Mary Miasta

To już piąta odsłona znakomitej bydgoskiej serii kryminalnej. Niepodrabialny komisarz Bondys powrócił. Uwielbiam gościa i aż mi mroziło krew czytając "Mary miasta". Przeszłość bez pukania wywarza drzwi i wyrywa komisarza z paraliżu sennego, który od dawna go nawiedza. A u jej boku stoją błędy młodości i złe wybory. Wyrzuty sumienia głośno dają o sobie znać. Nie da się naprawić tego co było. Można jedynie odpokutować winy. Cień minionych wydarzeń urósł w siłę i domaga się sprawiedliwości. Nie będzie przebierał w środkach. Czy mrok pochłonie Bondysa?

Pani Hanna cudownie pisze, znakomicie kreuje swoich bohaterów. Kupiła mnie już przy pierwszym tomie i na każdy kolejny czekam z niecierpliwością. Za każdym razem jestem absolutnie spokojna mojej opinii, choć coraz bardziej obawiam się o głównego bohatera. Autorka nie daje taryfy ulgowej.

Tym razem to nie komisarz będzie prowadził śledztwo, a to jego przyjaciele muszą stoczyć walkę z czasem aby wyrwać go śmierci. To w przeszłości komisarza tkwi główny motyw. Wielbiciele klasycznego kryminału mogą trochę kręcić nosem. Atmosfera jest gęsta, ale to warstwa psychologiczna gra tutaj pierwsze skrzypce. Wynurzenia sprawcy kreują fabułę, a jego działania są pokłosiem dawnych win i peerelowskiego ustroju. Zemsta nie zna litości.

Historia Marka Bondysa to jest ten rodzaj kryminalnej serii, na którą należy patrzeć kompleksowo. Jedynie czytając kolejno każdy tom możemy w pełni poznać głównego bohatera.

Czy ciekawy bohater może przyczynić się do sukcesu serii?

Marek Bondys udał się na zasłużony urlop. Pewnego dnia dostaje list – zew przeszłości, o której chciał zapomnieć. Zamyka swoje sprawy w Bydgoszczy i nikomu nic nie mówiąc wyjeżdża do Miasta. Kto będzie czekał na niego w podupadłym hotelu Prezydentia? Jaka jest prawdziwa twarz komisarza?

Wydawałoby się, że dobrze już znanym Marka Bondysa. To co jednak każe mu jechać do Miasta, bardzo nas zaskoczy. Komisarz wiele lat ukrywał coś czemu teraz musi stawić czoło. Powoli odkrywane karty jego przeszłości szokują, bolą, zaskakują, każą nam inaczej spojrzeć na byłego milicjanta.

„Mary Miasta” zaczynają się sugestywnym i krwawym akcentem. Prolog zatrzymuje czas w miejscu, wypełnia pomieszczenie niemym krzykiem, przeszywa ciało ostrym ostrzem strachu. Z kolejnymi rozdziałami adrenalina znacznie się rozrzedza. Zmienia się też konwencja, do której przyzwyczaiły nas poprzednie tomy. Śledztwo w jego pierwotnej postaci prawie tutaj nie istnieje, zostało zastąpione odkrywaniem tajemnicy Bondysa.

Miejsca, w które zaprowadzi nas Autorka oblepią nas mrokiem, otoczą pajęczyną niezrozumienia, mocno nadwyrężą nasz kręgosłup moralny. „Mary Miasta” wyganiają spody dywanów skrzętnie zamiecione tam grzeszki złotego PRL’u. Stawiają niewygodne pytania i wyciągają bolesne wnioski.

Zima, lata 1976 i 1998- to dość odległe czasy, zwłaszcza dla młodego pokolenia. Co więc takiego się wydarzyło, że Hanna S.-Białys używa naprzemiennie właśnie tych, a nie innych ram czasowych? W przypadku mieszanki gatunkowej, jaką jest kryminał/sensacja/thriller, niemal nierozsądne byłoby wyłożenie wszystkich kart, a zatem nie chcę tego robić. Wszystkiego dowiemy się w swoim czasie. Ale do rzeczy.

Hanna S.-Białys świetnie odnajduje się w roli pisarki i nie świadczy o tym tylko to, że „Mary miasta” to już piąty tom z komisarzem Markiem Bondysem na czele. Z noty autorskiej możemy dowiedzieć się, że pisarka to też laureatka konkursu na opowiadania kryminalne, uczestniczka licznych warsztatów pisarskich oraz absolwentka dwóch kursów o melancholijnie brzmiącej nazwie MASZYNA DO PISANIA. Warto wiedzieć, że kurs kreatywnego pisania może pomóc każdemu- jak widać, Hanna S. Białys zrozumiała, czym jest proces twórczy, nauczyła się rzemiosła pisarskiego, konstruowania fabuły czy kreowania bohaterów.

Jeśli dodatkowo otrzymuje się gratulacje np. od Roberta Małeckiego czy Macieja Siembiedy, czyli od pisarzy z tak zwanej górnej półki, to już chyba nic nie trzeba dodawać, prawda? Może jedynie to, że słowa uznania od tak znanych ludzi pióra to żadne blurby marketingowe, które mają zebrać jak największą liczbę klientów, bo nawet nie czytelników. W przypadku Hanny S.-Białys są to realne pochwały- kto czytał jej poprzednie teksty, dobrze zdaje sobie z tego sprawę.

Sama chętnie czytam powieści napisane przez Hannę S.-Białys- robię to bez żadnego przymusu czy skrępowania. Z doświadczenia wiem, już, że lekko i słodko nie będzie, ale dla mnie to akurat zaleta, a nie wada. Autorka pokazuje nam, że do zabójstwa może dojść tak naprawdę zawsze i wszędzie. Jeśli jednaka ściśle chodzi o cykl pt. KOMISARZ BONDYS, to warto zastanowić się, czy wszystkie części należy czytać chronologicznie. Jeszcze jakiś czas temu powiedziałabym, że nie jest to warunek konieczny, jednak tom piąty wymaga dość sporej znajomości głównej postaci. Każdy z pięciu tomów ukazuje komisarza Bondysa jako człowieka z bardzo kiepską, smutną przeszłością. Bolesne przeżycia dotyczą zarówno pracy, jak i życia osobistego. Na dodatek, jest to nałogowy palacz, mizofon, ale też fan pływania czy układania puzzli. Wspomniane hobby bardzo pasuje do postawy Marka Bondysa. Przecież każde śledztwo składa się z wielu różnych elementów, które, w jak najszybszym czasie, należy sensownie ułożyć i wyeliminować niepotrzebne części. Nie można mu też odmówić miłości do zwierząt- jego pies Kodeks nie może narzekać na formę opieki. Jak jednak wiemy, ludzie kochają nosić maski, więc co takiego znajduje się pod twardą, wręcz oschłą skorupą policjanta? Warto się tego dowiedzieć, tym bardziej, że „Mary miasta” są niemal całkowicie poświęcone jego osobie, a bardziej jego przeszłości. Jak wspomniała pisarka, „puzzle stanowiły nie tylko jego hobby, ale także doskonałą i wygodną ucieczkę od problemów.” Jak się jednak okazuje, od wielu spraw uciec się po prostu nie da i nieważne, ile mija czasu…

Książka ta też mówi o odwiecznej prawdzie- dobro wabi zło, a świat zbudowany jest na przeciwieństwach, które przecież kochają się przyciągać. Dlaczego o tym wspominam? Poza bardzo nieoczywistą przeszłością komisarza Bondysa mamy tu inną zbrodnię, która wymaga użycia właśnie tego, a nie innego hasła. O kim mowa i co się wydarzyło? Tego nie zdradzę, ale jedno jest pewne- zwłaszcza w dzisiejszych czasach trzeba być czujnym, uważać na siebie, bo przecież życie ma się tylko jedno.

Dawne problemy legendy Bydgoskiej komendy nie mają tym razem miejsca tylko w ukochanej przez bohatera rodzinnej Bydgoszczy. Autorka pokusiła się o maksymalną tajemniczość i dlatego wiemy, że wszystkie mocne wydarzenia dzieją się w… Mieście. Niektórzy czytelnicy mogą poczuć się zawiedzeni, ale ja widzę to inaczej- przewinienia sprzed lat mogły wydarzyć się wszędzie, w każdym miejscu w Polsce. A dlaczego Marek Bondys od nich uciekał i nigdy nie zwierzył się nawet zaufanej grupce przyjaciół? No i najważniejsze- dlaczego już same sny komisarza są zawsze brudne, nawołujące do krzyku? Ważne jest tu zdanie pisarki: „Czy koszmary to najczarniejsze sekrety, lęki, wyrzuty sumienia i bóle, które próbujemy wepchnąć w zapomnienie, a one i tak prędzej czy później przypominają o sobie?” Jest to temat, który warto poddać indywidualnym refleksjom.

„Mary miasta” to też bardzo solidna podróż w przeszłość polityczną, gdzie zupełnie inaczej działały organy ścigania. Czy ktoś wówczas miał cokolwiek do powiedzenia? Z całą pewnością nie- byliśmy tylko pionkami w bardzo niebezpiecznej grze. Po lekturze zadaję sobie jeszcze więcej pytań, ale najbardziej nurtuje mnie jedno. Czy kara śmierci jest nieetyczna? Czy powinna zostać przywrócona? Zawsze był to temat sporny, a choć ja od dawna miałam wyrobioną opinię, autorka skutecznie zmieniła moje nastawienie.

Zastanawiający początek, coraz bardziej fascynujące rozwinięcie oraz wymyślny koniec. Tak mogę podsumować wszystkie rozdziały najnowszej powieści Hanny S.-Białys. Odbiorcy na pewno zrozumieją, że nigdy nie można nikogo pochopnie oceniać- coś co wydaje się wręcz obrzydliwe, może przybrać zupełnie inne znaczenie.

Hanna Szczukowska-Białys kolejny już raz stworzyła historię, która wciąga do swojego świata i oblepia emocjami, sprawiając, że cieniutka linia między śledztwem a koszmarem zaczyna pękać.

Brutalna zbrodnia jest wstępem, a w tle pojawia się tajemniczy list i wydarzenia z przeszłości, a najpiękniejsze w tym jest to, że największa tajemnica nie dotyczyć tego kto zabił, ale tego przeszłość nieustannie powraca niczym teściowa z dobrą radą.

Bez zaskoczenia, główną postacią cyklu o Bondysie pozostaje Bondys, ten sam zmęczony własną pamięcią, bo ta historia zdecydowanie stoi psychologią, bowiem trzeba się zagłębić w traumy, które tylko pozornie odeszły w niepamięć.

Ja lubię motyw przeszłości, która wypełza niczym najczarniejszy koszmar, a przy tym jest duszno, klaustrofobicznie i rozliczenie wydaje się niemal koniecznością.

Historia nie epatuje brutalnością, ale za to niesamowicie działa na wyobraźnię, sprawiając że obrazy niemal same podsuwają się przed oczy. Nie zabrakło też napięcia i niedopowiedzeń i bardzo dobrze się to komponowało, tworząc atmosferę niepokoju. Pojawiające się introspekcję Bondysa miały w sobie coś hipnotyzującego, co sprawiało, że książka jeszcze bardziej wydawała się psychodeliczna.

Książka pozostawia po sobie pytania i nie narzuca jednoznacznych ram tej historii i jej finałowi. To historia o silnym podłożu psychologicznym i oferuje sobą znacznie więcej niż tylko klasyczna zagadka do rozwiązania, bo jej ciężar emocjonalny jest nie do pominięcia.