Terra Alta

Terra Alta to kryminał, ale to nie historia detektywistyczna spodobała mi się w tej książce najbardziej. To co uwodzi w książce Javiera Cercasa to główny bohater i jego życie pełne złych wyborów, które poznajemy równolegle do głównej opowieści. Wyłania się tu postać człowieka, który wiele przeszedł, jest wielowymiarowy, bo skłonny zarówno do czynienia dobra, ale również do przekraczania granic, by wymierzać sprawiedliwość. Melchior, bo tak mu na imię, budzi jednak naszą sympatię i to dużą, zwłaszcza kiedy poznajemy jego miłość do książek, w szczególności tych z XIX wieku, które to zmieniły go i pozwoliły mu się stać tym, kim jest. Bo i jak tu nie lubić twardziela, który potrafi cytować z pamięci Nędzników Wiktora Hugo? W pierwszym tomie, bo jest to chyba trylogia poza rozwikłaniem zagadki zbrodni nasz policjant stanie w obliczu osobistej tragedii i będzie musiał się zmierzyć z demonami z przeszłości, bo jak stwierdza narrator, ta jest pełna niespodzianek, bardziej niż przyszłość. Do tego możemy poznać kawałek historii Katalonii i jej krajobrazy. Wszystko to sprawia, że Terra Alta to bardzo dobra lektura, czego się w sumie nie spodziewałem i dlatego płynnie przechodzę do drugiego tomu, który ma tytuł Niepodległość i mam wrażenie, że również się nie zawiodę na tej pozycji. Terra Alta gorąco Wam polecam!!!

Do niewielkiej miejscowości Terra Alta, w której „nigdy nic się nie dzieje" trafia bohater kryminału Javiera Cercasa, śledczy Melchior Marin. Przeniesiony ze względów bezpieczeństwa z Barcelony niespodziewanie odnajduje w tym zakątku szczęście i swoje miejsce na ziemi.

Niewielką społecznością wstrząsa brutalne morderstwo starszego, szanowanego małżeństwa i okazuje się jednak, że to z pozoru spokojne miasteczko, w rzeczywistości pełne jest ukrytych konfliktów i napięć. Melchior dołącza do zespołu prowadzącego sprawę, która zdaje się wykraczać poza zwykłe motywy kryminalne. Czy za zbrodnią stoi chciwość? Zemsta? A może coś jeszcze bardziej mrocznego? Mimo że zespół śledczy nie odnosi sukcesów, Melchior, niczym bohater „Nędzników” Victora Hugo, nie zamierza odpuścić.

Autor przeplata bieżące wydarzenia towarzyszące prowadzonej sprawie z retrospekcjami pozwalającymi zgłębić burzliwą, pełną złych wyborów, bólu i samotności przeszłość bohatera. Widząc, jak daleką drogę przeszedł, aby stać się człowiekiem walczącym o dobro i sprawiedliwość nie sposób nie odczuwać podziwu dla jego determinacji. Inspiracja bohaterem „Nędzników” prowadzi do jego definitywnej przemiany. Zyskujemy jednak świadomość, że Melchior, mimo swojego pragnienia dobra, jest zdolny do przekraczania granic w imię sprawiedliwości. Szczególnie gdy sam doświadcza najbardziej bolesnej straty.

I to historia bohatera zdecydowanie bardziej niż zagadka kryminalna trafiła prosto w moje serce, rozbudzając emocje i pozostawiając wręcz z uczuciem gniewu na niesprawiedliwość, która ukształtowała jego los. Bo „Terra Alta” to nie tylko wciągający kryminał, ale także wielowarstwowa opowieść o poszukiwaniu własnej drogi, sprawiedliwości, zemście i moralnych wyborach, które kształtują ludzkie życie.

Powieść przeczytałam w formie e-booka podczas weekendowego wyjazdu i tak bardzo zapragnęłam poznać dalsze losy bohatera, że zamówiłam od razu kolejne dwa tomy „Niepodległość” i „Zamek Sinobrodego”.

“Terra Alta” Javiera Cercasa to tytuł tomu pierwszego, jak i całej hiszpańskiej serii kryminalnej. Jego akcja toczy się dwutorowo - współcześnie w czasie śledztwa dotyczącego naprawdę brutalnego morderstwa pary bogatych staruszków, oraz w przeszłości, w której poznajemy losy Melchiora Mariny, głównego bohatera tej serii. Tak naprawdę to chętnie zastosowałabym przy jej opisie określenie, którym posłużył się Jeffrey Archer w serii o Warwicku - nie jest to powieść detektywistyczna, to jest opowieść o detektywie. I do określenia “Terra Alty” pasuje to doskonale. Melchior to bohater, który mocno się zmienia, więc czytelnik z uwagą śledzi jego losy. Teraz to szczęśliwy człowiek, dobry śledczy, miłośnik literatury, fan “Nędzników”, ale kim był kiedyś, co przywiodło go do tego miejsca? I jak poradzi sobie z wyzwaniem, ze zbrodnią, o której teraz huczy całe miasteczko? Miasteczko, cały rejon Terra Alta, miejsce, w którym nigdy nic się nie dzieje. Cała opowieść osadzona jest na spokojnym, małomiasteczkowym klimacie, jest w niej miejsce na uważność, dokładność w oddaniu codzienności i dyskusje o literaturze - a te dla każdego miłośnika książek będą prawdziwie pasjonujące! Sama zagadka kryminalna oczywiście też nie odbiega poziomem od reszty, jest ciekawa, trzyma się realności, urozmaicona jest też kilka solidnymi twistami. Naprawdę obiecujący początek serii, cieszę się, że już zaraz sięgnę po tom drugi!

„Terra Alta” przedstawiana jest jako kryminał, ale kryminałem nie jest, przynajmniej nie w ścisłym znaczeniu tego słowa. Javier Cercas wykorzystuje gatunkowe klisze, ale szuka w życiu swojego bohatera czegoś bardziej skomplikowanego. Odzwierciedleniem tego zamiaru są pojawiające się wątki poboczne, odwołania do literatury, ale także język: wyważony, precyzyjny, różniący się od ustalonego idiomu powieści gatunkowej.

W drugim czy trzecim zdaniu powieści pojawia się pierwszy trup. A właściwie od razu dwa. Ktoś najpierw torturował, a później bestialsko zabił parę staruszków. Później razem z bohaterami odkryjemy kolejne ciała: służącej, matki bohatera, terrorystów i to ostatnie, którego pojawienie się zmrozi serca czytelników najbardziej. Morderstwa to pierwsza, ale nie jedyna klisza. Mamy tu przecież policjanta z trudną przeszłością, walkę o zaszczyty i pieniądze, zamknięcie śledztwa i samodzielną potyczkę ze złem, wreszcie prawdziwego winnego, który nie jest tym, kogo mogliśmy się spodziewać. Pojawianie się kolejnych zdarzeń wpisujących się w dobrze nam znaną strukturę, nie nuży, nie denerwuje. Cerces między tym wszystkim daje nam dużo więcej, dzięki czemu nasza uwaga skupia się na wielu płaszczyznach historii.

Tytułowa „Terra Alta” to niewielka miejscowość w południowo-zachodniej Katalonii. Właśnie w niej zostaje ukryty Melchior, trzydziestolatek, który od samego początku ma pod górkę. Wychowany przez prostytutkę, uzależniony od narkotyków, z kryminalną przeszłością, nieoczekiwanie dla całego otoczenia nawraca się pod wpływem lektury „Nędzników”. Postanawia zostać policjantem i już na początku swojej kariery osiąga sukces. Musi go jednak okupić przesiedleniem na prowincje. Terra Alta miała być tylko przystankiem, odpoczynkiem od intensywnego działania. Tak się jednak nie stało. Melchior coraz bardziej wsiąka w tkankę miejską, poznaje przestrzeni społecznego fermentu. Tu każdy się zna, nic się nie ukryje, a smutne epizody z przeszłości trzymane są w głębokiej tajemnicy.

Tak jak miasto jest dla Cercesa zbiorem ludzi i relacji, tak zabójstwo jest tylko narzędziem wyjaśniającym konkretne zachowania bohaterów. Autor jest brutalny tylko tam, gdzie wymaga tego dramaturgia. W innych miejscach stawia na zwięzły opis samego zdarzenia. Zbrodnia jako obiekt estetyczny nie jest mu do niczego potrzeba. Zdecydowanie ciekawsze jest wchodzenie w umysł i serca postaci. Szczególnie wyrazista jest tu przemiana Melchiora – z zagubionego i uzależnionego młodzieńca w odpowiedzialnego obywatela, strażnika sprawiedliwości, Javerta. Cerces nie ogranicza się jednak tylko do niego. Galeria postaci poszerza się z każdą stroną, a portret każdego z nich został właściwie pogłębiony.

Nowość od Oficyny Literackiej Noir sur Blanc opowiada o rzeczach fundamentach. O pamięci, cierpieniu, zemście, sprawiedliwości, pochodzeniu. Także o sile literatury, która czasami zbawia, innym razem łączy losy, a bywa też, że jest wykorzystywana jako instrument do zdobywania rozgłosu. Ważna jest tu też historia – ta mała, indywidualna, i duża, której ofiarami padają biedni, niewinni, zwykli mieszkańcy. Można zadać pytanie, po co Cercesowi w tym wszystkim poetyka kryminału? Myślę, że prawdziwa jest najbardziej błaha odpowiedź: aby tę epicką książkę dobrze się czytało. I rzeczywiście, hiszpański pisarz robi to z sukcesem. Finalnie wszystkie układanki puzzli do siebie pasują. Javier Cerces pozostawia sobie także pole do dalszej opowieści. Niektóre tajemnice pozostały przecież nierozwiązane (oprawcy matki Melchiora nie zostali zidentyfikowani), a postaci niedopisane (kim w końcu jest Vivales?). Nie pozostaje nam nic innego, jak czekać na ciąg dalszy.