Nemezis. Grecka trylogia. Tom 2

Długo się zastanawiam co napisać o tej książce... Jest wspaniała tak jak Katharsis; ten sam precyzyjny, ale i nie pozbawiony emocji język, zegarmistrzowska precyzja w konstrukcji fabuły i dbałość o szczegóły czasu i miejsca. Niesamowite żywe postaci z wadami i zaletami. W miarę rozwoju fabuły odkrywasz, że Twój stosunek do postaci się zmienia. Kogoś kogo polubiłaś, komu kibicowałaś -nagle przestajesz rozumieć, wątpliwości narastają aż w końcu stwierdzasz, że nie chciałabyś znać kogoś takiego... Albo dokładnie odwrotnie: ktoś, kogo na początku uznałaś za postać negatywną - zyskuje Twoją sympatię.

Nemezis jest o ludzkich losach targanych historią. Nie mogą wybrać swoich dróg - robi to za nich świat, inni ludzie, wojna, zmiany ustrojowe, przypadek, ale to oni ponoszą konsekwencje, są oceniani, rozliczani, napiętnowani..

Nemezis jest także o pragnieniu zemsty - uczuciu strasznym, wpływającym na życie człowieka i jego relacje z innymi - nawet najbliższymi ludźmi. Uczuciem toczącym niczym rak, niszczącym przede wszystkim samego nim owładniętego.

Ciężko odłożyć tę książkę, a nawet jeśli się uda - postaci i cała historia - zostają z Tobą także po zakończeniu.

Jestem pod ogromnym wrażeniem pisarstwa Pana Macieja! Ze wstydem przyznaję, że dopiero niedawno odkryłam Jego książki, ale dzięki temu mogę teraz czytać jedną po drugiej. Autor bezwzględnie należy do mojego TOP 5, a wśród Autorów "niekryminalnych" jest absolutnym Mistrzem. Jeśli ktoś jeszcze nie czytał - namawiam z pełnym przekonaniem. To książki wielowymiarowe, wymykające się klasyfikacji gatunkowej; bawią, smucą do łez, trzymają w napięciu, wywołują uśmiech - często przez łzy.

Książkę „ Nemezis ” otwieram i wszystko znika.

Jestem tylko ja i zachwycającej opowieści muzyka.

Świat historii moje wnętrze przenika.

Świat wojny, zemsty, braterskiej miłości i cyrkowej areny moją wyobraźnię dotyka.

Czuję się jak bym dryfowała po oceanie wód bezkresnych słowa pisanego Autora. Te fale, które wzniecił przeniosły moją duszę czytelniczą w inny wymiar. Bo „ Nemezis ” to sztuka. Sztuka, w której główną rolę fikcja i historia grają. Sztuka, którą się chłonie jak najlepszy spektakl. Bo na deskach życiowego teatru historii ta powieść się toczy. Przepadłam w niej. Zatraciłam się w niej tak, że przeniknęła mnie na wskroś.

„ Nemezis ” to opowieść, która mieści się na przestrzeni lat 1936-1991. Przedwojenne Opole dla Bruna Janoschka było początkiem jego drogi. Braterska miłość. Uczucie do Grety. Pasja do sztuki cyrkowej. W pewnym momencie pozbawiony został ważnych dla niego wartości. Został w nim tylko żal i tkwiąca w nim żądza zemsty na Grekach. Ale to uczucie, choć złe napędzało go. Wszedł w szeregi oddziałów Otta Skorzenego, przetrwał PRL-owskie więzienie, aż w końcu stał się marionetką w grze o przyszłość Śląska. Jakiego wyboru dokona? Jak skrywana przez lata tajemnica wpłynie na Bruna? Czy żal opuści jego serce? Czy odzyska spokój?

„ Nemezis ” to historia, która w pewnym momencie łączy się z „ Katharsis ”. Ależ to było ekscytujące uczucie móc wrócić do jej bohaterów, szczególnie do Jana Tosidowskiego, jego siostry czy do wątku uranu. Uwielbiam takie powroty i serce moje się raduje, że mogłam jeszcze raz udać się w tamte miejsca.

Nie jest tajemnicą, że pan Maciej to mój ulubiony Pisarz. Podziwiam jego pracę wkładaną w każdą książkę, wiedzę historyczną, a jednocześnie plastyczną wyobraźnię, którą w tak nieprzeciętny sposób potrafi połączyć z historią w jedno. Czytajcie i zachwycajcie się.

Zemsta wydaje się prosta w swej konstrukcji, jest krzywda i jest po prostu odpowiedź na nią. Tyle teoria, praktyka jest bowiem o wiele bardziej skomplikowana o często daleko jej do prostego scenariusza. Zdarza się, że oplata swego autora niczym pajęczyna i towarzyszy mu jak cień przez lata, jednocześnie motywując do działania, z drugiej natomiast nie pozwalając niekiedy dostrzec detali, jakie mogą zmienić wiele.

Bracie Janoschek dla wielu byli synonimem braterstwa, prawdziwego i trwającego nawet wówczas gdy nikt go nie zauważał. Ich młodość przypadła na niespokojne czasy, nim dostali się w wir dziejowego huraganu, mieli całkiem inne plany na przyszłość. Greta, znała ich obu, bardziej niż ktokolwiek przypuszczał. Jednak ich drogi rozeszły się, a śmierć Herberta stała się motorem działań dla Bruna. Zemsta. To słowo było z nim kiedy pokazywał na cyrkowej arenie swój niezwykły talent w rzucaniu nożami i kiedy był w szeregach elitarnego oddziału legendarnego Otta Skorzenego. Towarzyszy mu przez dziesięciolecia, wciąż przypominając co jest dla niego najważniejsze, chociaż także inne wspomnienia dają o sobie znać. Kim była Greta, dziewczyna, jaka podjęła kiedyś decyzję brzemienną w skutkach? Upływ czasu dla jednych oznacza jedynie kolejny etap w rozgrywce, wydającej się dawno zakończonej, ale czy faktycznie tak jest? Pamięć ludzka bywa niebezpieczną bronią, tak samo jak i fanatyzm, kiedy połączą się mogą pokierować tak rozwojem sytuacji, iż ktoś stanie się pionkiem, nie wiedząc o tym. Ale nie wolno zapominać o jednym, zemsta bywa obosieczną bronią, nieprzewidywalną, zwłaszcza jeśli sekret w końcu ujrzy światło dzienne!

Zemsta. Sprawiedliwość. Przeznaczenie. „Nemezis”. Trzy słowa, znamienny tytuł, kilka dekad, niejedna zawierucha dziejowa czyli w więcej niż telegraficznym najnowsza książka Macieja Siembiedy. Nieodkładalna ani na moment, nieprzewidywalna i przede wszystkim z kategorii tych, które kończymy z ogromnym żalem, gdyż chciałoby się czytać ją nadal. Nim to nastąpi chciałoby się przyśpieszyć poznawanie jej, lecz w żadnym wypadku tego nie robi się tego. Rozmach i kameralność, wielka historia oraz ludzkie losy nierozerwalnie z sobą związane, będące nawzajem dla siebie źródłem kolejnych wydarzeń stanowią oś fabuły, zaskakującej rozwojem akcji i kreacją bohaterów. Coś jeszcze przykuwa uwagę, tajemnice, jedne zaznaczone wyraźnie, inne jedynie zdające się być wrażeniem, ulotnym, ale przypominającym o sobie co jakiś czas. „Nemezis” jako tło ma prawdziwy fresk historyczny obejmujący kilkadziesiąt lat, fascynujący i przerażający równocześnie, surowy i pełen dramatyzmu, w scenerii takiej autor umieścił opowieść, w jakiej zemsta odgrywa jedną z głównych ról, ma niejedną twarz i ogromną moc wpływania na podejmowane wybory. Nie brakuje również doskonale osadzonego wątku politycznej fikcji, niepokojącej i nierozerwalnie związanego z całością. Zemsta ma zbyt często gorzki smak. Sprawiedliwość nie zawsze triumfuje. Przeznaczenie jest nieodgadnioną enigmą. Jednak prawda czasem dochodzi do głosu …

„Nemezis” Macieja Siembiedy to drugi tom sagi historycznej zapoczątkowanej rok wcześniej przez „Katharsis”. Tomy jednak powiązane są ze sobą bardzo luźno, więc lektura chronologiczna nie jest absolutnie konieczna. Czym tomy się łączą nie zdradzę, bo to coś, co w historii pojawia się dosyć późno. Większa część lektury skupia się na postaci Brunona Janoschka, pół Polaka, pół Niemca, który w okresie nastoletnim wstąpił do cyrku, gdzie uczył się rzucać nożami, a w czasie II wojny światowej trafił do SS. I to właśnie wtedy stało się coś, co zaważyło na całym jego dalszym życiu, przyniosło mu obsesję, która zniewoliła go na cały okres dorosłości – poprzysiągł zemstę za śmierć brata. Kreacja tej postaci jest zachwycająca, nie jest to człowiek jednoznacznie dobry czy sympatyczny, a jednak przedstawiony tak, że czytelnik od początku pała do niego sympatią. Jego losy stykają się z postaciami fikcyjnymi i historycznymi, jego życie rozgrywa się na tle historii światowej – to czasy II wojny i PRL-u, czasy, w których inaczej żyło się w Polsce, a inaczej w Niemczech. Tło historyczne oddane jest z niesamowitą dokładnością, z dbałością o każdy jeden detal. Historia pełna jest tajemnic, choć ciężko powiedzieć, żeby to intryga kryminalna ją spajała – to raczej historia o ludzkim życiu na tle historii świata, choć ostatecznie i wątek sensacyjny się pojawia. Książka od samego początku dziwnie wciąga, dziwnie fascynuje i myślę, że to właśnie ten cyrk jest tym, co na tym zaważyło – to tak fascynujące miejsce, w którym to, co dziwne i niespotykane jest normalne i pożądane, miejsce, które dla człowieka dopiero kształtującego swoje wartości, może mieć ogromny wpływ na jego dalsze drogi, dalsze wybory. Oczywiście, jak zawsze u tego autora również warstwa stylistyczna, językowa jest doskonała, książkę czyta się niesamowicie przyjemnie, bardzo naturalnie, a lekkie humorystyczne zacięcie w dialogach dodaje punktu charakterystycznego dla tego autora. Niesamowita powieść, polecam wszystkim, którzy lubią obserwować ludzkie zmagania na tle historii świata.

Jeśli pamiętacie moją poprzednią recenzję książki autora – „Katharsis”, to wiecie, że wtedy mnie zachwycił. Powiem Wam, że tutaj nie dość, że poziom został zachowany to historia ewoluowała w takim kierunku, że praktycznie książki nie dało się odłożyć nawet na chwilę.

Teraz troszkę fabuły.

Poznacie tutaj braci Janoszków – Bruna i Huberta. Zupełnie innych ale bardzo ze sobą związanych. Jeden za drugim poszedł by w ogień. Tutaj już poznajecie pierwszy główny motyw – miłość braterską.

Drugi motyw wyklaruje się troszkę później za sprawą II Wojny Światowej. Przedwojenny Śląsk, Niemcy, Afryka i elitarne oddziały Otta Skorzennego oraz jego słynna akcja odbicia Mussoliniego, a w centrum tych wydarzeń skomplikowane losy dwójki braci i ich rodzin doprowadzonych do granic wytrzymałości, a finalnie do tragedii. Tutaj zacznie tlić się myśl o zemście – to drugi motyw.

Gdzieś w tle cały czas będą przewijać się działania wojenne, szpiegowskie zagrywki i kryminalne zagadki ze śladem wydarzeń, które miałem okazję poznać w pierwszej odsłonie sagi – „Katharsis”.

Nie chciałbym zdradzać za dużo. Ale nie czytałem chyba tak rozbudowanej serii powieści, w której działo się aż tak dużo, a subtelne spięcie się całości dawało tak dużo satysfakcji.

Podsumowując - powtarzając zdanie, które znacie z zapowiedzi. Maciej Siembieda niczym słynny Bogusław Wołoszański, w książkowym wydaniu opowiedział mi bardzo dużo o historii Polski XX wieku.

„Nemezis” to książka wybitna. Piękna a zarazem tragiczna historia, która miała swój początek w trakcie II Wojny Światowej, tylko po to abyśmy mogli odbyć cudowną podróż z bohaterami aż do lat 90-tych.

Polecam gorąco.