Wiedźma z Sudetów (barwione brzegi)

„Wiedźma z Sudetów” to jedna z tych książek, które czyta się z rosnącym niepokojem, ale jednocześnie trudno się od nich oderwać. Bo choć opowiada o wydarzeniach sprzed wieków, to bardzo szybko zaczyna się czuć, że to historia dziwnie bliska – aż za bardzo aktualna.

Akcja rozgrywa się w XVII wieku, na Morawach. Wszystko zaczyna się od drobnego, niemal niewinnego incydentu – uboga staruszka, pchana głodem, dopuszcza się czynu uznanego za skandaliczny. To wystarcza, by ambitny ksiądz rozpętał lawinę oskarżeń. Do gry wchodzi zazdrosna hrabina Angela z rodu Żerotinów, a wkrótce pojawia się także sędzia inkwizycyjny o mrocznej przeszłości. I wtedy zaczyna się prawdziwe piekło – procesy, oskarżenia i strach, który rozlewa się na całe społeczności. W centrum wydarzeń znajdują się [Adres usunięty]. zielarka Anna i pustelnica matka Walpurgis – kobiety, które wiedzą więcej, niż powinny.

To właśnie w tym miejscu ta książka uderza najmocniej: pokazuje, jak łatwo można zmanipulować ludzi. Jak szybko plotka zmienia się w „prawdę”, a strach i uprzedzenia zaczynają rządzić całymi społecznościami. Autorka świetnie odsłania mechanizmy manipulacji – zarówno wobec jednostki, jak i całej grupy. To aż momentami przerażające, jak bardzo te schematy są uniwersalne.

Czytając, miałam nieodparte wrażenie, że to nie jest tylko opowieść o XVII wieku, ale też bardzo wyraźna przestroga dla nas dzisiaj. O tym, jak łatwo ulec hej­towi, osądom i pomówieniom. Jak niewiele trzeba, by zniszczyć czyjeś życie.

A przy tym wszystkim ta książka jest po prostu świetnie napisana. Styl Moniki Raspen znowu mnie zachwycił – jest plastyczny, gęsty od emocji, a jednocześnie bardzo naturalny. Czyta się to z ogromnym zaangażowaniem, jakby było się tuż obok bohaterów, w samym środku wydarzeń.

Sama historia – pełna napięcia, niesprawiedliwości i ludzkich dramatów – zostaje w głowie na długo. Szczególnie poruszające są losy kobiet, które zostają wciągnięte w coś, nad czym nie mają żadnej kontroli. Ich bezsilność, strach, ale też próby zachowania godności są naprawdę przejmujące.

„Wiedźma z Sudetów” to książka mocna, emocjonalna i bardzo potrzebna. Taka, która nie tylko opowiada historię, ale też zmusza do myślenia. I przypomina, że choć czasy się zmieniają, pewne mechanizmy w ludziach pozostają dokładnie takie same.

Skoro wiedźma i to na dodatek z Sudetów, to biorę w ciemno, pomyślałam. Oczywiście bez czytania okładkowego streszczenia. Bez jakiejkolwiek wiedzy, jaki temat mogą zawierać stronice najnowszej powieści Moniki Raspen. Lubię być zaskakiwana treścią. Tak i tutaj również nastąpiło zaskoczenie, gdy w trakcie wczytywania się w spis postaci po 1/3 stwierdziłam, „no, minus 1* będzie, bo już się zgubiłam”. Wszystko się wyrównało, gdy zaczęłam zaznajamiać się z treścią. Szczerze odradzam wczytywać się w listę postaci.

Ale do brzegu. Prolog. Mamy rok 1680, Maria po procesie w którym została oskarżona o czary staje przed stosem, na którym ma zostać spalona. Wielu mieszkańców wsi, którzy byli jej i jej rodziny znajomymi, ba niektórzy zwali się kiedyś przyjaciółmi, przyszło cieszyć się z tego, że ma zostać pozbawiona życia. Z tłumu słychać zapalczywe urąganie i radość byłej „przyjaciółki” i jej wywyższanie się nad skazaną. Drwiny, pogarda i zapalczywość tłumu aby kat jak najszybciej wykonał wyrok. To o czym właśnie czytamy to pokłosie procesu czarownic w Szumperku. A jak do niego doszło? Autorka właściwą narrację zaczyna rokiem 1678, kiedy to wygłodzona starsza kobieta, Maryna Szuchowa postanawia dla innej kobiety ukraść hostię aby ta mogła dać ją swojej krowie. W celu zwiększenia ilości mleka. W końcu jest przednówek. Niestety, Maryna zostaje przyłapana na kradzieży a cierpiący na manię wyższości ale jej niedoświadczający proboszcz Sobotina Mateusz Szmidt nie pozwala jej odejść. Traktuje jak zło wcielone i obmyśla plan. Cierpi bo jego młodszy brat jest biskupem a on tylko proboszczem. W tym właśnie występku upatruje możliwość uzyskania władzy i posłuchu. Chce tę władzę dzierżyć. Nieważne, że będzie do niej szedł, dosłownie, po trupach. Sprzymierzeńcem mu będzie karczmarz, który już sprawował funkcję sędziego inkwizytora, Henryk Boblig. Kat, bo jak nie ma „roboty” to rodzina głoduje. A temu wszystkiemu chcąc czy nie chcąc przyklasnęła próżna, dobiegająca sześćdziesiątki hrabina Angela Anna Sibylla z Gall, na włościach której rozegrała się kradzież hostii. A oliwy do ognia dolewa sporysz i od tego momentu zarówno inkwizytor jak i kat mają przewagę w fabrykowaniu oskarżeń.

Autorka we wstępie pisze o hejcie, który nas otacza z każdej strony. Dotyka on małe dzieci, młodzież a także dorosłych. Dzieje się to w chwili obecnej głównie w mediach społecznościowych. A w XVII wieku to były pomówienia. Fałszywe oskarżenia. Jak widać wystarczyła iskra aby rozniecić pożar, który „płonął” przez kilka lat. Pochłonął kilkadziesiąt ofiar, którymi oczywiście były kobiety. Dlaczego? Bo znały się na medycynie naturalnej. Bo inne były o nie zazdrosne. Bo trzeba było kogoś wskazać podczas tortur. A teraz? Też cierpimy. Głównie psychicznie i różnie się taki hejt kończy. I jak widać nie jest ważne XVII czy XXI wiek i jak bardzo nasza wiedza o życiu i wiara w zabobony się zmieniły to natura ludzka już nie. Zmienił się tylko sposób oczerniania.

Jak zwykle historia, którą kreśli Monika pochłonęła mnie bez reszty. Jak zwykle, na plan pierwszy wysuwają się kobiety z prostym kręgosłupem moralnym. Oczywiście nie brak tych ze skrzywionym. Ogromna wiedza historyczna i ta „ziołowa” wyziera z każdej strony. Cóż mogę więcej dodać. Jedynie to, że tę książkę nie tylko warto ale i należy przeczytać. Polecam z całego serca.

Znacie twórczość Moniki Raspen? Jeśli nie, to najwyższy czas to zmienić. Sięgnijcie koniecznie po powieść "Wiedźma z Sudetów". Oczywiście jeśli nie boicie się przenieść do mrocznych czasów wieku XVII.

To historia kobiet, silnych, mądrych, nietuzinkowych, tych, które wiedziały więcej i widziały więcej, tych, które budziły respekt ale i strach lub zazdrość wśród sąsiadów. I z tej zazdrości i zawiści, z tej głupoty i niezrozumienia rodziło się zło.

Drobne przewinienie ubogiej, zanobonnej staruszki opowiedziane przy użyciu pompatycznych słów przez osobę cieszącą się posłuchem uruchamia spiralę zdarzeń, które niczym śnieżna lawina, zmiatają z okolicy kolejne ofiary. Winne, niewinne, młode, stare, ładne, szpetne, samotne czy też nie.

To nie jest historia o czarach, ale autorka potrafi czarować - słowami magicznie malować dawny świat; łąki pełne ziół, spiżarnie pełne słojów i garnków, półki pełne ksiąg, mokradła pełne kwiatów, lasy pełne zwierzyny, kościelne ławy pełne wiernych, wreszcie wzgórza pełne rozwrzeszczanych ludzi, przesłonięte duszącym dymem, rozpalone "świętym ogniem".

Niesamowita książka; powieść historyczna a buduje napięcie niczym wytrawny thriller.

Na długo pozostanie w mojej głowie i już teraz otrzymuje miejsce wśród najlepszych historii, które poznałam w tym roku.

„Dwie kobiety, połączone nie tylko modlitwą, ale i działaniem, rzucały wyzwanie nadchodzącej ciemności”

Uboga kobieta za kradzież opłatka zostaje posądzona o czary. W wyniku knowań hrabiny Angeli oraz zawistnego księdza dołączają do niej następne niewinne niewiasty. Bezwzględny inkwizytor zrobi wszystko, żeby się wzbogacić oskarżają je o herezję. Czy zielarka i pustelnica pokonają wichry historii?

„Wiedźma z Sudetów” to opowieść, która wydarzyła się naprawdę. Wiele inteligentnych kobiet, które niosły pomoc - akuszerek, zielarek, znachorek – zakończyło swój żywot na stosach. Trafiły tam w wyniku pomówień tych, którym pomogły, tych, którzy ich się bali, tych dla których były niewygodne. Słowem, które niosło powszechny strach była herezja. Człowiekiem, którego bali się wszyscy, był inkwizytor, wysłannik kościoła z diabłem w sercu.

Monika kolejny raz sięga głęboko w trzewia historii i wyciąga z nich poruszającą, pełną skrajnych emocji oraz powoli narastającego napięcia, opowieść. Ujmującym i barwnym językiem opowiada nam o kobietach, silnych, choć czasami niemych bohaterkach dziejowych zawirowań, o istotach, o których historia często zapomina, a które zrobiły dla niej tak wiele. Bada, komórka po komórce mechanizmy funkcjonowania społeczeństwa. Bez tabu pokazuje jak zły potrafi być człowiek, jak bezwolne staje się środowisko gdy pada na nie blady strach cierpienia lub śmierci. Odsłania przerażająco skuteczne zasady manipulacji jednostką oraz ogromną grupą społeczną.

„Wiedźma z Sudetów” nie kończy się na ostatniej stronie. To co podczas lektury lekkim krokiem wkroczyło do naszej wyobraźni, co przycisnęło nas wielotonowym ciężarem silnych emocji, pozostaje z nami na dłużej, snuje się pajęczą nicią w naszych rozmyślaniach, odzywa się cichym głosikiem w pędzie naszej rzeczywistości.

"Wiedźma z Sudetów" to niesamowita powieść historyczna @monikaraspen_z_sudetow oparta na wydarzeniach, która rozegrały się na Morawach w XVII w.

Historia polowań na czarownice i procesów o czary rozpala wyobraźnię Czytelników, bo zło hipnotyzuje, przyciąga i uwodzi. Monika Raspen w opowiedzianej historii demaskuje mechanizmy polowania na czarownice - również te współczesne przejawiające się w hejcie [Adres usunięty]. w internecie. Plotka, pomówienie, kłamstwo. Często wykorzystywane dla własnych celów, z zemsty czy z innych niskich pobudek. Niestety natura ludzka jest niezmienna, dlatego był Szumperk, było Salem, są social media.

Autorka zrobiła solidny historyczny research - losy bohaterów toczą się w danym momencie historycznym, a życie ówczesnych zostało oddane niezwykle realistycznie. Czytając, z łatwością można sobie wyobrazić, że jesteś tam, na Morawach, wędrujesz przez torfowiska, czy jesteś świadkiem dramatycznych wydarzeń, które kosztowały życie niewinnie oskarżonych kobiet.

A wszystko zaczęło się od kradzieży hostii, aby podać ją krowie. Prości, zabobonni ludzie wierzyli bowiem, że jest to jedyny sposób, aby się lepiej chowała, dawała więcej mleka, była zdrowa. Przymierająca z głodu bezdomna staruszka za obiecane jedzenie dopuszcza się świętokradztwa. Złapana na gorącym uczynku, przyznaje się do winy. Ambicje i zazdrość prowincjonalnego księdza uruchomiły machinę inkwizycyjną, rozpoczynając proces o czary, a następnie polowanie na czarownice i kolejne oskarżenia - niewygodnych dla niektórych - kobiet.

Autorka po raz kolejny w centrum powieści stawia wyjątkowe kobiety: Annę Burghardt, jej wnuczkę Marię i Matkę Walpurgis. Niewiasty o wyjątkowej wiedzy, zwłaszcza przyrodniczej, ziołolecznictwa, położnictwa, ze znajomością obcych języków, które łatwo oskarżyć o kontakty z diabłem.

Rewelacyjny projekt graficzny autorstwa Urszuli Gireń, barwione strony dla wielbicieli i okładka z pięknymi liliami złotogłów wspomnianymi w powieści idealnie korespondują z powieścią historyczną.

"Wiedźma z Sudetów" to powieść, która czaruje. Wciąga i nie puszcza, aż do ostatniej strony. Pozostawia z otwartym zakończeniem - które jest pytaniem o istotę zła i genezę polowań na czarownice, które toczą się niezmiennie od lat.

Powieść gorąco polecam wszystkim wielbicielom powieści historycznych, obyczajowych oraz z przekorą osobom, które nie lubiły w szkole historii. Myślę, że jest to kolejna książka Moniki Raspen, która może odczarować obiekcje, uprzedzenia i niechęć do historii jako takiej.