Gorgonowa podobno nigdy nie miała imienia. A przynajmniej nie takiego, o którym wiedziałaby prasa i zainteresowani. Zrobiło się o niej głośno, gdy na jaw wyszedł zarzut o brutalny mord popełniony na siedemnastoletniej Lusi. Tylko czy na pewno kobieta była winna? "Koronkowa robota" to książka Cezarego Łazarewicza, w której stara się odtworzyć bieg zdarzeń.
Podobno mordu dokonała ostatniej, grudniowej nocy 1931 roku. Nikt nie chciał jej bronić ani stwierdzić, że jest niewinna. Nikt, oprócz córki Ewy. Dzieckiem była wyczekiwanym, szczególnie przez prasę i wścibskich. Urodziła się w więzieniu, a jej matka była świadoma tego, że to z pewnością nic dobrego. Po wielu latach powróciła. Mając osiemdziesiąt pięć lat Ewa starała się dowieść niewinności Gorgonowej. Opowiadała o zbrodni zupełnie tak, jakby sama była jej świadkiem. Nie potrafiła jednak wyjaśnić skąd w niej taka pewność. Kto ma rację, a kto zawinił? Temu wszystkiemu stara się przyjrzeć Cezary Łazarewicz. Powołując się na stare zapski i wspomnienie zaangazowanych, chce odtworzyć postępowanie oskarżonej kobiety i sprawdzić, czy na pewno to ona dokonała makabrycznej zbrodni. Powoli, zbierając poszlaki i dowody ma nadzieję na to, że nawet po tylu latach prawda ujrzy światło dzienne.
Cezary Łazarewicz jest polskim pisarzem, autorem reportaży. Był reporterem "Gazety Wyborczej", "Przekroju", "Newsweeka". Autor scenariuszy filmowych, głównie dokumentalnych, komentator życia w kraju.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii true crime lub z serii Reportaż
Czy autor Koronowej roboty ostatecznie rozstrzyga o winie Rity Gorgonowej?
Cezary Łazarewicz nie wydaje jednoznacznego wyroku, lecz drobiazgowo analizuje poszlaki i błędy śledztwa z perspektywy współczesnego reportera. Autor rekonstruuje przebieg najsłynniejszego procesu II RP, pozwalając czytelnikowi samodzielnie ocenić wiarygodność zgromadzonych dowodów. Książka rzuca nowe światło na postać oskarżonej poprzez poruszającą relację jej córki Ewy, która przez dekady walczyła o dobre imię matki. Lektura skupia się na mechanizmach linczu medialnego i społecznego, które towarzyszyły tej sprawie od samego początku aż do tragicznego finału. Całość stanowi wnikliwe studium przypadku, w którym obiektywna prawda miesza się z subiektywnymi domysłami opinii publicznej.
Jakim stylem napisany jest reportaż o głośnej sprawie Gorgonowej?
Książka jest napisanym w tempie thrillera reportażem historycznym, który umiejętnie łączy warsztat śledczy z bogatym tłem obyczajowym. Cezary Łazarewicz unika suchego języka prawniczego, stawiając na dynamiczną narrację i plastyczne opisy realiów przedwojennej Polski. Czytelnik otrzymuje szeroki portret socjologiczny ówczesnego społeczeństwa, od prowincjonalnej policji po elity warszawskiego dziennikarstwa. To pozycja obowiązkowa dla osób ceniących literaturę faktu, która angażuje emocjonalnie równie mocno jak najlepsza powieść kryminalna. Autor dba o szczegóły historyczne, nie tracąc przy tym z oczu ludzkiego wymiaru opisywanej tragedii.
Czy Koronkowa robota. Sprawa Gorgonowej wyjaśnia losy bohaterki po 1939 roku?
Tak, autor podejmuje skuteczną próbę rozwiązania zagadki zniknięcia Rity Gorgonowej po jej zwolnieniu z więzienia we wrześniu 1939 roku. Publikacja śledzi powojenne losy głównej bohaterki, opierając się na unikalnych dokumentach i relacjach świadków, do których dotarł reporter. Ten wątek stanowi kluczowe dopełnienie historii procesu, pokazując tragizm postaci napiętnowanej przez opinię publiczną do końca życia. Dzięki temu książka wykracza poza ramy klasycznego opisu zbrodni, stając się pasjonującym biograficznym śledztwem o międzynarodowym zasięgu. Autor precyzyjnie rekonstruuje ostatnie lata życia kobiety, o których przez dekady krążyły jedynie niesprawdzone legendy.
Czy lektura skupia się wyłącznie na technicznych aspektach procesu sądowego?
Nie, reportaż koncentruje się przede wszystkim na emocjach, naciskach społecznych i destrukcyjnym wpływie prasy na przebieg dochodzenia. Łazarewicz pokazuje, jak żądna krwi ulica i sensacyjne nagłówki wielkich gazet ukształtowały wizerunek Gorgonowej jako demona II Rzeczypospolitej. Autor analizuje psychologię tłumu oraz konkretne postawy osób zaangażowanych w sprawę, od oskarżycieli po wybitnych oratorów sądowych. Jest to wielowymiarowa opowieść o uprzedzeniach i nienawiści, w której sama zbrodnia stanowi jedynie punkt wyjścia do głębszej analizy epoki. Lektura pozwala zrozumieć, jak łatwo w obliczu tragedii zrezygnować z obiektywizmu na rzecz szybkich i niesprawiedliwych wyroków.
Dla jakiego typu czytelnika ta książka nie będzie odpowiednim wyborem?
Książka nie jest odpowiednia dla osób szukających lekkiej powieści kryminalnej z fikcyjnym i jednoznacznym zakończeniem. Jako rzetelny reportaż historyczny wymaga ona od czytelnika dużego skupienia na faktach, datach oraz licznych postaciach autentycznych. Osoby oczekujące wyłącznie krwawych opisów zbrodni typowych dla współczesnych thrillerów mogą poczuć niedosyt, gdyż autor stawia na analizę dokumentów. Publikacja ta wymaga gotowości do zmierzenia się z bolesną prawdą o polskim sądownictwie i niejednoznacznością ludzkich losów. Nie jest to lektura czysto rozrywkowa, lecz głębokie studium niesprawiedliwości i społecznego wykluczenia.
