Tommy Bergmann, detektyw policyjny, bada sprawę zabójstwa Carla Oscara Krogha – członka ruchu oporu podczas II wojny światowej. Kilka tygodni wcześniej studenci medycyny znajdują kości, które okazują się trzema ludzkimi szkieletami. Te dwa pozornie niezwiązane ze sobą zdarzenia okazują się kluczem do odkrycia szokujących faktów z 1945 roku. W labiryncie kłamstw i przemilczeń policyjny śledczy dociera do czasu wojny – czasu, z którym szybko zacierano ślady, w którym prawda jako pierwsza padała ofiarą, w którym miłość stanowiła pole bitwy, a przetrwanie było jedynym tytułem do chwały.
Dynamiczny i zaskakujący debiut norweskiego autora, oparty na faktach, trzymający w napięciu do samego końca. Książka zdobyła najważniejsze nagrody literatury kryminalnej w Skandynawii, co nie udało się dotąd żadnemu debiutantowi: nagrodę Rivertona, Szklany Klucz i nagrodę Mauritiusa Hansena – Świeża Krew.
Czy powieść reprezentuje klasyczny styl skandynawskiego kryminału?
Tak, książka jest mrocznym i wielowątkowym kryminałem osadzonym w surowym klimacie Norwegii. Autor umiejętnie łączy współczesne śledztwo z mrocznymi sekretami z czasów II wojny światowej, co jest charakterystyczne dla najlepszych przedstawicieli gatunku Nordic Noir. Lektura skupia się na psychologii postaci oraz powolnym odkrywaniu prawdy ukrytej pod warstwami historycznych kłamstw i przemilczeń. To idealna propozycja dla czytelników ceniących gęstą atmosferę, realizm policyjny oraz powolne budowanie napięcia.
Jak dużą rolę w fabule książki "Ostatni Pielgrzym" odgrywają wątki historyczne?
Wątki historyczne z 1945 roku stanowią fundament całej intrygi i są nierozerwalnie połączone ze współczesnym śledztwem Tommy'ego Bergmanna. Czytelnik śledzi losy członków ruchu oporu, których czyny sprzed lat rzucają mroczny cień na teraźniejsze morderstwo Carla Oscara Krogha. Konstrukcja fabuły wymaga od odbiorcy skupienia, ponieważ obie płaszczyzny czasowe wzajemnie się przenikają, tworząc spójną i logiczną całość. Dzięki temu powieść zyskuje głębię wykraczającą poza ramy standardowego kryminału policyjnego, stając się fascynującym studium wojennej traumy.
Czym wyróżnia się ta książka na tle innych debiutów kryminalnych z ostatnich lat?
Powieść ta jest jedynym debiutem w historii, który zdobył jednocześnie trzy najważniejsze nagrody literackie Skandynawii, w tym prestiżowy Szklany Klucz. Gard Sveen stworzył niezwykle dojrzałą i dopracowaną pod względem faktograficznym historię, która poziomem dorównuje dziełom takich mistrzów jak Jo Nesb?. Realizm śledztwa prowadzonego przez detektywa Bergmanna oraz dbałość o detale historyczne sprawiają, że książka uznawana jest za literackie wydarzenie dekady. To pozycja obowiązkowa dla osób poszukujących kryminałów o wysokiej jakości literackiej i merytorycznej.
Czy struktura czasowa powieści jest przystępna dla każdego czytelnika?
Narracja prowadzona na dwóch płaszczyznach czasowych wymaga od czytelnika dużej uwagi oraz zaangażowania w śledzenie faktów. Przeskoki między rokiem 1945 a współczesnością są kluczowe dla rozwiązania zagadki, jednak mogą stanowić wyzwanie dla osób preferujących proste i liniowe historie. Autor precyzyjnie dawkuje informacje, co sprawia, że skomplikowana układanka powoli wskakuje na swoje miejsce, dając ogromną satysfakcję z odkrywania prawdy. Bogactwo postaci i autentycznych zdarzeń historycznych sprawia, że jest to lektura angażująca intelektualnie od pierwszej do ostatniej strony.
Dla jakiego typu czytelnika ta pozycja może okazać się nieodpowiednia?
Książka nie jest polecana osobom poszukującym lekkiej lektury lub dynamicznego thrillera akcji pozbawionego głębokiego kontekstu politycznego. Ze względu na bardzo rozbudowane tło historyczne dotyczące norweskiego ruchu oporu oraz liczne retrospekcje, tempo akcji bywa celowo spowolnione na rzecz budowania klimatu. Czytelnicy, którzy nie przepadają za tematyką wojenną lub skomplikowanymi powiązaniami między wieloma bohaterami, mogą poczuć się przytłoczeni ilością szczegółów. Jest to pozycja skierowana do świadomych wielbicieli poważnych, analitycznych kryminałów z silnym rysem historycznym i społecznym.