Warta³o

To ksi±¿ka, która zaskakuje od pierwszych zdañ. Swoj± oryginalno¶ci±, ¶wie¿o¶ci± i specyficznym stylem, zwartym, ale szalenie ekspresyjnym. Mo¿na odczuæ, ¿e operowanie jêzykiem ojczystym sprawia autorowi niewys³owion± frajdê, bawi siê nim, wrêcz delektuje. Czy jednak efekt tych zabaw odbiorcy jego prozy nie stanie o¶ci± w gardle? Czy nazbyt nie trzeba skupiaæ siê na formie, by zrozumieæ tre¶ci? I przede wszystkim, czy warto?

Czyta³am z przerwami. Nie by³am w stanie skupiæ siê przez d³u¿szy czas na tyle, by moje my¶li nie odp³ywa³y, a nie chcia³am uroniæ ani s³owa. To ambitna literacko lektura i z pewno¶ci± nie czyta siê jej lekko i przyjemnie. Warto jednak po¶wiêciæ jej uwagê, bo porusza tematy, które ka¿dy zna z w³asnego podwórka, z w³asnej okolicy. Autor w sposób przejaskrawiony i prze¶miewczy punktuje ludzkie przywary. Naigrawa siê z najni¿szych instynktów cz³owieka i jego egzystencji. To nie tylko opowie¶æ o tych, którzy „trzymali w rêku duszê, pieni±dz i prawo”, ale o ca³ym przekroju spo³eczeñstwa w podupadaj±cym miasteczku, z jego postêpuj±cym zepsuciem i degrengolad±.

Czasem u¶miech wyp³ywa³ na moj± twarz, czasem ogarnia³o mnie przera¿enie, tak trafnie autor odwzorowuje nasz± kulaw± polsk± rzeczywisto¶æ. Warto zag³êbiæ siê w tej lekturze, ¶ledz±c ka¿de s³owo, nie pomijaj±c ¿adnego zdania, by wyci±gn±æ z niej najlepsze smaczki.

Zostawiê Was z kilkoma cytatami, ma³± próbk± tego co mo¿ecie znale¼æ w ksi±¿ce, choæ mo¿na powiedzieæ, ¿e ca³a ksi±¿ka, to jeden wielki cytat:

„Miasteczkowi ceni± tradycjê, czyli potrzebuj± pana, który za nich my¶li, przy okazji ich ³upi±c.”

„Tak, zmowa milczenia. Owszem, kolesiostwo. Tak, r±czka my³a r±czkê.”

„Masy zawsze by³y nawozem historii.”

„W newralgicznych czasach nale¿y motywowaæ ludzi do zaniechania dzia³ania. ¯eby jak byd³o nie wle¼li historii w paradê.”

„Mia³y pa¶æ dalsze kluczowe deklaracje. Obiecywano te¿ jeszcze wiêcej obietnic.”

A na koniec zapytam autora, tak z przymru¿eniem oka. Czy jak kto pomidory hoduje, to ju¿ niechybnie na tamten ¶wiat czas mu siê wybieraæ? To moje hobby od lat. I wybieraæ siê nigdzie nie zamierzam ;).

„Warta³o” specyficzna ksi±¿ka napisana specyficznym jêzykiem. Krótkie zdania, pojedyncze s³owa, które podkre¶laj± duszn± i ciê¿k± atmosferê zatêch³ego miasteczka. W³adza nale¿y do trzech osób lokalnego przedsiêbiorcy, proboszcza oraz wybranego z ich ramienia burmistrza. Leniwie, spokojnie, ksi±¿ka po prostu siê dzieje, opisuje, a czytaj±c, mamy wra¿enie, ¿e autor wielu rzeczy nie dopowiada, urywa, byæ mo¿e zostawia czytelnikowi pole do tego, by sam znalaz³ resztê?

Jesieñ, zapomniane, ciemne i zimne miasteczko. Przesi±kniête starym porz±dkiem, który burzy pojawienie siê tajemniczego cz³owieka. Lekarza, internisty, ternisty, figurki. Kim jest doktor ¯ur-Jadin i czy mo¿e zaszkodziæ?

„Warta³o” nie jest lekk± ksi±¿ka. Autor ma wyj±tkowy styl, pe³en przejaskrawieñ, niedomówieñ, przeno¶ni, kontrolowanego chaosu. Trochê czarnego humoru, dodatek politycznych rozgrywek ni¿szego szczebla oraz cz³owiek z jego nieodgadnion± natur±. Kilka bardzo wyrazistych i okre¶lonych bohaterów, zamkniêtych w ciasnej spo³eczno¶ci, któr± tworz±, z któr± siê zlewaj±.

„Warta³o” jest powie¶ci± po trosze o ka¿dym z nas, ale czy jest uniwersalna? Raczej nie, wymaga od czytelnika skupienia, przegryzania siê przez s³owa, szukania. „Warta³o” jest surowa i prosta, a zarazem wielowymiarowa i skomplikowana. Takie ksi±¿ki albo siê czyta, albo nienawidzi i rzuca w k±t.