoją rodzinę. W tej walce pomagają jej Stefania, Chuda Edka i Felusiowa. Z nimi dzieli chwile radości i smutku. Każda z nich wnosi w jej życie coś wyjątkowego. Łączy je niewidzialna siła, dzięki której można przetrwać te trudne czasy. Apolonia, będąc starszą panią, ze wzruszeniem i sentymentem wraca do przeżyć w trudnych czasach. Opowiada swoją historię wnuczce.

To powieść z historią w tle ukazująca czasy wojny z perspektywy kobiet, które musiały sobie radzić w trudnych czasach. Życie w czasie wojny zostało tu pokazane realistycznie. Ta opowieść to obraz codzienności przepełnionej bólem, głodem, strachem i nadzieją. Świetnie jest przechodzenie między dwiema liniami czasowymi. Ciekawym wątkiem jest historia Julka.

To książka o miłości, nadziei, stracie, przyjaźni i o tym, że nawet w cieniu wojny człowiek potrafi być człowiekiem. To historia, która pokazuje nam, że mimo ciężkich doświadczeń życie toczy się dalej. To powieść, która dostarcza dużo emocji i na długo zostaje w pamięci. Ma też ważny przekaz, aby w pełni wykorzystać i szanować czas spędzony z drugą osobą.

Polecam tę książkę, która pozwala zatrzymać się w codziennym pędzie.

Książka Ulice, które pamiętały wojnę autorstwa Wioletta Filipowska to poruszająca powieść obyczajowo-historyczna, która z dużą wrażliwością ukazuje codzienność ludzi żyjących w cieniu wojny. Styl autorki jest bardzo emocjonalny, ale jednocześnie prosty i przystępny – nie znajdziemy tu przesadnego patosu, lecz autentyczność i skupienie na przeżyciach bohaterów. Dzięki temu historia trafia prosto do serca i zostaje z czytelnikiem na długo.

Fabuła koncentruje się na losach Apolonii, młodej dziewczyny, której wojna odbiera wszystko – dom, poczucie bezpieczeństwa i beztroskę. Wraz z rodziną trafia do okupowanej Łodzi, gdzie każdy dzień jest walką o przetrwanie. W tej trudnej rzeczywistości pojawia się Julek – pierwsza miłość i promień nadziei, który daje bohaterce siłę. Jednak los nie jest dla niej łaskawy i kiedy chłopak znika, Apolonia musi zmierzyć się z kolejną stratą i nauczyć się żyć od nowa.

Ogromnym atutem książki są bohaterowie – nie tylko główna postać, ale też kobiety, które pojawiają się na jej drodze. Stefania nie-Poniatowska, Chuda Edka czy Felusiowa to postaci wyraziste, silne i bardzo ludzkie. Każda z nich niesie swoją historię, swoje rany i swoją siłę, a razem tworzą obraz kobiecej solidarności i odwagi w najtrudniejszych czasach.

W powieści wyraźnie wybrzmiewają motywy straty, miłości, przyjaźni, przetrwania oraz nadziei. Autorka pokazuje, jak nawet w najbardziej dramatycznych okolicznościach człowiek potrafi odnaleźć sens i siłę do dalszego życia. Podczas lektury towarzyszy wiele emocji – od smutku i wzruszenia, przez napięcie, aż po ciepło i nadzieję, które pojawiają się w najmniej spodziewanych momentach.

To książka dla osób, które cenią literaturę obyczajową z tłem historycznym, lubią historie oparte na emocjach i silnych bohaterach oraz chcą spojrzeć na wojnę z bardziej osobistej, ludzkiej perspektywy. Spodoba się szczególnie tym, którzy szukają poruszających opowieści o życiu, relacjach i sile przetrwania.

„Ulice, które pamiętały wojnę” to historia pełna bólu, ale też niezwykłej siły i nadziei, która pokazuje, że nawet w najciemniejszych czasach można odnaleźć światło. To książka, którą warto przeczytać, zwłaszcza jeśli lubisz emocjonalne, życiowe opowieści o ludziach, którzy mimo wszystko potrafią iść dalej.