Klany księżyca Alfy

„Ciało ma swoje własne cele, czasem sprzeczne z tymi, do których zmierza umysł.”

Można dwojako podejść do powieści, patrzeć na nią przez pryzmat współczesnej fantastyki, wówczas niekoniecznie ujmuje oprawą fabularną, albo z perspektywy klasyki tego gatunku, a wtedy okazuje się w dosłownym tego słowa znaczeniu szalenie dobrą przygodą czytelniczą. Książka napisana niemal sześćdziesiąt lat temu w nieunikniony sposób pokrywa się patyną prezentacji futurystycznych myśli, a nawet skromną warstwą zaplecenia intrygi wbudowanej w science fiction. Jednakże „Klany księżyca Alfy” znakomicie bronią się pomysłem na zajmujący scenariusz zdarzeń i nietypowy klimat zapomnianego przez Ziemię księżyca. Żyją na nim potomkowie odizolowanych osób z różnymi chorobami psychicznymi. Co więcej, przyjmowani za wariatów mieszkańcy Alfa zdążyli przez ćwierć wieku stworzyć własną osobliwą cywilizację, a Siedem Klanów balansuje na cienkiej linii politycznego funkcjonowania.

Za sprawą nieoczekiwanej wizyty nad księżycowym niebem statku kosmicznego spoza układu alfiańskiego, pojazdu z niezdefiniowanymi zamiarami, chociaż podszytymi niebezpieczeństwem, właśnie teraz wszelkiej maści paranoicy, schizofrenicy, hebefrenierzy, maniacy, opętani przez obsesyjno-kompulsywne zachowania, ekstremalni lękowcy i wpadający w urojenia, zostają zmuszeni do połączenia sił w obliczu zagrożenia. A przy takiej różnorodności osobowości funkcjonowanie we wspólnej misji wydaje się nierealnym wyzwaniem. Oczywiście, tak jak inne specjalizacje medyczne, psychiatria rozwija się, zatem spojrzenie na jednostki chorobowe przez wiedzę lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku naukowo nieco odbiega od współczesnych zasad, lecz znakomicie intuicyjnie wyczuwamy, o co w tym wszystkim chodzi. Konsekwencje wykluczenia z pozornie normalnego społeczeństwa niewygodnych psychicznie jednostek i pozostawienia samych sobie przybierają frapujące formy. Ta część powieści niesamowicie wciąga.

Drugi wątek ukazuje toksyczną relację między Chuckiem i Mary. Małżonkowie w trakcie rozwodu nie oszczędzają się przed pomówieniami i wykorzystywaniem, a nawet nie wahają się sięgnąć po bardziej radykalne rozwiązania. Mnóstwo sensacyjnych incydentów, nie trzymają w napięciu, ale poszczególnym scenom nie można odmówić barwności i spektakularności. Z uśmiechem na nie patrzymy, a humor rewelacyjnie dostosowany do sytuacji. I znów, przez niektórych kojarząca się z niefrasobliwością, lekka prezentacja wydarzeń nie jest tak istotna, jak pytania o przejrzystą definicję normalności, kryteria objaśniające, przekazy kryjące się za interpretacjami. Ciężka tematyka psychicznej niedyspozycji człowieka, wypracowane przez lata trujące relacje, pragnienie szybkiej zemsty, zestawione zostają z nieskomplikowaną scenerią. Mistrzowsko rozpisana scena z zastanawianiem się bohatera, kto jest czyim wrogiem lub sprzymierzeńcem, albo wrogiem i sprzymierzeńcem, oraz gdzie on się w tym wszystkim plasuje. Poznajemy różne nieprzeciętne umiejętności formy kosmicznego życia, ale to ganimedejski śluzak wzbudza najwięcej emocji, w moim przypadku także sympatii. Bookendorfina

Klany księżyca Alfy nie są najlepszą książką Philipa K. Dicka i widać, że nie wszystko zostało tutaj w pełni przemyślane. Nie oznacza to jednak, że to zła powieść, jest po prostu dobra, choć chwilami dość pokręcona i można pogubić się o czym dokładnie jest. W książce mamy bardzo interesujące zjawisko społeczne, a mianowicie społeczeństwo kastowe na księżycu Alfa podzielone według różnych schorzeń psychicznych. Co więcej, ci wszyscy ludzie są w stanie stworzyć funkcjonujące społeczeństwo, które w obliczu zagrożenia jest w stanie się zjednoczyć i przeciwdziałać, choć nie bez pewnych trudności. Niestety, w trakcie czytania książki ten wątek troszkę ginie, a powieść zaczyna przypominać powieść sensacyjną, z wartką akcją, wybuchami, pościgami i strzelaninami.

Pomimo pewnych wad, Klany księżyca Alfy to powieść z wieloma interesującymi wątkami, które skłaniają czytelnika do rozważenia poruszanych treści. Głównym tematem są tutaj niewątpliwie choroby psychiczne, które obecnie zupełnie inaczej są postrzegane niż blisko 60 lat temu, kiedy książka ukazała się drukiem. Chorzy na Alfie zostali pozostawieni sami sobie, nikogo nie obchodzili, aż w końcu ktoś przypomniał sobie o księżycu i zapragnął go mieć. Powodem powstania szpitala na Alfie jest rosnąca liczba osób zmagających się z chorobami psychicznymi, w wyniku długich podróży kosmicznych, w czasie których ludzie są zamknięci w małych przestrzeniach przez miesiące, a nawet lata. Żałuję, że autor nie rozwinął bardziej tego wątku, a jedynie go z grubsza nakreślił i przeszedł do innych wydarzeń.

Klany księżyca Alfy to ciekawa powieść science fiction, w której jednym z głównych tematów są choroby psychiczne oraz jak były kiedyś postrzegane. Chwilami książka jest chaotyczna, jak również za bardzo skupiona na dynamicznej akcji, ale całościowo skłania do ciekawych przemyśleń.

Ta powieść jest jak satyra na wszelką władzę. Żart z wariatów u sterów, którzy prowadzić nas mogą do zagłady. A może pokazanie, że ci normalni u władzy są gorsi niż szaleńcy? Jakkolwiek by nie odbierać tej powieści, dobra jest i to bardzo. I świetnie się ją czyta.

Dick miał pomysły i miał wizję i to tutaj pokazuje. Czy jest to szczytowe osiągnięcie jego literackich możliwości? Bynajmniej, to wczesna książka, do ideału jej sporo brakuje, jednakże wciąż jest znakomita. Bo większość dzieł autora taka jest, każde ma w sobie to „coś” i przy okazji satysfakcjonuje tym, jak jest napisane.

Tu widać, że rzecz jest pomysłowa, ale i przemyślana, dobrze skonstruowana i logiczna w swoim szaleństwie. Potrafi fascynować, ale i przerazić. Ma klimat. W skrócie, wszystko to, czego od tego typu dzieła oczekujemy, czego chcemy i na co mamy ochotę.

SZALONY ŚWIAT

Prozy Dicka nigdy dość. Jak w sumie prozy każdego dobrego klasyka. No to dostajemy kolejną jego mniej znaną książkę, tym razem „Klany księżyca Alfy”. Świetnie pomyślaną, nieźle zrealizowaną – nieźle, bo Dick spróbował pożenić tu ze sobą czasem nazbyt wiele estetyk i typów – i jak zawsze absolutnie wartą poznania i polecenia.

Trzeci księżyc układu Alfa dla Ziemian od lat był swoistym szpitalem psychiatrycznym. Ale gdy dochodzi do konfliktu między Ziemią i Alfa, jednocześnie dochodzi też do zmian, które sprawiają, że chorzy psychicznie zdobywają niezależność i tworzą własne społeczeństwo. Podzielone, ale jednak. Niemniej pozostaje pytanie, jak poradzą sobie, kiedy przyjdzie im stawić czoło… inwazji kosmitów? A jeszcze w sprawy planety wmieszany zostanie agent CIA, agent złamany i załamany, dla którego pojawia się okazja, z której nie może nie skorzystać…

Dick miał świetne pomysły i zaprzeczyć się tam nie da. Może szalone, może czasem chore, osobliwe, bo przecież dyktowane napędzanym środkami odurzającymi szaleństwem, ale jednak świetne. Kupowały mnie, zachwycały, raz po raz urzekały. Czasem z wykonaniem nie do końca wychodziło idealnie, bo jednak szaleństwo ciężko jest kontrolować. A tu mamy opowieść o szaleństwie. Między innymi.

Bo przecież to sci-fi pełną gębą. Nawet w pewnym stopniu militarne sci-fi, o kosmicznym konflikcie, o obcych rasach, obcych świata i wszystkim takim obcym ogólnie. A jednocześnie bliskim. Bo u Dicka to co kosmiczne, to przyszłościowe i ogólnie jakieś takie odległe, to zawsze pretekst by powiedzieć coś więcej. Coś więcej o świecie, jaki nas otacza, czasach i tym, co ponadczasowe, czyli ludzkiej naturze. I wychodzi mu to znakomicie.

W „Klanach księżyca Alfa” bawi się społecznie zaangażowaną historią, ale osadzoną w ramach rodem z groszowej literatury, granicząc z techno-thrillerem czy futurystycznym czarnym kryminałem. To, co na początku skupione jest na ciekawie kreślonym świecie i postaciach wcale nie mniej ciekawych, im bliżej finału, tym bardziej staje się dynamiczne, widowiskowe i bardziej rozrywkowe. Trochę brakuje w tym wyważenia, trochę czasem nie do końca jest to spełnione, ale i tak świetnie.

No bo świetnie pomyślane, równie świetnie napisane – Dick potrafi, nawet gdy stawia na rozrywkę – i przemawiające: do serca, do wyobraźni, do umysłu. Po prostu dobra, znakomicie wydana (niezapomniane ilustracje urzekają mnie za każdym razem i za każdym razem chciałbym więcej). Mnie to kupuje i zawsze mam ochotę na jeszcze większą porcję prozy autora.