Fioletowy

Czasami trafiamy na książki, które obiecują nam emocjonalny rollercoaster, a ostatecznie zostawiają nas z poczuciem niedosytu i rozdarcia. „Fioletowy" miał być właśnie taką lekturą - historią, która boleśnie dotyka strun wrażliwości, a zmysłowy zapach lawendy miesza z duszącym zapachem przeszłości. I choć to poruszająca opowieść o dziedziczonym bólu, o miłości wystawionej na próbę i o tym, że nawet najpiękniejszy krajobraz może skrywać mrok, to moje serce podczas czytania pozostało dziwnie spokojne, momentami wręcz obojętne.

Z jednej strony urzeka nas sielankowy, fioletowy świat Lawendowej Osady, w której Małgosia szuka spokoju i letniego wytchnienia. Z drugiej strony autorka stopniowo odsłania przed nami kurtynę przeszłości z czasów II wojny światowej, pełną niezagojonych ran, zdrad i dawno zapomnianej krwi. Pomysł na kontrast między sielankowym, pachnącym kwieciem pejzażem a mrokiem niespełnionych win i rodzinnych sekretów, które niszczą kolejne pokolenia, miał ogromny potencjał. Przecież to idealny grunt pod emocjonalną, głęboką opowieść, która powinna trzymać za gardło i wywoływać dreszcze.

Niestety, dla mnie ta historia okazała się nazbyt stonowana i przewidywalna. Choć styl autorki jest poprawny, a opisy tła potrafią na chwilę przenieść nas do opisywanych miejsc, to zabrakło mi w tym wszystkim odwagi, wyjścia poza bezpieczne ramy i tchnięcia w bohaterów iskry. Postaci wydały mi się nieco papierowe, a ich dylematy i motywacje zbyt powierzchowne, bym mogła w pełni współodczuwać ich ból. Akcja toczy się bardzo niespiesznie i zamiast budować rosnące napięcie, wprowadza pewną monotonię. Ostatecznie dostałam poprawną, wyważoną lekturę, która po prostu bezpiecznie minęła, nie zostawiając we mnie po zamknięciu palących emocji ani refleksji. To dobra, rzemieślnicza praca, ale bez iskry, która na dłużej zapada w pamięć.

Agnieszka Lis w „Fioletowym” serwuje nam coś niezwykle hipnotyzującego. Ta książka to misternie tkany literacki gobelin, w którym nitki tragicznej przeszłości przeplatają się ze współczesnością, a wszystko to spowite jest intensywnym, wręcz duszącym zapachem i kolorem lawendy. „Fioletowy" to wielowarstwowa historia, w której autorka zabiera nas na malownicze Kurpie, by tam, pośród zapachu lawendy, odkrywać sekrety rodzinne sięgające trudnych lat powojennych. Motywem przewodnim są tajemnice przeszłości, które kładą się cieniem na życiu kolejnych pokoleń.

Muszę przyznać, że udało się Agnieszce mnie zaskoczyć bardzo specyficznym, gęstym klimatem już od pierwszych stron książki. To, co zachwyciło mnie najbardziej, to niesamowite budowanie atmosfery.

Autorka zdecydowała się na prowadzenie fabuły dwutorowo, co doskonale buduje napięcie. Z jednej strony śledzimy losy Małgosi, nastolatki, która spędza letni tydzień w agroturystyce „Lawendowa osada”. Wakacyjna sielanka szybko jednak ustępuje miejsca niepokojowi, gdy dziewczyna zaczyna lunatykować i doświadczać trudnych do wyjaśnienia wizji a jej sny w fioletowej, lawendowej pustce zaczynają boleśnie dotykać sekretów sprzed osiemdziesięciu lat.

Z drugiej strony cofamy się do tragicznego sierpnia 1946 roku, poznając losy mieszkańców tych samych terenów zmagających się z brutalną rzeczywistością rodzącego się systemu komunistycznego.

To, co wyróżnia tę powieść, to niesamowite nasycenie zmysłowe. Tytułowy fiolet i aromat lawendy nie są tu jedynie estetycznym tłem, stają się niemal osobnym bohaterem opowieści. Fiolet jest oszałamiający, obezwładniający, momentami wręcz psychodeliczny. Autorka w bardzo plastyczny, wręcz hipnotyzujący sposób pokazuje, jak przeszłość potrafi „przeciekać” do teraźniejszości.

Agnieszka Lis wspaniale bawi się kontrastami. Z jednej strony mamy współczesne nastoletnie zauroczenia, rozmowy o lemoniadzie zmieniającej barwy i piękno kurpiowskiej przyrody, a z drugiej brutalny smród rozkładającego się w upale ciała, powojenną nienawiść i ludzkie krzywdy, które nie chcą zostać zapomniane. Przeszłość i teraźniejszość rezonują ze sobą w sposób, który nie pozwala odłożyć książki na bok. Robi to duże wrażenie i nie pozwala na obojętność podczas lektury.

Bardzo doceniam w tej książce dbałość o tło regionalne. Czuć, że autorka pisała tę historię z dużym szacunkiem do kurpiowskiej tradycji, umiejętnie wplatając w fikcję literacką autentyczne realia i nastroje społeczne z 1946 roku.

Dla mnie „Fioletowy” okazał się intrygującą, momentami mroczną i nieoczywistą lekturą. Nie jest to banalna powieść na jeden letni wieczór, ale mądra opowieść o pamięci pokoleniowej i o tym, że wyrządzone kiedyś zło rzadko odchodzi w zapomnienie. Jeśli cenicie książki z tajemnicą, które angażują zmysły i zmuszają do refleksji, ta pozycja z pewnością spełni Wasze oczekiwania.