Zbiór opowiadań Ester Singer Kreitman (1891-1954), to pierwszy polski przekład pozycji książkowej autorki znanej przede wszystkim jako „starsza siostra braci Singerów” - Israela Jehoszui (1893-1944) i Isaaca Bashevisa (1904-1991). Ten ostatni twierdził, że nie zna lepszej pisarki tworzącej w języku jidysz niż ona. Dar obserwacji, specyficzny humor (nierzadko przez łzy) i ironiczny dystans sprawiają, że wiele z tych opowieści bawi i wzrusza, a wszystkie zasługują na uwagę ze względu na rysunek postaci i trafnie uchwycony obraz małych polsko-żydowskich miasteczek i Londynu w czasie II wojny światowej. Ester Singer Kreitman jest także autorką zbeletryzowanej autobiografii Der szejdim-tanc (Taniec demonów, Warszawa 1936) i powieści Briliantn (Brylanty, Londyn 1944). Najwyższy czas wydobyć ją z cienia.
O Freudzie jeszcze w tamtych czasach nie wiedziano, ale w naszym domu rozgrywał się freudowski dramat. Moja siostra, Hinde Ester, najstarsza z nas, nie potrafiła dogadać się z matką. Podejrzewała, że matka jej nie kocha. To nie była prawda, ale prawdą było, że matka nie mogła jej znieść. Moja siostra była chasydem w spódnicy [...] nie dość, że cierpiała na histerię, to także miała lekkie napady epilepsji. Czasami wydawało się, że siedzi w niej dybuk. Dla ojca była tylko kobietą, więc niewiele się nią zajmował. Moja matka zaś nie rozumiała jej, tak jak kura nie rozumie kaczego jajka, które wysiedziała....
Isaac Bashevis Singer,Moja siostra,
w: Majn tatns bes-din-sztub (W izbie rabinackiej mojego ojca)
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna obca
W jakiej formie literackiej utrzymany jest zbiór opowiadań Ester Singer Kreitman?
Książka stanowi zbiór opowiadań napisanych w języku jidysz, które po raz pierwszy zostały udostępnione polskiemu czytelnikowi w rodzimym przekładzie. Autorka posługuje się w nich niezwykle trafnym rysunkiem postaci oraz specyficznym humorem, który często przeplata się ze smutkiem i ironicznym dystansem. Teksty te łączą cechy literatury pięknej z głęboką obserwacją społeczną oraz psychologiczną analizą bohaterów. Czytelnik odnajdzie tu zarówno elementy autobiograficzne, jak i uniwersalne portrety ludzkich losów osadzone w konkretnym kontekście historycznym.
Czym twórczość autorki książki "Rodowód" wyróżnia się na tle jej sławnych braci?
Ester Singer Kreitman wprowadza do literatury jidysz unikalną, kobiecą perspektywę, którą jej brat Isaac Bashevis Singer uznawał za wybitną i bezkonkurencyjną. Choć dorastała w tym samym ortodoksyjnym domu, jej spojrzenie skupia się na wewnętrznych dramatach i trudnych relacjach rodzinnych z punktu widzenia marginalizowanej kobiety. W swojej prozie odważnie porusza tematykę wykluczenia, niezrozumienia oraz buntu przeciwko tradycyjnym rolom społecznym. Lektura pozwala odkryć brakujące ogniwo w literackim dorobku tej znanej rodziny i zrozumieć skalę jej talentu.
W jakich realiach historycznych osadzone są historie przedstawione w tym zbiorze?
Akcja utworów przenosi czytelnika do małych polsko-żydowskich miasteczek oraz do Londynu z okresu II wojny światowej. Autorka z wielką precyzją oddaje klimat przedwojennych sztetli, ukazując codzienność, obyczajowość i duchowość ich mieszkańców w sposób niezwykle plastyczny. Część tekstów dokumentuje także doświadczenia emigracyjne oraz życie w wojennej metropolii, co nadaje zbiorowi szeroki kontekst kulturowy. Jest to doskonałe studium świata, który bezpowrotnie przeminął, zachowane w literackich kadrach pełnych autentyzmu.
Dla kogo ta pozycja może okazać się zbyt wymagająca lub nieodpowiednia?
Książka nie jest dobrym wyborem dla osób poszukujących lekkiej, czysto rozrywkowej lektury o wartkiej i dynamicznej akcji. Ze względu na melancholijny ton, skupienie na psychologii postaci oraz obecność trudnych tematów, takich jak konflikty rodzinne czy choroba, wymaga ona od odbiorcy dużego skupienia. Czytelnicy stroniący od literatury opartej na realiach historycznych i specyficznych kontekstach kulturowych mogą poczuć się przytłoczone szczegółowością opisów. To literatura ambitna, skierowana do osób ceniących głęboką refleksję nad kondycją człowieka i trudami życia.
Jakich emocji i atmosfery można spodziewać się podczas lektury tych opowiadań?
Lektura wywołuje szerokie spektrum uczuć, od głębokiego wzruszenia po gorzki uśmiech wywołany trafną ironią autorki. Kreitman po mistrzowsku operuje nastrojem, pokazując dramaty jednostek uwikłanych w surowe normy społeczne i bolesne rodzinne oczekiwania. Czytelnik towarzyszy bohaterom w ich chwilach słabości, buntu oraz cichej rezygnacji, co buduje silną więź emocjonalną z tekstem. To poruszająca podróż przez ludzką duszę, która pozostawia trwały ślad w pamięci i skłania do przemyśleń długo po odłożeniu książki.
