Rechtorka. Seria Kryminalny Śląsk. Tom 3

Czytając „Rechtorkę” wspomnienia z liceum powróciły do mnie z ogromną siłą. Zwłaszcza te, dotyczące jednej z nauczycielek, która była dla mnie źródłem stresu i zaniżonego poczucia własnej wartości. Jej metody, sposób traktowania uczniów i gnębienie sprawiły, że do dziś trudno mi otworzyć się na swobodne mówienie w języku obcym. Dlatego ta książka uderzyła we mnie naprawdę mocno.

„Rechtorka” to trzeci tom trylogii „Kryminalny Śląsk” i dla mnie – trzeci zachwyt. Warto poznać części chronologicznie, bo wszystkie są rewelacyjne i tworzą razem spójną całość.

Borys Dyrda jest w rozsypce po śmierci syna, po której jego życie się zawaliło. Ból i poczucie winy zamknęły go w emocjonalnym letargu. Dopiero sprawa młodej dziewczyny oskarżonej o zamordowanie swojej nauczycielki wyrywa go z tego odrętwienia. Dziewczyna przyznała się do winy, ale czy naprawdę jest morderczynią? A może za tą historią kryje się coś znacznie bardziej skomplikowanego?

Magdalena Majcher stworzyła historię, która nie jest jedynie kryminałem. To przede wszystkim opowieść o bólu, bezsilności, wyrzutach sumienia, potrzebie akceptacji i emocjach, które potrafią człowieka zniszczyć od środka. Autorka potrafi pisać w taki sposób, że czytelnik nie stoi obok wydarzeń. On w nich uczestniczy. Czuje napięcie, złość, współczucie i smutek bohaterów. Ja w tę historię zanurzyłam się całkowicie i naprawdę trudno było mi się od niej oderwać. I choć trudno będzie mi się pożegnać z tą seria, uważam, że Rechtorka stanowi bardzo dobre jej zamknięcie.

Jeśli lubicie kryminały, które oprócz ciekawego śledztwa zostawiają w czytelniku coś więcej niż tylko rozwiązanie zagadki – zdecydowanie polecam Wam serię Kryminalny Śląsk .

„Rechtorka”, czyli trzecia część cyklu pt. KRYMINALNY ŚLĄSK, ukazała się w lutym tego roku. Jako ogromna fanka twórczości Magdaleny Majcher nie zapomniałam o jej książce. Przepraszam jednak za tę absencję, lecz… Pani wie, dlaczego tak się stało.

Coś się zaczyna i coś się kończy. My, czytelnicy, poznaliśmy fabułę „Bajtla”, „Freli”, by móc w końcu dotrzeć do części trzeciej i

rozgryźć losy „Rechtorki”, czyli nauczycielki. XXI wiek i jego najbardziej współczesne lata pokazują, jak zmieniło się podejście ludzi do zawodu nauczyciela. Niegdyś była to profesja niezwykle elitarna, osobę uczącą młodzież traktowano z szacunkiem, wręcz bano się jej. Nieprzyzwoite, często fizyczne kary wobec uczniów, nie miały nic wspólnego ze zwolnieniem dyscyplinarnym, a ukarany nastolatek w żaden sposób nie mógł poskarżyć się rodzicom. Wówczas można było spodziewać się tylko drugiej porcji kary. Brak szacunku wobec nauczyciela traktowano niezwykle surowo, inni byli też ówcześnie rodzice, którzy nie mieli pojęcia o tak zwanym bezstresowym wychowaniu. Czy dawniej sposoby wychowawcze były lepsze? Cóż, każdy, zwłaszcza teraz, widzi to inaczej. Jeśli jednak chodzi o mnie- cieszę się, że nie jestem współczesną uczennicą. To, co dzieje się w polskich szkołach woła dosłownie o pomstę do nieba i nie będę się tu rozpisywać, gdyż już napływają mi łzy do oczu…

Historia kryminalna, jaką serwuje nam Magdalena Majcher, jest opowieścią fikcyjną, ale mogłaby ona wydarzyć się naprawdę. Jest naszpikowana cechami typowymi dla mieszanki gatunkowej, jaką jest kryminał/sensacja/thriller i pod tym względem niczego jej nie brakuje. Zresztą, kolejna książka autorki tylko potwierdza jeden ważny fakt. Magdalenie Majcher nie chodzi o to, by spisywać sądowe akta, lecz by pokazać motywy prowadzące do przykrego końca. Nie w każdym przypadku są one oczywiste i prawdziwe. Jak zresztą sama uznała, nie wiadomo, czy cykl KRYMINALNY ŚLĄSK okaże się trylogią- ja wolałabym jednak, żeby mroczne historie tego cyklu w dalszym ciągu się rozwijały. Niech wszyscy wiedzą, jak kiedyś wyglądał konkretny ustrój polityczny, jak ludzie walczyli z biedą i, niestety, w wielu przypadkach, nie mieli nic do powiedzenia. Człowiek właściwie egzystował, a nie żył.

Zabójstwo tytułowej rechtorki, a tak naprawdę nauczycielki chemii uczącej w fikcyjnym liceum w Katowicach, to tak naprawdę tylko obudowa całej opowieści. Nie możemy zapomnieć, że sprawą tą zajął się nie kto inny, jak dziennikarz Borys Dyrda. Jest to człowiek z ogromnymi problemami osobistymi, który jednak w żaden sposób nie pozbywa się cech zawodowego śledczego. Żeby dotrzeć do prawdy, gotów jest się posunąć do wielu rzeczy i założyć maskę chama. Jak idealnie podkreśliła autorka, dziennikarzy miłych i serdecznych wszyscy mają w głębokim poważaniu. Coś w tym jest, nieprawdaż? Ponadto, warto poznać zagwozdki Borysa, gdyż mogą one tak naprawdę dotyczyć i nas samych. Nikt nie jest przecież idealny.

Cała akcja powieści nie jest mocno odległa. Owszem, lata 2000-2001 minęły bezpowrotnie, ale znane są fikcyjne teksty kryminalne sprzed wielu, wielu lat. Osobiście nienawidzę początków nowego millenium, ale czy opisana sprawa zabójstwa nauczycielki, jak i wszystkie poszlaki, zaciekawią czytelników? Wystarczy spojrzeć na oceny osób, które lekturę „Rechtorki” mają już za sobą. Szczere recenzje nie pozostawiają wątpliwości, iż Magdalena Majcher musi kontynuować swój zawód, bo w jej przypadku to istne powołanie. Czego nie napisze, zamienia się nie w złoto, a bardziej w perfekcyjnie zaprojektowany bestseller. Oby tak dalej!

Na tylnej części okładki możemy znaleźć recenzję od Jędrzeja Pasierskiego, polskiego pisarza kryminałów. Teraz, gdy sama jestem już po lekturze, zgadzam się z jego słowami. Owszem, „Rechtorka” to wciągająca opowieść wiodąca przez najmroczniejsze zakamarki Śląska. Jest to też maestria obyczajowa i precyzja kryminalna. Opublikowana ocena NIE ma nic wspólnego z tak zwanym blurbem, czyli marketingowym chwytem mającym zwiększyć poczytność i sprzedaż druku. Twórczość Magdaleny Majcher broni się sama, bo od lat jest doskonała.

To, co wpływa na wyobraźnię mrocznego Śląska, to odniesienia do jeszcze dawniejszych lat, ale przede wszystkim słynna gwara tego regionu Polski. We wszystkich trzech częściach cyklu Magdalena Majcher użyła czegoś w rodzaju antycznego mimesis. Otoczkę kryminalną dopasowała idealnie do tematu (zagadkowe morderstwo) i stylu (język). Poza zwrotami należącymi do gwary śląskiej nie możemy oczekiwać, że policjanci, dziennikarze, a tym bardziej narkomani będą operować lekkimi, pięknymi słowami. To byłoby nonsensowne i mało wiarygodne.

Poza głównym tematem musimy też zwrócić uwagę na działania ówczesnej policji czy prokuratury. To bardzo przykre, ale wówczas nie liczył się człowiek, a bardziej statystyki i teoretyczna wykrywalność. Czy coś się w tym względzie zmieniło? Czy możemy teraz liczyć na sprawiedliwe wyroki oraz dokładne badania poszlakowe? Czy prawdą jest, że nazwisko oskarżonego zawsze znajduje się w pierwszym tomie akt? Oceńcie to sami.

Jeśli zaś chodzi o zakończenie- znowu NIE można pominąć posłowia, gdyż ten konkretny fragment tekstu ujawnia inspirację Magdaleny Majcher do napisania „Rechtorki”. Pisarka słusznie też odradza wszelkie eksperymentowanie z narkotykami- trzymajmy się od nich z daleka!

"Rechtorka" autorstwa Magdaleny Majcher to trzecie spotkanie z dziennikarzem Borysem Dyrdą, inspirowane autentycznymi wydarzeniami.

Dyrda nie może dojść do siebie po śmierci syna, co wyraźnie odbija się na jego życiu prywatnym. Z marazmu wyrywa go sprawa morderstwa nauczycielki, o którą oskarżona zostaje nastoletnia przyjaciółka córki jego partnerki.

Akcja powieści przenosi nas do Katowic w 2001 roku. W kraju trwa małyszomania, na ekrany wchodzi pierwsze reality show - "Big Brother", a młodzi czytelnicy marzą o liście z Hogwartu. Jedną z nich jest Martyna - nieśmiała, wycofana dziewczyna, nękana przez nauczycielkę, która zdaje się żywić szczególną niechęć do młodych kobiet.

Tym razem autorka pochyla się nad środowiskiem uczniów i nauczycieli, podkreślając, jak ważne jest, by rodzice nie bagatelizowali problemów swoich dzieci. Kolejny raz porusza też temat narkomanii, próbując ostrzec młodych ludzi przed zgubnymi skutkami tego nałogu.

Uwielbiam styl i język, którym posługuje się Majcher. Podoba mi się, jak umiejętnie łączy intrygę kryminalną z wątkami obyczajowymi. Cenię kreację jej bohaterów, a podejmowanie trudnych, często kontrowersyjnych tematów, o których warto i trzeba rozmawiać, sprawia, że jej literatura jest nie tylko rozrywką, ale też punktem wyjścia do wielu refleksji.

„Kryminalny Śląsk” uwiódł mnie kolejny raz. Tym razem trafiła do mnie „Rechtorka”.

16-letnia Martyna zostaje zatrzymana za zabicie swojej nauczycielki Marianny Szczerby. Policja szybko zbiera dowody i wypracowuje przyznanie się do winy oskarżonej. Nie wszyscy jednak są przekonani co do winy nastolatki. Krysia prosi pogubionego po stracie syna Dyrdę o zaangażowanie się w sprawę.

„Rechtorka” to kawał dobrej literatury. Wątek kryminalny przeplata się płynnie z elementami obyczajowymi. Sprawa morderstwa toczy się nieśpiesznie. Nie jest jednak nudno bowiem z wielką satysfakcją odkrywamy z Dyrdą kolejne jej elementy i szukamy dla nich miejsca w tej skomplikowanej układance. Przyczyna i sprawca nie są jednoznaczne do samego finału.

Autorka porusza w tej powieść bardzo ważne i wzbudzające mnóstwo emocji tematy. Dyrda nie potrafi pogodzić się ze śmiercią syna. Szuka przyczyny w sobie. 16 letnia Martyna jest ofiarą przemocy ze strony koleżanek i kolegów z klasy oraz nauczycielki. Delikatna dziewczyna zapętla się coraz mocniej w tragicznej dla niej sytuacji, nie może znaleźć sojuszników, nie widzi wyjścia z matni.

Z tą powieścią się płynie. Jej świat tak wciąga i intryguje, że codzienność schodzi na drugi plan. Liczy się tylko to czym żyją Katowice w 2001 roku. Oddychamy tym samym powietrzem co bohaterowie „Rechtorki”, podążamy tymi samymi ulicami, dogłębnie odczuwamy ich emocje i dramaty.

Żal mi jest rozstawać się z tą książką. Z jednej strony chciałam już poznać prawdę, a z drugiej strony zadomowiłam się w tym świecie, choć nie należy on do najłatwiejszych i najprzyjemniejszych. Mam nadzieję, że autorka jednak zmieni zdanie i podejmie się kontynuacji cyklu. W tym przypadku trzy tomy to za mało.

Masz jakąś ulubione serię, której kolejnych tomów wypatrujesz z ogromną niecierpliwością?

Osobiście uwielbiam wracać na Śląsk, dzięki serii „Kryminalny Śląsk” autorstwa Magdaleny Majcher. Każde spotkanie z Borysem Dyrdą to ten rodzaj historii, który nie kończy się wraz z ostatnią stroną. Ona zostaje pod skórą, w myślach. W pytaniach, które trudno uciszyć.

Tym razem Borys trafia na sprawę brutalnego morderstwa nauczycielki z katowickiego liceum. Ofiarą jest Marianna Szczerba - kobieta, której uczniowie się bali, której nie lubili, której zarzucano gnębienie i przekraczanie granic - została zamordowana w piwnicy własnego domu. Brzmi jak klasyczny punkt wyjścia dla kryminału? Oczywiście, że tak. Jednak szybko okazuje się, że to coś znacznie więcej niż szukanie odpowiedzi na pytanie „kto zabił?”.

Podejrzenia padają na szesnastolatkę. Dziewczynę, która już na starcie jest na przegranej pozycji. Czy naprawdę mogła z zimną krwią dokonać morderstwa? A może system - jak to często bywa - potrzebuje szybkiego winnego? I tu wchodzi Borys. Poraniony, wycofany, w osobistym kryzysie. Odsunięty od Krysi, pogubiony po tym, co wydarzyło się w jego życiu prywatnym. I mam wrażenie, że to właśnie dlatego ta sprawa dotyka go aż tak mocno. Bo może tym razem da się kogoś uratować. Może tym razem nie będzie za późno.

Czytając „Rechtorkę”, czułam narastające napięcie, ale jeszcze mocniej ciężar emocjonalny tej historii. Katowice nie są tu tylko tłem. To przestrzeń, która oddycha mrokiem, przemilczeniami, społecznym przyzwoleniem na „bo tak było zawsze”. Śląsk jest surowy, prawdziwy, momentami przytłaczający. I to właśnie sprawia, że jest tak wiarygodny.

Mocną stroną tej książki jest warstwa obyczajowa. Autorka nie ucieka od trudnych tematów: przemocy psychicznej w szkołach, odpowiedzialności dorosłych, bezradności młodych ludzi, którzy często nie mają dokąd pójść ze swoim strachem. To nie jest historia, która pozwala wygodnie usiąść i po prostu śledzić intrygę. Ona zmusza do przemyśleń, a może nawet i momentami do działania. Zmusza do zadania sobie pytania: gdzie kończy się surowość wychowawcza, a zaczyna przemoc?

Borys Dyrda jest bohaterem nieoczywistym. Nieheroicznym. Jest wręcz zmęczony życiem, które mocno go doświadczyło. Chwilami irytuje w swojej bezradności. Ale właśnie przez to wszystko jest bohaterem tak prawdziwym. Jego prywatne rozdarcie przenika się z prowadzonym śledztwem i sprawia, że ta opowieść ma drugi, dużo głębszy wymiar.

„Rechtorka” to kryminał, który boli. Ale w taki sposób, który uważam za potrzebny. To opowieść o konsekwencjach. O winie – tej prawnej i tej moralnej. O tym, że czasem największe zbrodnie rodzą się z milczenia.

Ocena: 9/10 - bo po zamknięciu tej książki długo jeszcze siedziałam w ciszy i myślałam nad otaczającym nas światem.