Absolucja

„Absolucja" Jeff VanderMeer

Kocham śledztwa, tropy, logiczne konstrukcje i ten moment, gdy „wszystko wskakuje na swoje miejsce”. Sięgając po tę książkę byłam przekonana, że wreszcie dostanę odpowiedzi na pytania, które pozostały po przeczytaniu trzech wcześniejszych części cyklu Southern Reach.

Jak to się właściwie zaczęło?

Co naprawdę wydarzyło się w latarni morskiej?

Kim był stary latarnik i co się stało że powstała ta tajemnicza Strefa X?

I jeśli wydaje się Wam, że będą tu klarowne odpowiedzi na te wszystkie pytania to powiem wprost: ja ich nie dostałam.

Ale wcale mi to nie przeszkadzało...

Bo przecież miał to być powrót do początków Strefy X. I był...

Cofnęłam się w czasoprzestrzeni, jakbym wsiadła do wehikułu czasu i przeniosła na malownicze Zapomniane Wybrzeże. Najpierw dwadzieścia lat przed powstaniem Granicy, potem rok przed i na koniec rok po jej pojawieniu się.

Pierwsza część, osadzona w Martwym Mieście, wciągnęła mnie najmocniej, była wręcz hipnotyzująca i najbardziej przypominała mi „Anihilację”.

Biolodzy, pianino znalezione w ruinach, „dziwne echo” odbijające się od mokradeł, biały królik z kamerką i... jeszcze więcej białych królików i kamerek, tajemniczy Łotr, raporty, pozornie niewinne eksperymenty - wszystko to zaczęło układać się w obraz świata, w którym ludzie przestają być obserwatorami, a stają się obiektem badań. Czytałam te fragmenty z lekkim dreszczykiem, jakbym była świadkiem początku „skażenia” tego miejsca.

Druga część, ze Starym Jimem i jego fałszywą córką, była naszpikowana emocjami.

Były szpieg, załamany po zaginięciu córki Cass, wraca w okolice Zapomnianego Wybrzeża i wykonuje zleconą mu misję u boku dziewczyny, która może, ale nie musi być jego córką. A może jest?... Manipulacje Centrali, podmienione raporty, ukryte próbki, dziwne beczki, Łotr a może aligator... Miałam wrażenie, że Stary Jim balansuje na granicy paranoi i nie byłam już pewna, co jest tam większym zagrożeniem - rodząca się Strefa X czy ludzie próbujący przejąć nad nią kontrolę. Czuć tu było ten niepokojący klimat, a więź jaka rodziła się między Starym Jimem i „Cass” dodawała tej emocjonalnej głębi.

Trzecia część była bardzo chaotyczna i najbardziej mnie zmęczyła, choć początkowo wydawało mi się, że będzie najciekawsza. Sama już zaczęłam mieć halucynacje i wpadać w paranoję. Profesjonalna ekspedycja dwudziestu czterech specjalistów - pierwsza ekspedycja wysłana do eksplorowania dziwnej Strefy X. Narracja z punktu widzenia Lowry'ego była wulgarna i chaotyczna. Ilość przekleństw rosła proporcjonalnie do poziomu stresu, a jego potok myśli przypominał zapis świadomości na granicy obłędu. To było pełne zanurzenie w chaosie. Momentami nie łapałam o co chodzi - czy to już halucynacje czy rzeczywistość. Końcówka mnie nie „oświeciła” i tak naprawdę chciałabym przeczytać ciąg dalszy.

„Absolucja” ma ponad 550 stron i jeśli mielibyście ochotę zabrnąć w tamte rejony Zapomnianego Wybrzeża, Martwego Miasta czy latarni morskiej to czytajcie ją bez dłuższych przerw, najlepiej od deski do deski. A jeśli nie wszystko to chociaż każdą z trzech płaszczyzn czasowych w całości. Ja chwilami gubiłam wątek i musiałam się cofać, żeby wejść znów w ten czytelniczy trans. I chyba ten tom spośród całego cyklu był dla mnie najtrudniejszy i najbardziej przesiąknięty chaosem. Ale może o to właśnie chodziło, żeby poczuć to co czuli mieszkańcy wybrzeża i ekspedycje wysłane po to, żeby je zbadać.

Czy polecam? Tak, ale wiem że niektórzy będą kręcić nosem, bowiem pozostawia ona mętlik w głowie i dziwne uczucie niedosytu. Ten świat był dziwny i momentami kompletnie nieprzewidywalny. I może napiszę coś przewrotnego i się ze mną nie zgodzicie, ale mimo tego że to czwarty tom, to mam wrażenie, że można by od niego zacząć. Może nawet byłoby ciekawiej wejść w to wszystko bez wcześniejszego bagażu.

Co, jeśli książka nie daje odpowiedzi, tylko wciąga cię coraz głębiej w pytania, z których nie da się już wrócić?

Absolucja to powrót do Strefy X, który zamiast porządkować chaos, rozszerza go jak pęknięcie w rzeczywistości. To czwarty tom, który miesza początki i końce, prawdę i halucynację, a czytelnik z każdą stroną coraz bardziej traci grunt pod nogami. Autor nie prowadzi za rękę. On wpycha nas w duszną, lepko niepokojącą przestrzeń, gdzie logika rozpuszcza się jak mgła nad mokradłami.

Najmocniej uderza tu klimat. Psychodeliczny, gęsty, niemal hipnotyczny. Są momenty, kiedy narracja odpływa w czyste szaleństwo. Granica między snem a jawą zanika, a rzeczy niemożliwe stają się naturalne. Pierwsze rozdziały mogą wydawać się chłodne i zdystansowane, ale gdy historia nabiera tempa, trudno się oderwać. Szczególnie w końcowych partiach, gdzie chaos staje się kontrolowanym eksperymentem na czytelniku.

Perspektywy Starego Jima i Lowry’ego tworzą kontrast, który działa jak zderzenie dwóch światów. Emocjonalnej straty i brutalnej, chaotycznej siły. Jedna narracja pulsuje melancholią, druga uderza wulgarnym rytmem i nerwową energią. Dzięki temu Absolucja nie jest tylko kolejną odsłoną serii. To mozaika wspomnień, obsesji i tajemnic, która delikatnie odsłania początki Strefy X, ale jednocześnie pozostawia czytelnika w stanie permanentnego niedopowiedzenia.

To lektura dla tych, którzy lubią, gdy książka zostawia mętlik w głowie i lekki niepokój pod skórą. Jeśli szukasz historii, która niepokoi, fascynuje i nie daje o sobie zapomnieć — Absolucja może być dokładnie tym, czego potrzebujesz. Masz odwagę wejść do Strefy X i sprawdzić, czy to ty czytasz tę książkę, czy ona czyta ciebie? Jeśli tak — daj się wciągnąć i przekonaj się sam.

„Absolucja” czwarty tom cyklu Southern Reach autorstwa Jeffa VanderMeera to książka, która łączy w sobie thriller, powieść science-fiction i grozę. W tej powieści nic nie jest takie, jak się wydaje. W tym tomie poznajemy trochę lepiej Strefę X, a właściwie jej początki, podobnie jak początki samego Southern Reach i Centrali. Historia opowiadana jest z perspektywy dwóch bohaterów: Starego Jima i Lowry’ego.

Stary Jim to obserwator, były szpieg szukający swojej córki. Stary Jim wykorzystuje swoje umiejętności do przetrwania i… współpracowania z kobietą, która przypomina jego córkę. Wraz ze Starym Jim odkrywa nie tylko ukryte próbki zebrane przez Ekspedycje, ale jest w stanie również wypowiadać słowa, które zmieniają zachowanie aligatora.

Lowry jest uczestnikiem ekspedycji, która wyrusza do Strefy X. Lowry próbuje być liderem swojej grupy, ale bardziej niż na intelekcie polega na brutalnej sile. Lowry albo przeklina w myślach, albo na głos. W tej części powieści ilość „ku..a” na stronę jest znaczna, więc osoby wrażliwe na przekleństwa mogą poczuć się urażone. Jednak w tym szaleństwie jest metoda. Ilość przekleństw wzrasta wraz z poziomem stresu bohatera.

Historie Starego Jima i Lowry’ego toczą się w różnych planach czasowych. Wyraźnie odznaczają się nie tylko stylistyką narracji, ale nawet jej tempem.

Po raz kolejny VanderMeer stworzył świat nieoczywisty, z pogranicza sennych koszmarów połączonych z wizjami rodem z filmów/powieści science-fiction o lądowaniu obcych. Ten tom trochę rozjaśnił pochodzenie Strefy X, jednak mam przeczucie, że Strefa X wciąż skrywa sporo tajemnic.

„Absolucja” podobnie jak poprzednie tomy, to literatura zdecydowanie dla fanów psychodelicznych klimatów, łączących różne gatunki, niebojących się eksplorować literaturę poza strefą komfortu, która zostawia czytelnika z większą ilością pytań, niż odpowiedzi.

Serdecznie polecam!

„Absolucja” to czwarty tom serii Southern Reach i jest jednocześnie prequelem, sequelem oraz uzupełnieniem serii.

Książka podzielona jest na trzy części. Pierwsza część dotyczy Starego Jima, który otrzymuje ściśle tajne dokumenty dotyczące wydarzeń sprzed powstania Strefy X. Po analizie zaczyna kwestionować działania i motywacje Centrali, przypuszcza iż mogła fałszować lub manipulować prawdą. Druga część dotyczy tajemniczej postaci zwanej Łotrem, która zwiastuje chaos. Trzecia część jest opowiedziana z perspektywy Lowry’ego, który bierze udział w pierwszej formalnej ekspedycji do Strefy X. Narracja tutaj jest chaotyczna, pełna przekleństw i narkotycznych obrazów, co wprowadza czytelnika w psychologiczną dezorientację.

Autor kontynuuje swój styl, który charakteryzuje się grozą skupiającą się na lęku przed niepoznawalnym, wielkością wszechświata oraz nicością ludzkiego istnienia. Łączy tematykę mityczną, nadprzyrodzoną z naukową, gdzie zacierają się granice między znanym i obcym oraz człowiekiem i naturą. Absolucja pogłębia motywy obecne w całej serii: ingerencję człowieka w naturę, manipulacje władzy, niepewność tego, co realne oraz mechanizmy pamięci i percepcji. Książka stanowi świetne uzupełnienie całej serii. Powieść wymaga skupienia i interpretacji, narracja bywa niedosłowna, chaotyczna, bogata w metafory. Autor świetnie buduje atmosferę zagrożenia, niepokoju, gdzie nic nie jest pewne. Miesza ze sobą surrealizm, tajemnice oraz uczucie niepewności. Celowo nie ujawnia wszystkich odpowiedzi - jego świat pozostaje nieprzenikniony i często irracjonalny, co potęguje atmosferę grozy. Strefa X to miejsce, gdzie prawa biologii i rzeczywistości ulegają zmianie, nawet pozorne staje się przerażające.

Powieść idealna dla osób, które lubią nietypową narracje, wymagającą skupienia i analizy. Dla miłośników horroru psychologicznego z duszną atmosferą i niedopowiedzeniami.

VanderMeer w swojej literaturze wciąga mnie niezmiennie do wykreowanego świata, mglistego, pełnego niepewności, a jednak niezwykle fascynującego. Stąpam po nim powoli, niepewnie i w nieustannym poczuciu dezorientacji i obawy przed utratą rozsądku (chociaż nie mam go zbyt wiele). Autor kolejny raz kreuje świat pozornie zbliżony do naszego, jednak totalnie funkcjonujący na innych zasadach.

Sam wstęp do historii przypomina raport wojskowy, bo zawiera bardziej komunikaty niż opisy, dodatkowo określenia niczym z tajnej dokumentacji tylko potęgują ciekawość i przyznaje, że na mnie działają niemal hipnotyzująco, a ten chłodny niemal służbowy język niepokoi i nęci w głąb tego świata.

Jestem pod nieustannym wrażeniem jak VanderMeer potrafi z banalnej przyziemniej rzeczy, czy czynności stworzyć koszmar egzystencjonalny, czego tutaj jest przykładem scena z pianinem. Ta żonglerka niepewnością i zmian niczym w kalejdoskopie, gdzie z badacza eksperymentu można samemu stać się obiektem eksperymentu. To taki motyw horroru straszniejszy niż najgorsze potwory czy niezapowiedziana wizyta teściowej na świątecznym obiedzie, gdzie mięso chce ożyć i samo uciec.

Pisarz jak to ma w zwyczaju, nie daje jasnych odpowiedzi, żeby nie powiedzieć, że daje ich jak zawsze niewiele, co z jednej strony może frustrować, a z drugiej na mnie działa jak magnes, bo to powieść o granicach poznania i o tym jak nauką, która działa racjonalnie, mając wszystko pod kontrolą, może stać się bezsilna wobec czegoś obcego i trudnego do zdefiniowana. To poczucie bezradności jest niesamowicie plastyczne, niczym życie w świecie, który ma w sobie wiele znajomego, a jednak jest tak trudny do zinterpretowania.

„Absolucja” jest znakomitym tworem z pogranicza horroru psychologicznego i weird fiction, tej książki się nie czyta, to jest doświadczenie, gęste, niepokojące i powodujące mrowiący dyskomfort z tyłu głowy.