Nazistowski zbrodniarz i nauczyciel gruźlik wyruszają na poszukiwanie najlepszej pölsy na świecie w iście borgesowskim popisie literackim Lindgrena.
Tuż po zakończeniu II wojny światowej Martin Bormann ucieka skradzioną furgonetką do Szwecji, gdzie pod zmienionym nazwiskiem zaczyna nowe życie jako komiwojażer. Wszystko zaplanował, zdążył nawet nauczyć się perfekcyjnie szwedzkiego i pozbyć akcentu. W nowym miejscu udaje, że nic o niczym nie wie, nawet o wojnie, ale ciągle wspomina Meklemburgię, choć twierdzi, że nigdy jej nie widział. W Szwecji szaleje tymczasem epidemia gruźlicy, ale wraz z ozdrowiałym wiejskim nauczycielem, który właśnie przybył z sanatorium, by zastąpić poprzednika zmarłego na suchoty, zaczynają przemierzać północ kraju na niemieckim motorze (bo najlepszy!) w celu znalezienia pölsy doskonałej. Są tym tak opętani, że jedzą nawet te przyrządzane przez zarażonych gruźlicą.
Stuletni starzec, były dziennikarz, wyrzucony z pracy lata temu za zmyślanie, spisuje w domu opieki pasjonującą historię poszukiwania pölsy. Zaczyna przy tym młodnieć, prawdopodobnie z powodu wódki, którą pije szklankami. Kadra domu opieki jest przerażona, bo nie dość, że końca nie widać, to starzec zużywa mnóstwo materiałów, opłacanych z kasy starostwa.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna obca
Czy Przepis doskonały to klasyczna powieść historyczna o II wojnie światowej?
Nie, Przepis doskonały to surrealistyczna literatura piękna z elementami absurdu, a nie tradycyjna kronika historyczna. Torgny Lindgren wykorzystuje postać zbrodniarza wojennego do stworzenia borgesowskiej opowieści o obsesji i poszukiwaniu kulinarnego ideału. Narracja łączy w sobie czarny humor z filozoficznymi rozważaniami nad naturą prawdy i zmyślenia. Jest to pozycja dla czytelników ceniących kunsztowny styl i nieoczywiste konstrukcje fabularne.
Czym właściwie jest pölsa, której poszukują bohaterowie książki?
Pölsa to tradycyjne szwedzkie danie mięsne, które w tej powieści staje się symbolem egzystencjalnego spełnienia i obsesyjnego celu. Bohaterowie przemierzają północną Szwecję na motocyklu, testując różne receptury tej potrawy, często w skrajnych warunkach sanitarnych. Autor nadaje tej prozaicznej potrawie rangę niemal mityczną, wokół której kręci się całe życie uciekiniera i nauczyciela. Poszukiwanie tego specyficznego dania służy jako pretekst do ukazania ludzkiej determinacji w świecie naznaczonym chorobą i powojennym chaosem.
W jakim klimacie utrzymana jest historia opowiedziana przez Lindgrena?
Książka charakteryzuje się groteskową atmosferą, łączącą powojenny niepokój z absurdalnym humorem i szczyptą realizmu magicznego. Opowieść snuta przez stuletniego starca w domu opieki jest pełna ironii, zwłaszcza w wątkach dotyczących epidemii gruźlicy i cudownego odmładzania narratora. Czytelnik obcuje z tekstem, w którym granica między faktami a zmyśleniem dziennikarskim ulega całkowitemu zatarciu. To literatura gęsta i wymagająca skupienia, która odwdzięcza się odbiorcy niezwykłą głębią intelektualną.
Czy fabuła książki "Przepis doskonały" jest prowadzona w sposób liniowy i łatwy w odbiorze?
Narracja jest wielowarstwowa i nieliniowa, ponieważ poznajemy ją z perspektywy byłego dziennikarza znanego z zamiłowania do konfabulacji. Taka konstrukcja sprawia, że odbiorca musi samodzielnie oddzielać prawdę od literackiej fikcji tworzonej przez bohatera przebywającego w domu opieki. Lindgren celowo wprowadza elementy niepewności, co czyni lekturę intelektualnym wyzwaniem, a nie prostą, chronologiczną opowieścią. Dzięki temu książka zyskuje unikalny charakter, typowy dla najwybitniejszych dzieł współczesnej literatury skandynawskiej.
Dla kogo ta książka może okazać się zbyt trudna lub nieodpowiednia?
Książka ta nie jest polecana czytelnikom poszukującym lekkiej lektury, typowego thrillera wojennego lub klasycznego kryminału o ściganiu nazistów. Specyficzny, momentami makabryczny humor oraz motywy związane z chorobami zakaźnymi i starością mogą być odrzucające dla osób bardzo wrażliwych na taką tematykę. Osoby oczekujące wartkiej akcji i szybkich zwrotów fabularnych mogą poczuć się znużone powolnym tempem oraz skupieniem na detalach kulinarnych. Jest to dzieło skierowane do świadomego odbiorcy literatury wysokiej, który jest gotowy na konfrontację z absurdem i literacką grą.
