Afirmacja

Trzecia część cyklu „Southern Reach”, czyli „Afirmacja” od Jeffa VanderMeer wydała mi się bardziej wciągająca niż druga.

Kontynuujemy śledzenie losów Ptasiego Ducha i Kontrolera, którzy powrócili do Strefy X, ale równocześnie przenosimy się w przeszłość i poznajemy losy Latarnika, a także równolegle Dyrektorki. Każdy rozdział poświęcony jest kolejnej perspektywie i linii czasowej, mimo to w porównaniu do „Anomalii”, która aż odstraszała swoim pomieszaniem, w „Afirmacji” można bardziej świadomie przepaść. Oczywiście, dalej jak to w tej serii, nie dowiadujemy się wiele, czytając wiele różnych słów, aczkolwiek nie powiem, żeby nic nie zostało rozjaśnione. Wydaje się, że Ci którzy zabrnęli w historię Strefy X tak daleko, aż do 3 tomu, są po prostu skazani na kontynuację, niezdrowo zafascynowani, wiecznie nieusatysfakcjonowani.

To jest lektura inna, niekonwencjonalna, w której dziwność trzeba po prostu zaakceptować i popłynąć z nią w nieznane strefy.

Jeżeli drugi tom był za ciężki, to w trzecim na pewno odnajdziesz spokój, a od niego prosta droga do ostatniej - „Absolucji”.

„Afirmacja" Jeff VanderMeer

@znakjednymslowem

Przyznam, że mam niezły bałagan w głowie po przeczytaniu zakończenia tej trylogii. To historia początku i zarazem końca Strefy X, jej narodzin i nieuchronnego rozpadu. Trochę spraw się wyjaśniło, zobaczyłam moment powstania dziwnej Strefy X, poznałam latarnika i kulisy dwunastej ekspedycji, ale też tajemniczą wyspę. Jednak sama końcówka nie była taka spektakularna, jak się spodziewałam, choć mam poczucie, że coś się domknęło, nawet jeśli nie do końca rozumiem jak ?

Całość opowiedziana została z perspektywy kilku osób - latarnika Saula, Dyrektorki Southern Reach, Biolożki i jej "kopii" czy Kontrolera poznanego w "Anomalii". I to był moim zdaniem świetny pomysł. Ich historie, choć na pozór osobne, splatały się ze sobą w zaskakujący sposób. No i ta anomalia topograficzna. Coś pomiędzy bytem a zjawiskiem, nie do końca wiadomo, co to... A jednak to ona mnie najbardziej przyciągała.

Bardzo ciekawe było cofnięcie opowieści aż do początków Strefy X, gdy dopiero się rodziła. Podobało mi się to spojrzenie „od źródła” - wreszcie widać, jak coś tak niepojętego mogło w ogóle zaistnieć. Fajnie było wreszcie spotkać latarnika z Zapomnianego Wybrzeża, Saula, znanego mi tylko z wyobrażeń. Zwyczajny facet, który po prostu wykonywał swoją pracę… dopóki nie wydarzyło się coś, co zmieniło wszystko. To od niego wszystko się zaczęło.

Co do narracji to ta z punktu widzenia Dyrektorki prowadzona była trochę dziwnie jak dla mnie, bo w drugiej osobie - to mi nie pasowało i trochę mnie męczyło. Zdecydowanie wolę tę trzecio- i pierwszoosobową, które też tu się znalazły.

Myślę też, że styl autora nie każdemu przypadnie do gustu. Jest bardzo specyficzny - miejscami zagmatwany, pełen niedopowiedzeń. Czasem przytłaczał mnie język, splątane myśli bohaterów, i często łapałam się na tym, że muszę przeczytać jakieś zdanie jeszcze raz. Zaskakujące było to, że nie było tu prostych wyjaśnień, żadnej logiki ani przewidywalności. To na plus.

Jeśli czytaliście poprzednie części to tu znajdziecie odpowiedzi na niektóre pytania. Nie na wszystkie... Nie jest to najłatwiejsza książka - taka spokojna, dziwna i trochę niepokojąca. Jeff VanderMeer zabrał mnie w podróż, której nie potrafię w pełni wyjaśnić.

Polecam cały cykl „Southern Reach", choć patrząc z perspektywy całości to „Anihilacja" zrobiła na mnie największe wrażenie. Polecam też film „Anihilacja" z Natalie Portman, choć odbiega trochę od fabuły książki to warto też to zobaczyć.

To miejsce nie pozwala o sobie zapomnieć. Po raz kolejny wyruszam w nieznane. Chcę odkryć tajemnice Zapomnianego Wybrzeża, znaleźć ślady strażnika światła, poczuć to, co Ptasi Duch, wracający do miejsca, gdzie wszystko się zaczęło. Rozpoczyna się „Afirmacja”, trzecia część cyklu „Southern Reach” autorstwa Jeffa VanderMeera z oferty Wydawnictwa Znak JednymSłowem.

Poruszam się śladami Dyrektorki, Kontrolera, Latarnika i Ptasiego Ducha. Słucham kazań płynących z ust Saula i chłonę tajemnicze światło Strefy X. Odkrywam obraz sprzed tamtych, nieodwracalnych wydarzeń. Jest poszarpany, niepełny i dojmujący, a jednak ma swoją głębię. Schodzę w dół do miejsca, gdzie odkryto znaki, potem do wnętrza latarni. Napotykam sceny z przeszłości, próbuję ułożyć je w całość. Wszystko na nic. To miejsce nie daje oczywistych odpowiedzi.

Pochylam się nad losem bohaterów, członków kolejnych ekspedycji i zarządu Centrali. Rekonstruuję fragmenty ich biografii sprzed wizyty w Strefie X i tuż po niej. Oglądam z bliska i porównuje tzw. Sobowtóry, które przyprawiają mnie o mdłości. Zatracam się w tym, co podpowiadają mi zmysły. A może to one sprowadzą mnie na manowce?

Chłonę ostatnią stronę „Afirmacji” i już wiem, że mnie też zahipnotyzowało to miejsce. Będę do niego wracać stale i wciąż, bo nie chcę się na długo rozstawać z tym światłem i z żyjącymi w jego blasku organizmami.

Jeśli i Wy jesteście gotowi wziąć udział w tej wyprawie, gorąco polecam lekturę „Afirmacji” oraz poprzednich tomów tej wspaniałej serii.

„Rejestrujesz postępy Strefy X w zajmowaniu terenu, zaczynasz mieć niejakie pojęcie o jej parametrach, a dzięki pomiarom planujesz nawet cykle ekspedycyjne.”

Tajemnicza Strefa X tętni swoim życiem, sprawia, że Southern Reach, jednostka, która bada i chroni przed Strefą X, staje się twierdzą złożoną z tajemnic. „Strefa X mąci wodę. Tyle że tak naprawdę nie jest zmąconą wodą, mlaskającym językiem ani niczym innym, zniekształconym lub nie, co moglibyśmy zrozumieć.” Strefa X wymyka się schematom, co z tego, że Grace powinna ją dobrze rozumieć, w końcu dorastała na obszarze, który przekształcił się w Strefę X. Grace, podobnie jak inni jest zdana na łaskę Lowry’ego, jednego z zarządców w Centrali.

Teraz Grace wraz z Kontrolerem, wbrew zdrowemu rozsądkowi, a przede wszystkim wbrew Centrali przedostają się z powrotem do Strefy X, aby powstrzymać jej ekspansję.

Czas sprzed powstania Strefy X

Soul Evans, kiedyś był kaznodzieją, podobnie jak jego ojciec. „Głosząc kazania, uzewnętrzniał się, narzucał światu, który później narzucał się jemu.” Teraz Soul jest latarnikiem na Zapomnianym Wybrzeżu. Jego obowiązkiem jest dbanie o latarnie, a zwłaszcza o mającą ponad sto lat soczewkę. Jego życie biegnie utartym, spokojnym tempem, teraz lekko zaburzonym poprzez „badaczy”, bliźniaków Henrego i Suzanne, którzy łączą naukę ze spirytyzmem, niezwykle zainteresowanych zarówno soczewką, jak i znajdującą się nieopodal Wyspą Klęski.

Zarówno Soul, jak i okoliczni mieszkańcy podejrzewają, że badania prowadzone przez bliźniaków mają ukryte znaczenie. Gdy pewnego dnia Soul przygląda się znalezionemu na plaży stworzeniu, czuje ból, coś wpada mu do oka. Choć lokalna lekarka uznaje, że nic mu się nie stało, on nie czuje dobrze, mając wrażenie, że coś się zmieniło.

„Afirmacja” to trzeci tom serii „Southern Reach”, będący moim zdaniem połączeniem thrillera, powieści ekologicznej i powieści psychologicznej. Ta powieść, podobnie jak poprzednie tomy, nie daje się sklasyfikować w jednej kategorii literackiej, tu gatunki przeplatają się ze strony na stronę, ba nawet z akapitu na akapit.

Historię Strefy X, jej początek i teraźniejszość poznajemy z perspektywy czterech osób: Latarnika, Dyrektorki, Kontrolera i Ptasiego Ducha. Czytelnik sam musi dopasować oś czasu, do wydarzeń, tylko z kontekstu można wnioskować, kiedy rozgrywają się opisywane wydarzenia. Ta narracja jest jak sen, w którym wszystkie wydarzenia mają jednocześnie swoją chronologię, ale dzieją się równocześnie, tylko na innych płaszczyznach.

Tej powieści nie można czytać szybko, właśnie ze względu na tak skomplikowaną narrację. Autor rzuca okruszki, po których czytelnik, jak w bajce o Jasi i Małgosi, podąża czytelnik. Tylko że te okruszki nie prowadzą do domu, one prowadzą w głąb umysłu czytelnika, w głąb umysłów głównych bohaterów, w głąb jaźni Strefy X. Właśnie dlatego, tę powieść moi skromnym zdaniem można czytać dosłownie, można przyjąć ją za metaforę.

Ta powieść rośnie w umyśle czytelnika, jest dokładnie takim uczuciem, jakie nawiedziło Saula: „Cienie otchłani są niczym płatki potwornego kwiatu, który zakwitnie w czaszce i rozszerzy umysł poza granice, jakie może znieść człowiek, lecz bez względu na to, czy rozkład następuje pod ziemią, nad nią, na zielonych polach, daleko na morzu czy w samym powietrzu, dla wszystkiego nadejdzie czas ujawnienia i czas upojenia wiedzą dławiących owoców.”

Strefa X wciąż nie daje objąć się rozumem, jest jak cień migoczący w kąciku oka, na granicy świadomości, jednak gdy kierujemy wzrok w kierunku, w którym wydaje się nam, że pojawia się cień, on znika, jednocześnie zmieniając scenerię.

Mimo okładkowej zapowiedzi, że „Kto pyta, otrzyma odpowiedź. Ale ta odpowiedź zmieni go na zawsze.” Wciąż mam wrażenie, że mam więcej pytań, niż odpowiedzi. Może nie zadałam właściwych pytań, a może Strefa X wciąż zazdrośnie strzeże swoich tajemnic?

Jeśli nie boicie się, że i was dosięgnie choroba zwana ciekawością, chęcią odkrycia tajemnic Strefy X, jeśli nie boicie się Pełzacza wypisującego na ścianach latarni tajemnicze zdania, jeśli nie boicie się zadawać pytań, na które być może nie otrzymacie odpowiedzi, to ta seria jest dla Was.

Serdecznie polecam.

Latarnik Saul, to od niego wszystko się zaczęło, jest pierwszą ofiarą Strefy X. Był tam nim wszystko się zaczęło. Strefy X nie da się na prawdę opuścić, ona zostaje w człowieku i zmienia go na zawsze.

„Afirmacja” to trzeci tom cyklu Southern Reach. Akcja koncentruje się na początkach i zakończeniu tajemniczej Strefy X. Narracja prowadzona jest z perspektywy czterech osób: Latarnik, Ptasi Duch, Dyrektorka i Kontroler. Powieść jest przedstawiona w kilku planach czasowych, przeszłość miesza się z teraźniejszością w zależności, która postać dochodzi do głosu. W trakcie lektury otrzymujemy odpowiedzi na nurtujące nas pytania dotyczące Strefy X i jednocześnie pozostawia nas z domysłami. Autor stworzył wciągającą i przemyślaną fabułę, gdzie wszędzie kryją się tajemnice, sekrety, niedopowiedzenia. Styl autora jest niezwykły, potrafi czarować słowem i wciągać, jak sama Strefa X. Całość powieści jest utrzymana w klimacie tajemnic i grozy, gdzie towarzyszy napięcie, a klimat jest gęsty. Niektóre rozwiązania fabularne mnie zaskoczyły, jak i historia pewnych postaci.

„Afirmacja” finałowy tom serii, to historia początku jak i końca Strefy X. Historia w głąb duszy człowieka, w obliczu nieznanego świata i zagrożenia, gdzie prawda miesza się z halucynacją. To wymagające, lecz satysfakcjonujące zakończenie.