Czas goryczy. Gdańsk 1968-2019. Jaśminowa saga. Tom 3

Trzeci tom zaczyna się od wydarzeń, które każdemu są mniej lub bardziej znane, czyli od feralnego w dziejach Polski roku 1968, w którym to miała miejsce manifestacja studentów oraz ludność żydowska musiała opuścić Polskę. Losy rodziny Jaśmińskich są mniej lub bardziej kompatybilne z zawirowaniami historycznymi. Nie żyli w łatwych czasach, ale starali się żyć tak, by na zakręcie dziejów nie wylała im się zupa z talerzy i by mogli spojrzeć w lustro. Skutek był różny, ponieważ nie wszystko od nich zależało. Ich nazwisko znane było aparatowi bezpieczeństwa, strach było szczerze rozmawiać z sąsiadami czy znajomymi. I tak skomplikowane losy rodziny plączą się jeszcze bardziej. Jedne są bardziej bolesne, inne mniej, są dobre i złe chwile, jest nawet i klątwa! Tak Autorka prowadzi nas ich ścieżkami aż do roku 2019, w którym to w wyniku zamachu zginał Prezydenta Gdańska Paweł Adamowicz.

„[…] dzieje jednej rodziny, która przez lata kurczy się w podstawach, ale rozrasta w konarach”.

Rodzina Jaśmińskich najpierw w Wolnym Mieście Gdańsk była postrzegana jako wrogi element, wpisana była na listy inwigilacyjne gdańskiej policji, w czasie wojny byli wywożeni na roboty przymusowe, internowani. Po II wojnie jako autochtoni wśród mnóstwa osób, które do Gdańska napłynęły, znów byli traktowani jako element podejrzany i wrogi, bo skoro tyle lat przetrwali w mieście, znaczy, że musieli współpracować z Niemcami… Oj na usta cisną się słowa z piosenki Czesława Niemena „Dziwny jest ten świat…”, tym bardziej że opisywane wydarzenia mają niestety odzwierciedlenie w rzeczywistości. Historia zatacza koło: strajki, manifestacje, podwyżki, skacząca inflacja…

Tak jak i dwa poprzednie tomy kontynuację po prostu pochłonęłam. Koleje losu rodziny Jaśmińskich i w tle historia Gdańska wciągnęła bez reszty. Opowieść o sile kobiet, miłości, o szukaniu swojego miejsca na świecie, poszukiwaniu tożsamości i poznawaniu korzeni, o ucieczce od odpowiedzialności za życie swoje i innych, o przepracowywaniu traumatycznych wydarzeń, o determinacji, odwadze i o radzeniu sobie z utratą najbliższych. Kto po Stasi przejmie nie tylko pracownię introligatorską, ale również rytuał obsypywania grobów płatkami jaśminu? Smutno mi niezmiernie, że przyszedł czas pożegnać się z tymi niezwykłymi kobietami, ale Autorka napisała w posłowiu, i ma całkowitą rację: „[…] niektóre historie powinny pozostać niedopowiedziane. Lepiej odejść od lektury z niedosytem i pragnieniem jeszcze niż przesytem”. Książka jest tym bardziej wartościowa, że powstała we współpracy z historykiem specjalizującym się w dziejach Gdańska. Na samym końcu pisarka zamieściła spis opracowań, z których korzystała podczas tworzenia powieści. Jeśli kogoś zainteresowała bliżej jakaś tematyka, może dzięki temu samodzielnie poszerzyć swoją wiedzę.

Cała Jaśminowa Saga w sposób szczególny skupia się na Gdańsku. Autorka zabierała nas na spacery po wielokulturowym i różnorodnym Danzingu, po zniszczonym i zbombardowanym Gdańsku, na ulice pełne manifestujących, milicji, na romantyczne spacery nad Motławą. Miasto ma swoją niepowtarzalną historię i unikalny urok i ten urok w sposób precyzyjny i plastyczny pisarka oddała w swoich książkach. Polecam Waszej uwadze niezwykłą historię rodu Jaśmińskich i ich najbliższych. By w pełni ją docenić i wczuć się w przedstawioną historię i jej klimat trzeba zacząć od samego początku, gdy większość ludzi w Gdańsku posługiwała się niemieckim… Mnie Saga zapadła głęboko w pamięć i wiem, że za jakiś czas do niej powrócę…

Jaśminowa Saga:

Tom 1. Czas grzechu. Gdańsk 1916-1939,

Tom 2. Czas gniewu. Gdańsk 1939-1968,

Tom 3. Czas goryczy. Gdańsk 1968-2019.

Za możliwość zapoznania się z treścią książki dziękuję Poradni K.

"Czas goryczy" autorstwa Anny Sakowicz to poruszająca kontynuacja losów rodu Jaśmińskich, zapoczątkowanych w poprzednich tomach Jaśminowej Sagi. Autorka po raz kolejny udowadnia, że potrafi łączyć emocjonalną opowieść o rodzinie z rzetelnym obrazem przemian społecznych i politycznych w Polsce. To niezwykłe świadectwo walki o wolność, prawa kobiet, równość płci oraz tolerancję obyczajową.

Akcja trzeciego tomu rozpoczyna się w 1968 roku. Choć wojna dawno się skończyła, bohaterowie wciąż muszą mierzyć się z trudną rzeczywistością PRL-u - z jego bezwzględnością, kłamstwami i systemową niesprawiedliwością. Kolejne pokolenia Jaśmińskich próbują odnaleźć się w świecie, w którym wolnośc słowa i godność człowieka nie zawsze są oczywistością. Na kartach książki obserwujemy przemiany polityczne, gospodarcze i społeczne, które przeplatają się z osobistymi dramatami i radościami rodziny.

Sakowicz w mistrzowski sposób pokazuje, jak historia wielkiej polityki wpływa na zwykłych ludzi. Poprzez losy kobiet z rodu Jaśmińskich autorka opowiada o sile, miłości, odwadze i poszukiwaniu swojego miejsca w świecie. Bolesnej doświadczenia, utrata bliskich, ale też chwile szczęścia - wszystko to sprawia, że czytelnik czuje się emocjonalnie związany z bohaterkami.

Książka kończy się w dramatycznym roku 2019, podczas tragicznych wydarzeń w Gdańsku, gdy ginie prezydent Paweł Adamowicz. Ten moment symbolicznie zamyka sagę, ukazując, że walka o dobro i prawdę trwa w każdym pokoleniu.

"Czas goryczy" to nie tylko pięknie napisana opowieść o rodzinie, lecz także lekcja historii i przypomnienie, że wolność nigdy nie jest dana raz na zawsze. Dzięki plastycznym opisom i emocjonalnej narracji można niemal poczuć na własnej skórze klimat minionych dekad.

To książka, którą warto przeczytać - zarówno dla wzruszenia, jak i dla refleksji nad tym, jak wiele zawdzięczamy pokoleniom, które walczyły o dzisiejszą Polskę. Podobnie jak poprzednie dwa tomy, "Czas goryczy" wciąga bez reszty i na długo pozostaje w pamięci.

Czas goryczy. Gdańsk 1968-2019 to 3., finałowy tom wspaniałej trylogii, Jaśminowej Sagi. Uwielbiam sagi. Nic więc dziwnego, iż sięgnęłam po 1. tom. Wspaniała lektura, która porwała mnie od 1. strony i trzymała w swoich objęciach aż do końca. Nie byłam tylko zadowolona, że musiałam chwilę poczekać na dostawę kolejnych dwóch tomów. Dlatego dobra rada, kupcie od razu całą trylogię. Nie będziecie jak ja musieli czekać na dostawę, gdy zjada was od środka ciekawość, co dalej.

Wiedziałam, że 2. tom będzie równie wspaniały, jak 1. I nie pomyliłam się. Co do tomu ostatniego, również nie miałam wątpliwości, że mnie zachwyci.

Czas grzechu to cudowna, epicka opowieść o kilku pokoleniach rodziny Jaśmińskich. Akcja toczy się na przestrzeni kolejnych lat, dekad w trzech różnych rzeczywistościach: w Danzig,w Wolnym Mieście Gdańsku i w Gdańsku. W tomie 2. akcja rozpoczyna się w momencie wybuchu II wojny światowej i kończy w tak trudnym dla Polski 1968 roku.

Tom 3. to wydarzenia bardzo trudne, bolesne, przynajmniej to z 1969 roku. Polską wstrząsają wydarzenia marcowe, pogromy, niechęć, wygnania Żydów. Siostry Jaśmińskie, bohaterki sagi, są coraz starsze. Nadal odgrywają one bardzo ważną rolę w tej historii, ale na pierwszy plan wysuwa się kolejne, młodsze pokolenie. Poznajemy problemy, smutki, radości, nadzieje, powody do walki, dylematy młodzieży, a póżniej dorosłych ludzi. Cały tom przepełniony jest walką. Bohaterowie walczą o wszystko o przetrwanie w okresie kartkowym, o wolność słowa, o wolność kraju, o siebie, swoje uczucia, przekonania. Walczą także z rozpaczą, niechęcią życia w komunistycznym kraju, z brakiem możliwości i perspektyw. Tragiczne to były czasy.

Ponownie, jak w tomach poprzednich, wydarzenia prywatne, małe, osobiste walki bohaterów są niezwykle zręcznie wplecione w wielką historię, w walkę o wolność, równość, o Polskę.

Finał trylogii to bardzo bolesne i dramatyczne wydarzenia roku 2019. Wtedy to, jak dobrze pamiętamy, podczas Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy z rąk zamachowca ginie prezydent Gdańska Paweł Adamowicz.

Ten tom jest równie mocny, życiowy, absorbujący i wciągający jak obie wcześniejsze części. Spotkałam się z opinią, że to najsłabszy tom. Nie zgadzam się z tym. Każda część dotyczy w zasadzie innego pokolenia, innych wydarzeń historycznych, rodzinnych. Każda jest równie emocjonalna (choć nie infantylna), wciągająca i zmuszająca do przemyślenia kilku spraw.

Mogę tylko gorąco polecić całą trylogię.

Cezura wydarzeń historycznych każdego tomu bazuje na bardzo trudnych dla naszego kraju, charakterystycznych i dramatycznych w skutkach wydarzeniach. Znajdują one odzwierciedlenie w treści książki.

Anna Sakowicz mnie zaczarowała i porwała. Obok warstwy historycznej, bardzo ciekawie nakreślonych bohaterów, największym atutem wszystkich tomów jest cudownie oddany, wręcz magiczny klimat dawnego Gdańska. Czułam się jakbym odbyła podróż w czasie. Nie jestem mieszkanką Gdańska, ale autorka także nią nie jest. Jednak widać od razu, iż Anna Sakowicz zadała sobie mnóstwo trudu, wykonała kawał doskonałej roboty żeby na kartach książki odmalować przed nami inny świat, świat Gdańska, którego już nie ma, a który ożywa przed oczami czytelnika. Autorka zabrała mnie w wyjątkową podróż za co bardzo Jej dziękuję.

"Czas goryczy" Anna Sakowicz.

Moi kochani, wiem, że wielu z was bardzo pokochało Sagę Jaśminową autorstwa Anny Sakowicz. Zdobyła ona wasze serca i na długo zostanie wam w pamięci. Doskonale to rozumiem, ponieważ w moim przypadku jest dokładnie tak samo. Ania oddała w nasze ręce zajmującą i niezwykle barwną opowieść dziejów rodu Jaśmińskich. Polskiej rodziny mieszkającej w Gdańsku i Warszawie XX i XXI wieku. Niemalże od pierwszej chwili, kiedy czytelnik wkracza w ich życie, stają się nam oni bardzo bliscy, a my sami czujemy się jak przyjaciele rodziny. Życzyliśmy im jak najlepiej, ale ci z was, którzy poznali już ich losy, wiedzą, że los tych ludzi nie oszczędzał. Doświadczyli piekła pierwszej wojny światowej, przeżyli okupację niemiecką i trudy lat powojennych. Wiedzą, czym jest strach o życie swoje i swoich najbliższych. Poznali ciężar bólu trawiącego serce i duszę po śmierci tych, których kochamy, a także poczucie lęku o niepewną przyszłość.

Nie będę zdradzała więcej, aby, przyszli czytelnicy sagi mogli sami przekonać się o jej wyjątkowości. Powiem tylko, że skupia się ona na losach kobiet tej rodziny. To one bowiem musiały dołożyć wszelkich starań, aby utrzymać względną normalność, podczas gdy ich mężowie, bracia i synowie zostali powołani na front. O wszystkich tych wydarzeniach przeczytacie w pierwszej i drugiej części sagi. Ja natomiast dziś przychodzę do was z recenzją niestety już ostatniej jej części „Czas goryczy”, w której opisane wydarzenia historyczne dotyczą okresu PRL-u, wydarzeń marcowych oraz fragmentu współczesności roku 2019.

Biorąc książkę do ręki, miałam nadzieję, że siostry Jaśmińskie Kasia, Stasia i Julia wreszcie zaznały zasłużonego spokoju. Tym bardziej że są już starszymi kobietami i jak nikomu innemu należy im się chwila wytchnienia. Kiedy pukamy do drzwi ich rodzinnego domu, niestety bardzo szybko przekonujemy się, że o spokój będzie im bardzo trudno. Teraz przyszedł czas na młodsze pokolenie i to właśnie ich decyzje, dylematy i wybory poznajemy. Jednak, jak wiadomo małe dzieci mały kłopot, duże dzieci duży kłopot dla rodziców. Tutaj nie jest inaczej. Potomstwo dostarcza rodzicom wielu trosk i zmartwień. Sytuacja polityczna w kraju również nie ułatwia życia, a co więcej, niesie za sobą kolejne cierpienia i bezlitosne ciosy, które ugodzą najdotkliwiej, jak tylko można tę rodzinę.

Jednak nie tylko młodzi mają swoje rozterki. Także mąż Stasi nie może zapomnieć, tego, co spotkało go w czasie wojny. Choć od tamtych wydarzeń minęło już wiele lat, sumienie nie pozwala mu spać spokojnie. Postanawia wyruszyć w podróż, aby spotkać się z osobą, która w tych trudnych dla niego czasach naprawdę wiele dobrego dla niego zrobiła. Nie wie jednak jeszcze, że to, co przyniesie ze sobą ta podróż, zmieni bardzo wiele w jego obecnym życiu. Teraz będzie musiał wyznać żonie całą prawdę o swoim wojennym życiu. Przekonajcie się koniecznie, jak wpłynie ona na Stasię i czy prawdą jest, że dopóki żyjemy, możemy wszystko naprawić.

Dzieci i wnuczęta naszych bohaterek zaczynają żyć własnym życiem, ale one nadal drżą o ich dobro i bezpieczeństwo, a oni walczą o swoje prawa, marzenia, podążają za głosem serca. Popełniają błędy i często słono za nie płacą, ale żegnając się z całą sagą, zabieramy ze sobą piękne przesłanie, że zawsze warto żyć w zgodzie ze sobą i wyznawanymi przez siebie wartościami.

Całym sercem polecam wam zapoznanie się z tą sagą, jeśli jeszcze tego nie zrobiliście. Jej karty skrywają nad wyraz prawdziwą w swojej wymowie, choć fikcyjną życiową historię kochającej się rodziny, której pokolenia wiedzą, co kryje się w dwóch słowach ciężkie życie. Przy tym mimo wszystko nie przestają marzyć i nie poddają się. Strasznie żałuję, że to już koniec. Nie chcę rozstawać się z nimi. Stali mi się bardzo bliscy i mam poczucie, że właśnie rozstałam się z prawdziwymi przyjaciółmi. Wiem jednak, że jeszcze nie raz do nich wrócę. Mam nadzieję, że udało mi się przekonać Was, że warto sięgnąć po całą sagę. Macie moje słowo, że każdy znajdzie tu coś dla siebie.

Na pewno usatysfakcjonowani będą miłośnicy historii, ponieważ autorka wiernie odzwierciedliła bieg wydarzeń historycznych mających miejsce od momentu rozpoczęcia się fabuły pierwszego tomu sagi, aż do końca części trzeciej. A nawet jeśli nie jesteście miłośnikami książek z tłem historycznym, to musicie poznać tę opowieść ze względu na barwne portrety bohaterów i ich złożone koleje losów. Oni są tacy jak my. Prawdziwi i bardzo szczerzy w tym, co czują, myślą i czego pragną. Mają swoje plany i przekonania, których konsekwentnie bronią. Cierpią, ale też potrafią czerpać radość i siłę z każdej najmniejszej chwili szczęścia. Właśnie to, powinno przyświecać nam każdego dnia.