Przetok

Jedno tragiczne wydarzenie, w którym życie tracą dwie osoby, kobieta i jej córeczka. Lata później ta tragedia łączy ze sobą losy dwóch zrozpaczonych osób, Dominiki zatracającej się w żałobie po niedawno zmarłej matce oraz Jakuba, który opiekuje się śmiertelnie chorym ojcem.

Nie znające się do tej pory dwie osoby dotknięte przez osobiste tragedie, zmagają się ze stanami depresyjnymi, smutkiem, żalem i poczuciem życiowej niesprawiedliwości.

Gdzieś obok, Mateusz zmuszony „przemeblować” swoje życie na nowo wraca w rodzinne strony i wprowadza się domu rodziców. Postanawia się odkuć i za sprawą dawnego kolegi rozpoczyna dorywczą pracę kierowcy Waldemara Wirtela, księdza trudniącego się w wolnym czasie wspieraniem osób śmiertelnie chorych i umierających.

Praca szybko zaczyna przynosić Mateuszowi dodatkowe, dość spore środki finansowe, niestety pojawiają się tez pytania dotyczące szczegółów zleceń jakie dostaje od duchownego. Coś w tych podróżach mu nie pasuje. Szybko poznaje przerażającą prawdę…

Prywatne śledztwo połączy ze sobą bohaterów, a prawda jaką odkryją może okazać się kolejnym krokiem w mrok.

„Przetok” to najnowsza książka autorki jaką miałem przyjemność przeczytać. Nie jest to lektura lekka i łatwa. Książka jest przesiąknięta mrokiem związanym z przeżywaniem straty. Czytając ma się poczucie funkcjonowania tam razem z bohaterami, przyzwyczajania się i nauki życia w nowej rzeczywistości.

Autorka z dużą wrażliwością pokazuje, jak pamięć potrafi być zarówno schronieniem, jak i więzieniem. Opowiada o stracie, która nie kończy się wraz z ostatnią stroną, lecz zostaje z czytelnikiem na długo, zmuszając do refleksji nad tym, co znika bezpowrotnie i tym, co mimo wszystko pozostaje.

Na duży plus zasługuje sama zagadka kryminalna, chociaż tutaj została przedstawiona w dość finezyjny sposób. Wydaje mi się, że ten zabieg idealnie pasuje do nastroju, który towarzyszy czytelnikowi przez podróż po kartach książki.

Książka ważna, potrzebna i mocno osobista.

Warta poznania - polecam.

Nie ukrywam, że po powieści polskich pisarzy sięgam bardzo chętnie, jednak są takie nazwiska, przy których mocno się zawiodłam i teraz postanawiam dawać drugą szansę. To kolejna taka książka w tym roku, a czy było warto?

Czy Wy też dajecie drugą szansę, czy jak już się sparzycie, to dajecie sobie spokój z danym autorem?

Dwoje bohaterów, Dominika i Jakub, zmagają się każde z własnymi problemami, ze stratą, z żałobą. Ich ścieżki się ze sobą splatają i choć pewnie większość czytelników założyłaby, że będą sobie wsparciem lub będą budować relację niekoniecznie zdrową, to tutaj zagłębiamy się jednak w to, czy moralność kończy się tam, gdzie nasze własne dobre życie i zaczyna cierpienie?

Oprócz tych dwojga pojawiają się jeszcze inni bohaterowie, ksiądz i Mateusz, który jest kierowcą. Pierwszy z nich ma przysłowiowe trupy w szafie, a drugi chciałby zacząć życie od nowa, ale także trafia do miejsca, które nazywamy granicą moralności.

I tutaj trzeba zaznaczyć, że to zdecydowanie bardziej dramat niż thriller, a już na pewno nie jest to kryminał, bo ten ostatni jest tutaj na doczepkę, aby był, aby można było nazwać tę książkę właśnie dreszczowcem czy kryminałem. Jednak z oboma ma niewiele wspólnego.

Trzeba jednak przyznać, że budowanie atmosfery, w tym wszystkiego, co wokół śmierci, więc i traktowania pacjentów w określony sposób, eutanazji, żałoby jest na bardzo wysokim poziomie i wielu czytelników utożsamiających się z bohaterami zapewne będzie oceniało tę powieść bardzo wysoko. A to zwykły średniak oparty na tym, co może poruszyć czułe struny w czytelnikach.

Bohaterowie są wykreowani naprawdę ciekawie i momentami ma się wrażenie, że czyta się opowieść realną, opartą na faktach, gdzie te postaci to być może osoby znane autorce i tylko zmienione na potrzeby książki. Natomiast stwierdzenie w opisie, że zło potrafi się narodzić tam, gdzie najmniej się go spodziewamy? No naprawdę? To jedna z najbardziej przewidywalnych książek, podane jest wszystko na tacy, nie ma w niej absolutnie nic zaskakującego.

Gdy tak się zastanowię, to być może danie drugiej szansy nie było błędem, ale okazało się dla mnie spotkaniem z twórczością autorki, która według mnie jest bardziej rozpromowana niż warta uwagi tak po prostu, na podstawie treści.

Podsumowując, według mnie to powieść, która wstrząśnie czytelnikami będącymi w kryzysie emocjonalnym, w żałobie i zdecydowanie uderzy w uczucia ludzi, którym jest zwyczajnie ciężko w życiu, ale nie ma co oczekiwać po niej thrillera czy kryminału, bo zdecydowanie tym nie jest. I jeśli to jasno powiedzieć, to być może znajdzie więcej czytelników. Nie jest to jednak twórczość dla mnie, gdzie na dzień dobry mam poczucie, że znam całą fabułę i okazuje się, że się nie mylę, nie ma elementu zaskoczenia, a przy tym naprawdę oczekiwałam thrillera psychologicznego.

Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem SQN.

Hanna S. Białys zachwyca czytelników dokładnie od 2024 roku. Bardzo się cieszę, że znam wszystkie książki pisarki i wciąż chcę poznawać jej twórcze wizje. Czy jednak „Przetok” także okazał się tekstem wciągającym i mrocznym jednocześnie? Jestem świeżo po lekturze i mogę powiedzieć: jak najbardziej tak. Oby tak dalej, choć tym razem Hanna S. Białys zmusiła mnie do wylania morza łez. Pewnie nie tylko ja mam za sobą takie doświadczenie. Płacz nie jest jednak niczym złym podczas lektury- ludzkie emocje są bardziej dowodem na uważne czytanie oraz na powiązanie fikcyjnej fabuły z własnymi odczuciami.

Jak już lekko napomknęłam, czytanie tej książki było dla mnie ogromnym wyzwaniem emocjonalnym, a nawet można powiedzieć, że rodzajem samookaleczenia. Nie, nie jest to żadna hiperbola, niech nikt tak nie myśli. Ten rok zaczął się dla mnie dramatycznie i najbardziej boleśnie, jak tylko można to sobie wyobrazić, dlatego dobrze rozumiem fikcyjnych bohaterów. Zmagają się oni ze śmiercią bliskich osób, a przede wszystkim z żałobą. Często byle błahostka urasta w naszych oczach do rangi dramatu, ale to, co serwuje nam Hanna S. Białys błahostką nie jest. Jak zatem rozumieć Dominikę, Jakuba czy Mateusza- ich decyzje i dramaty, z którymi przyszło im się zmierzyć? Celowo nie ujawniam żadnych szczegółów- gorąco pragnę, by czytelnicy sami odkryli wszystkie elementy fabuły. Gdy już jednak przeczytamy całą powieść, na pewno zadamy sobie pytanie: jak bym się zachowała/zachował? Powiem Ci coś, Drogi Czytelniku: teraz tego po prostu nie wiesz, tym bardziej, jeśli nie zmagasz się z podobnymi wyborami.

Wszystkie wydarzenia autorka podzieliła na trzy strefy czasowe. Wiemy więc, co w życiu bohaterów działo się dawno temu, niedawno oraz- co najważniejsze- dzieje się obecnie. Czy zatem przeszłość ma zawsze ogromny wpływ na nasze późniejsze wybory? Czy dawne zmagania to fundament tego, czym będziemy kierować się w życiu i jaki będzie nasz charakter? Pytania te warto skonfrontować z treścią powieści, która może i jest trudna pod względem tematycznym, ale ważna ze względów moralnych. Sądzę, że wielu odbiorców zrozumie, by NIGDY nie oceniać z góry, gdyż nie ma takiej możliwości, by najedzony zrozumiał głodnego. Jest to po prostu nierealne, choć ludzie kochają osądy, plotki i tak zwaną pocztę pantoflową zakończoną stekiem bzdur i niezliczoną liczbą oszczerstw w kierunku danej osoby.

Mimo ogromu trudnych wyborów wykreowanych przez pisarkę musimy zdać sobie sprawę, że fikcyjne wątki w „Przetoku” na pewno mają miejsce w realnym świecie. Nie po raz pierwszy Hanna S. Białys przypomina mi mechanizmy działania reżysera filmowego, Wojciecha Smarzowskiego. Pisarka w brutalny, boleśnie dosłowny sposób przemówiła do nas słowami: masz, zobacz, czym naprawdę są trudne wybory życiowe i jak wpływają one na osoby zmuszone do podjęcia ostatecznego kroku. Brawa zatem należą się nie tylko za wciągającą fabułę, ale przede wszystkim za odwagę w poruszaniu drastycznych tematów. Hanna S. Białys niczego nie zamiata pod dywan, dlatego czekam na to, by otrzymywała ona prestiżowe nagrody. Zwyczajnie na nie zasługuje.

Autorka znowu zadbała nie tylko o wciągającą fabułę, ale i o szatę graficzną. Okładka doskonale pasuje do całości, gdyż często mówimy o splątanych ścieżkach lub tak zwanych torach życiowych, wykolejeniu się. Umiejętny podział rozdziałów nie czyni chaosu w głowach czytelników, a wygodna czcionka nie męczy oczu. Co więcej, na okładce możemy odczytać rekomendację od innej znakomitej pisarki, a konkretnie od Klaudii Muniak. Potwierdzam jej słowa w stu procentach i jednocześnie zapewniam, że nie są one formą blurbu marketingowego, w którym chodzi tylko o korzyść finansową. Nic z tych rzeczy!

Reasumując, „Przetok” to rasowy thriller psychologiczny, w którym nie zabrakło miejsca na milsze, niemal romantyczne akcenty. Napięcie, tajemnice, emocje, ale też wiara, wina, granice moralności to postumenty każdego z sześćdziesięciu rozdziałów książki. Umyślnie też nie ujawniam szczegółowo wątków głównych i tym bardziej pobocznych. Lektura ta zasługuje na to, by czytelnik sam doszedł do prawdy. Wiele jeszcze chciałoby się napisać, gdyż autorka naprawdę zasługuje na gatunkowy laur zwycięstwa. Myślę jednak, że wielu odbiorców z chęcią zaspokoi swą ciekawość, gdyż czytanie „Przetoku” nie będzie straconym czasem.

„Przetok” to kryminał skupiający się nie tylko na zbrodni, ale przy okazji poruszający kontrowersyjne tematy. Wszystko obraca się wokół chorób takich jak rak oraz sposobów radzenia sobie z nim.

Autorka Hanna Szczukowska-Białys jest bydgoszczanka, a ta książka nie jest jej pierwszym dziełem. Napisała 4 tomy serii kryminalnej z komisarzem Bondysem oraz thriller „Oćma”. Jest doświadczona w pisaniu książek, o czym świadczy nie tylko jej dorobek literacki, lecz także fakt, że jest laureatką konkursu na opowiadanie kryminalne Międzynarodowego Festiwalu Kryminału we Wrocławiu (2019) oraz odbyła 3 kursy - dwa kursy Maszyny do pisania z Robertem Małeckim (2019) i kurs z Maciejem Siembiedą w ramach Poznańskiego Festiwalu Kryminału Granda (2023).

Jej książka pokazuje losy bohaterów poprzez rozdziały napisane z ich punktów widzenia. W końcu te losy zaczynają się splatać, aż dochodzimy do finału powieści. Głównymi bohaterami (tymi, których rozdziały pojawiają się najczęściej) są trzy postacie: Dominika Nowik-Lipowska, Mateusz Pieniek oraz Jakub Królczak. Dominika i Jakub w pewien sposób podzielają ten sam los, ponieważ matka Dominiki i ojciec Kuby zmarli na nowotwór, a później okazuje się też, że znali się przed śmiercią. Z kolei Mateusz po rozwodzie wraca do domu rodziców w Pile i podczas pracy dorywczej zaczyna zauważać dziwne zachowanie swojego pracodawcy, ks. Wirtela. Działania tej trójki prowadzą do poznania się nawzajem, a powiązania, jakie między sobą odkrywają są zaskakujące. Pytanie, czy wszyscy mają czyste sumienie... Akcja utworu ma miejsce w Pile oraz okolicach, jest także wspomniana Bydgoszcz i Warszawa.

Książka bardzo mi się spodobała, choć były w niej drobiazgi, które trochę mnie irytowały. Przede wszystkim autorka często tworzyła zdania niejasne znaczeniowo, które — ze względu na swoją konstrukcję — mogły być interpretowane na różne sposoby. Oprócz tego denerwowało mnie coś, co nie jest błędem, tylko osobiście mi się nie spodobało i jest to ciągłe mówienie o bohaterach po imieniu i nazwisku. Zdaję sobie sprawę, że często takie kryminalne książki czy też podcasty właśnie tak opowiadają historię, jednak utrudniło mi to sympatyzowanie z bohaterami i o dziwo sprawiło, że trudno mi jest zapamiętać, jak się nazywają. Poza tym styl pisania mi się podobał. Pojawiały się bardzo ciekawe, dobrze napisane rozdziały przedstawione z punktu widzenia mniej ważnych postaci. Dawało to inne spojrzenie na wydarzenia, można było porównać informacje i lepiej zrozumieć daną sytuację.

Polecam „Przetok” każdemu zainteresowanemu kryminałami i thrillerami, jednak chciałam zauważyć, że lektura może okazać się trudna, jeśli ma się jakieś doświadczenia ze stratą bliskich i śmiercią, ponieważ bardzo dużo jest o niej mówione, a także o chorobie, wierze i eutanazji. Eutanazja jest nielegalna w Polsce, jednak ta książka pokazuje ten zabieg w innym świetle. Argumenty przedstawione w książce skłaniają do refleksji i mogą zmienić nasze zdanie w tej sprawie.

Jeszcze raz: świetna książka, oceniam ją na 8.5/10

H.D.

Szkolny Klub Recenzenta