Anomalia

„Anihilacja” zasiała we mnie ziarno niepewności, o dalsze losy biolożki, o to, co dalej ze Strefą X i Southern Reach. By je rozwiać, sięgnęłam po powieść Jeffa VanderMeera pt. „Anomalia” z oferty @znakjednymslowem, w tłumaczeniu Anny Gralak. Byłam dosyć mocno zaskoczona zmianą perspektywy narracyjnej w tej części cyklu, ale szybko okazało się, że ten celowy zabieg może wnieść do sprawy więcej niż Nam się wydaje.

Drugi tom serii „SOUTHERN REACH” diametralnie różni się od pierwszego. Tym razem mniej dzieje się w terenie, a więcej w Centrali, gdzie pojawia się postać dociekliwego Kontrolera, prowadzącego bieżące analizy, rozmowy z biolożką i tajemniczym Głosem. Im bardziej skupiamy się na jego nie do końca jasnej dla Nas roli w tym całym zamieszaniu, tym bardziej oddalamy się od Strefy X, która zatacza coraz szersze kręgi.

„Anomalia” pozostawia Nam pole do domysłów, więcej zaciemnia niż rozjaśnia, a mimo tego świetnie czyta się o losach jej bohaterów, z fascynacją obserwuje się znikanie białych królików i powolne odkrywanie sekretów Southern Reach. Proza VanderMeera po raz kolejny zaprasza Nas do alternatywnej, wynaturzonej rzeczywistości, której genezę usilnie staramy się odkryć, poszukując wskazówek zawartych w życiorysach jej charyzmatycznych postaci. Czy dane Nam będzie poznać tajemnice Strefy X? Sprawdźcie sami, biorąc do ręki ten i kolejne tomy serii „SOUTHERN REACH”.

Choć akcja zwalania tempo, czytelnik otrzymuje w „Anomalii” ciekawe portrety psychologiczne bohaterów i ma okazję poznać pobudki, którymi kierują się członkowie ekspedycji i jej zarząd. Jak widać, w tym szaleństwie jest metoda, bo po lekturze „Anomalii” mamy ochotę na więcej, a przecież właśnie o to chodzi w dobrej opowieści.

Pewnie, że POLECAM!

A już niedługo opowiem Wam o „Afirmacji”. 😍

W drugim tomie, po „Anihilacji”, zaraz po zakończeniu 12 ekspedycji, przenosimy się do biura naukowców z ramienia Centrali, którzy są odpowiedzialni za rozpracowanie i zrozumienie Strefy X. Po zaginięciu ostatniej dyrektorki, na miejsce wysłany zostaje Kontroler - osoba o niejasnej przeszłości. Jednak w budynku Southern Reach nic nie wydaje się normalne, a zdecydowanie z logiką bliżej mu do samej Strefy X niż do zwyczajnego świata. A sam Kontroler coraz bardziej traci kontakt z rzeczywistością.

Wszystko w tej serii jest niepokojące, wywołujące ciarki na przedramionach i mające wybić Czytelnika ze strefy komfortu. To takie przeciwieństwo Comfort read - tu jest jedynie niewygoda, zdenerwowanie, momentami pomieszanie z pokręceniem.

Ta część, o wiele dłuższa od pierwszej, będzie dla koneserów. Bo samej akcji nie jest tu dużo, cała fabuła nie rozwinęła się znacząco. Było to raczej kompendium rozkładu osobowości Kontrolera, patrzenie jak stacza się w szaleństwo. Znów wiemy chyba mniej niż więcej. Znów jestem tylko bardziej ciekawa, jak Autor pociągnie tę serię, jak rozwiąże to nawarstwienie tajemnic. Nic nie wygląda na to czym jest. Nie ma tu wytchnienia dla umysłu Czytelnika, tylko dalsza konfuzja, niewygoda.

To nie jest lektura dla tych, którzy lubią proste odpowiedzi i satysfakcjonujące rozwiązania.

Ale równocześnie nie czytałam nigdy nic w tym stylu i jestem na tak!

Wierzycie w życie poza ziemskie?

Anomalia wciąga jak cisza przed burzą. Nie daje odpowiedzi, a jedynie mnoży pytania. Sprawia, że czytelnik błądzi w gęstniejącym mroku sekretów. To już nie jest opowieść o samej Strefie X, ale o jej cieniu i o tym, jak przenika ludzi i ich psychikę. Atmosfera jest ciężka, duszna i przesycona poczuciem osaczenia.

Autor odbiera nam dzikość przyrody, zamyka bohaterów w klaustrofobicznych pomieszczeniach i zmusza do analizy. Własnej lub cudzej. Kontroler, nowy dyrektor staje się przewodnikiem w labiryncie pytań bez odpowiedzi. Biurowa rutyna staje się paranoją, a każdy cień korytarza zdaje się mówić więcej niż oficjalne raporty.

Książka nie daje ulgi. Zamiast rozwiewać wątpliwości, buduje nowe. Zamiast światła, serwuje nam kolejne warstwy ciemności. Brak spektakularnych wydarzeń nie osłabia napięcia. Autor uderza w subtelne nuty strachu i obsesji, tworząc powieść bardziej psychologiczną niż przygodową. Książka, która dusi ciszą, hipnotyzuje niedopowiedzeniami.

Jeśli „Anihilacja” była wejściem w obcą, organiczną dzicz, to „Anomalia” jest zejściem w głąb umysłu. W miejsca jeszcze mniej bezpieczne, bo własne. Druga część gry, w której każdy krok jeszcze mocniej wikła w tajemnicę. A my, podobnie jak bohaterowie, zaczynamy rozumieć, że Strefa X nigdy tak naprawdę nas nie opuściła.

Biolożka, geodetka oraz antropolożka powróciły ze Strefy X, jednak nikt nie zna przyczyny ani w jaki sposób im się to udało. Do bazy został oddelegowany Kontroler, ma za zadanie przesłuchać biolożkę, dowiedzieć się co się stało z zaginioną dyrektorką oraz odkryć wszystkie sekrety Southern Reach.

„Anomalia” to drugi tom cyklu Southern Reach. Akcja zaczyna się po tym jak ekspedycja dwunasta powróciła do bazy i nic już nie będzie takie samo. Całość powieści jest utrzymana w klimacie tajemnic i grozy, momentami napięcie wzrasta, jednak dzieje się to częściej w drugiej połowie książki. Na jaw wychodzi kilka sekretów dotyczących samej Strefy X jak i bazy, jednak otrzymujemy też kolejne pytania i niewiadome. Akcja powieści jest dość powolna, mamy czas teraźniejszy, są przesłuchania, dużo jest retrospekcji o życiu i dzieciństwie Kontrolera. On sam jest złożoną postacią, stara się być oddanym agentem, ale nie wiele ma informacji, nie jest świadom zagrożenia wynikającego z misji, wicedyrektorka utrudnia mu pracę i jest negatywnie nastawiona, do tego dręczy go przeszłość, skomplikowane relacje rodzinne, szczególnie z matką. Najbardziej ciekawiły mnie przesłuchania, jednak była ich znikoma ilość. Dostajemy dużo informacji na temat historii jak i działania samej agencji rządowej, jak wygląda tam życie, jakie konflikty wewnętrzne ich trapią.

„Anomalia” to ciekawa kontynuacja, wiele się rozjaśniło, ale też pojawiło się dużo pytań. Ponownie prawda miesza się z halucynacją. Niezbadany świat, który wymyka się spod kontroli. Przez wolną akcje trochę dłużyła mi się ta lektura, jednak autor potrafi czarować słowem i dobrze z nią spędziłam czas. Po takim zakończeniu nie pozostaje nic innego jak tylko czekać na kolejny tom, polecam.

„…wyobraź sobie, że usiłujesz powstrzymać jakieś zagrożenie. Przypuszczasz jednak, że twoje wysiłki są skazane na porażkę. Że to, co chcesz ujarzmić, powoli i nieubłagalnie się wymyka. Że to, co wydaje się nieprzeniknione, tak naprawdę z czasem staje się bardzo przepuszczalne. Że granica jest nieszczelna. I że cokolwiek to jest, najprawdopodobniej chce cię zniszczyć, lecz nie ma przywódcy, z którym można by negocjować, nie wyznaczyło sobie żadnych konkretnych celów.”

Po wydarzeniach i wydawałoby się porażce dwunastej ekspedycji do Strefy X, Southern Reach ma nowego dyrektora, Johna Rodriqueza, który woli, aby nazywano go „Kontrolerem”. Jego zdanie wydawałoby się, jest proste: przesłuchać trzy kobiety z dwunastej ekspedycji. Wszystkie wróciły, wydawać by się mogło bez szwanku, choć ich „twarze miały identyczny wyraz, choć równie dobrze można by powiedzieć, że w ogóle były pozbawione wyrazu.” Żadna z nich nie pamięta, jak przeszła przez niewidzialną granicę Strefy X, co więcej, żadna nie pamięta jak znalazła się w miejscu, w którym ją znaleziono. Kontroler ma trudny orzech do zgryzienia, zwłaszcza, że czas zaczyna naglić, a on sam otrzymuje dziwne telefony od trudnej do zidentyfikowania osoby, która ewidentnie używa manipulacji i warunkowania. Czy kontrolerowi uda się odkryć, co wydarzyło się w trakcie dwunastej ekspedycji? I dlaczego Biolożka utrzymuje, że nią nie jest?

„Anomalia” to drugi tom serii „Southern Reach” i bezpośrednia kontynuacja pierwszego tomu „Anihilacja”, tomy należy czytać w odpowiedniej kolejności, aby mieć zachowane związki przyczynowo-skutkowe.

Pierwszy tom wywarł na mnie ogromne wrażenie, duszną i tajemniczą atmosferę Strefy X, wymykającej się zasadom. Strefy X, która w mojej wyobraźni przybrała wygląd Zony wokół elektrowni w Czarnobylu. W tym tomie, Strefa X początkowo jest tylko tłem wydarzeń, skupiamy się na tym co się wydarzyło po odnalezieniu kobiet. Z czasem pojawiają się wspomnienia Kontrolera, jego rozmowy z wicedyrektorką ośrodka i przesłuchania. Wszystko to tworzy tajemniczą atmosferę, zostawiając czytelnika z większą ilością pytań niż odpowiedzi. Wciąż nie wiemy, czym jest tajemnicza Strefa X, co gorsze, Strefa X zaczyna się rozszerzać.

Drugi tom, choć mniej „psychodeliczny” niż pierwszy, jest kawałkiem świetnej literatury i choć zaliczany do fantasy, mogłabym śmiało uznać, że w tym tomie autor mocno skupił się na warstwie psychologicznej postaci. Czytelnik zostaje skonfrontowany z pytaniami o większe dobro, o wartość jednostki wreszcie o wartości moralne. Coś, co miało być czystą rozrywką, zostawiło mnie z pustką w głowie i niezliczoną ilością pytań i moralnych dylematów. Jestem ciekawa, w jakim kierunku potoczą się wydarzenia w trzecim tomie, bo zakończenie było bardziej niż zaskakujące.

Powieść i cała seria idealna dla wielbicieli nie tylko fantasy, ale również literatury, która zmusza do myślenia.