Trudna przyjaźń dwóch kobiet na tle krajobrazu Bośni leczącej rany po krwawej, bratobójczej wojnie na Bałkanach - to motyw przewodni powieści Lany Bastašić "Złap zająca". Sięgnij po tę książkę i poznaj niesamowity świat wykreowany na jej kartach.
"Złap zająca" to książka inspirowana twórczością Lewisa Carrolla. Realizm opisywanych zdarzeń łączy się w niej z atmosferą magiczną, przywodzącą na myśl skojarzenia z Krainą Czarów, do której trafiła powieściowa Alicja. Głównymi bohaterkami książki są Sara i Lejla - dwie przyjaciółki, które przed laty zerwały ze sobą kontakt, a których drogi teraz ponownie się skrzyżowały. Łączy je chęć odnalezienia brata Lejli, zaginionego w zawierusze jugosłowiańskiej wojny domowej. Wspólna wyprawa bohaterek do Wiednia stanowi okazję do rozliczenia z przeszłością, analizy wzajemnych relacji i wyjaśnienia spraw, które je poróżniły.
Opinie o książce
Głos narratorki powieści Lany Bastašić brzmi szczerze i autentycznie. Jej zdolność do snucia opowieści ma w sobie dojrzałość i energię. Swoim debiutem wyznaczyła bardzo wysoki standard literacki.
Dubravka Ugrešić
Powieść Lany Bastašić o dwóch młodych kobietach, które pogrążyły się w powojennej Bośni jak dwie Alicje w Krainie Czarów, jest błyskotliwa, dynamiczna, pełna pasji i ujawnia wielki talent.
Aleksandar Hemon
O autorce
Lana Bastašić jest bośniacką pisarką pochodzenia serbskiego. Z wykształcenia kulturoznawczyni i anglistka, współtworzyła barcelońską szkołę Escola Bloom i wchodziła w skład zespołu redakcyjnego wydawanego w Katalonii literackiego czasopisma "Carn de Cap". Przez lata pobytu w Hiszpanii angażowała się w promocję bałkańskiej literatury kobiecej na terenie Półwyspu Iberyjskiego. Dorobek autorki obejmuje dwa tomiki opowiadań, powieść, zbiór utworów poetyckich oraz literaturę dziecięcą. "Złap zająca" stanowi powieściopisarski debiut autorki. W 2020 roku książka została wyróżniona prestiżową Europejską Nagrodą Literacką.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna obca
Czy powieść "Złap zająca" to klasyczny kryminał osadzony w realiach powojennej Bośni?
Książka Lany Bastašić nie jest typowym kryminałem, lecz głęboką powieścią psychologiczną o skomplikowanej przyjaźni. Choć pojawia się tu motyw poszukiwania zaginionego brata, główny nacisk położony jest na dynamikę relacji między dwiema kobietami oraz konfrontację z traumatyczną przeszłością. Czytelnik odkrywa warstwy tożsamości bohaterek na tle podzielonego kraju, co wymaga skupienia i empatii. To literatura piękna, która stawia pytania o granice lojalności i wpływ historii na prywatne życie. Każdy rozdział pogłębia zrozumienie ich wzajemnych urazów i niewypowiedzianych żali.
Dla jakiego typu czytelnika ta książka może okazać się zbyt wymagająca?
Powieść ta nie jest odpowiednim wyborem dla osób poszukujących lekkiej, linearnie prowadzonej historii przygodowej. Konstrukcja fabuły opiera się na retrospekcjach, metaforach i silnym ładunku emocjonalnym związanym z wojną domową w Jugosławii. Brak tu jednoznacznych odpowiedzi, a gęsta atmosfera oraz trudne tematy etyczne mogą być przytłaczające dla czytelników oczekujących czystej rozrywki. Autorka wymaga od odbiorcy gotowości do wejścia w mroczne zakamarki ludzkiej psychiki i historii Bałkanów. Nie jest to pozycja przeznaczona do szybkiego czytania bez refleksji.
Jaką rolę w tej historii odgrywa motyw podróży przez kraje bałkańskie?
Podróż z Mostaru do Wiednia stanowi szkielet fabularny, będący jednocześnie metaforą powrotu do bolesnych wspomnień. Trasa ta pozwala bohaterkom fizycznie i mentalnie przemierzyć krajobraz naznaczony konfliktami, co służy rozliczeniu się z dawnymi urazami. Każdy postój na drodze ujawnia nowe fakty z ich dzieciństwa oraz pokazuje, jak bardzo zmieniły się pod wpływem emigracji i wojny. Przestrzeń geograficzna staje się tu nierozerwalnie związana z wewnętrznym stanem Sary i Lejli. Jest to kluczowy element budujący napięcie między tym, co było, a tym, co jest obecnie.
Czy styl autorki przypomina realizm magiczny ze względu na nawiązania do Alicji w Krainie Czarów?
Mimo nawiązań do motywu króliczej nory i lustra, książka utrzymana jest w tonie surowego realizmu psychologicznego. Elementy oniryczne służą jedynie podkreśleniu absurdu wojny oraz zagubienia bohaterek w świecie, który przestał być im znany. Lana Bastašić używa literackich symboli, aby nadać głębi relacjom kobiet, jednak fundamentem opowieści pozostaje autentyczny ból i trudna historia Bośni. To literatura nowoczesna, która bawi się formą, nie tracąc przy tym kontaktu z bolesną rzeczywistością. Czytelnik powinien nastawić się na prozę gęstą od znaczeń i literackich gier.
Komu najbardziej spodoba się ta nagrodzona Europejską Nagrodą Literacką historia?
Powieść jest idealną propozycją dla miłośników prozy Eleny Ferrante oraz czytelników ceniących literaturę analizującą kobiece więzi. Osoby zainteresowane historią współczesnej Europy i Bałkanów znajdą tu przejmujący obraz społeczeństwa po konflikcie zbrojnym. Książka zachwyci odbiorców poszukujących wysokiej jakości literackiej, co potwierdza prestiżowe wyróżnienie przyznane autorce w 2020 roku. To lektura dla tych, którzy nie boją się trudnych pytań o przynależność i cenę zachowania własnego "ja". Docenią ją szczególnie osoby poszukujące w literaturze autentyzmu i emocjonalnej intensywności.
