Ziemianie

„Ziemianie” to prowokująca powieść, która zmusza do refleksji nad istotą tożsamości, norm społecznych i alienacji. Natsuki od dziecka czująca się obca wśród ludzi. Wierzy że pochodzi z innej planety. To jej sposób na przetrwanie w świecie, który nie jest dla niej przyjazny. To przeświadczenie staje się dla niej zarówno ucieczką, jak i sposobem na przetrwanie w świecie, który wydaje się jej obcy i nieprzyjazny.

Murata tworzy wyjątkowy portret jednostki, która odmawia podporządkowania się narzuconym normom społecznym. Natsuki, wierząc w swoją odmienność, buduje własną rzeczywistość. Pozwala to jej funkcjonować, ale jednocześnie pogłębia jej izolację. Autorka zręcznie ukazuje, jak społeczeństwo jako „fabryka” wymaga podporządkowania, a wszelkie odstępstwa od norm są traktowane jako zagrożenie. Ta tematyka jest równie aktualna, co prowokująca, skłaniając do zastanowienia się nad tym, co naprawdę oznacza „bycie normalnym”.

Murata nie daje jednoznacznych odpowiedzi, zamiast tego prowadzi czytelnika przez zakamarki psychiki Natsuki, ukazując jej wewnętrzne zmagania, bunt i poszukiwanie własnej tożsamości. Styl narracji jest oszczędny, ale jednocześnie pełen emocji. Książka nie tylko opowiada o jednostce, ale także o społeczeństwie jako całości, które wymusza na nas określone role i oczekiwania. Całość jest momentami surrealistyczna, szokująca, obrzydliwa , a przede wszystkim szokująca. To, co czasami wydaje się magicznym realizmem w powieści, to dosłownie Natsuki doświadczająca oderwania się od rzeczywistości jako mechanizmu radzenia sobie lub obrony.

„Ziemianie” to lektura w której autorka zadaje pytania o granice akceptacji i o to, jak daleko jesteśmy gotowi się posunąć, by odnaleźć swoje miejsce na świecie. To opowieść mroczna, odważną i momentami przerażającą, ale jednocześnie pełna refleksji i nadziei na zrozumienie siebie. Nie jest to książka dla każdego. To również lektura, którą jednocześnie ma się ochotę natychmiast przestać czytać, z drugiej czytać bez przerwy, aż do ostatniego zdania.

Nastolatka krytykowana przez rodziców, stale porównywana do swojej siostry, obarczona rolą czarnej owcy w rodzinie, odkrywa, że jej kuzyn jest kosmitą. Sądzi, że sama posiada magiczne moce i potrafi komunikować się z wysłannikiem z innej planety. Wreszcie siebie również uznaje za kosmitkę, która musi przetrwać wśród Ziemian, przynajmniej do czasu aż wróci na swoją planetę. Tak powstaje opowieść o samotności wśród ludzi, lęku przed życiem w Fabryce i poszukiwaniu bezpiecznej przystani przedstawiona w książce Sayaki Muraty pt. „Ziemianie”, wydanej nakładem Wydawnictwa Literackiego, w przekładzie Dariusza Latosia.

Dałam się nabrać rozczulającej okładce, która ukrywa przejmującą narrację. Świat widziany oczami małej Natsuki zdecydowanie nie jest przedstawiony w superlatywach. Dziewczynka szuka bratniej duszy i znajduje ją w bohaterach „nie z tego świata”. Tylko czy ta ucieczka w sferę rojeń i fantazji pozwoli jej przetrwać w nieprzychylnej rzeczywistości? Autorka mimochodem stawia na kartach tej historii wiele pytań, o status dziecka w rodzinie, o powinności rodziców względem swych pociech, o granice między tym, co dozwolone i zakazane, wreszcie o to, czy wolno człowiekowi żyć na własnych zasadach. I trzeba przyznać, że dochodzi do nad wyraz aktualnych, i to nie tylko w kulturze japońskiej, wniosków.

Kiedy książka pochłania mnie bez reszty, wędruje ze mną wszędzie. W ciągu najbardziej zabieganego dnia znajdę czas, by przeczytać choć kilka stron wciągającej opowieści. Sayaka Murata tworzy właśnie taką literaturę. „Ziemianie” to genialna a przy tym niezwykle przystępna dla czytelnika narracja, która uwypukla ponurą prawdę o tym, że błędy dorosłych rzutują na życie ich dzieci a Nasze dzieciństwo kształtuje następującą po nim dorosłość. Ta przykra konstatacja towarzyszyć nam będzie jeszcze długo po lekturze książki z tak szokującym zakończeniem, że z pewnością nie będziecie mogli o nim zapomnieć.

Polecam, a jakże! I chyba przyjrzę się bliżej japońskiej literaturze, skoro skrywa takie „perełki”.