Publikacja "Jedyny samolot na niebie. Historia mówiona zamachów z 11 września", autorstwa Garretta M. Graffa, to książka, w której autor sięgnął po wspomnienia świadków największego zamachu terrorystycznego w historii oraz odtajnione i niepublikowane do tej pory dokumenty. Autor dowodzi, że mimo licznych publikacji i dzieł filmowych na ten temat o tragedii tej można jeszcze powiedzieć sporo nowego.
Kiedy 11 września 2001 roku wszystkie kanały informacyjne zaczęły transmitować na żywo obraz płonących wież World Trade Center, uwaga całego świata skierowana była na Nowy Jork. Zamach terrorystyczny na bezprecedensową skalę miał zmienić oblicze polityki, życia codziennego i walki z terroryzmem, jednak w tamtym momencie tysiące osób walczyło o własne i cudze życie.
Historie zebrane przez Garretta Graffa to ukłon w stronę zwykłych ludzi, których codzienność przerwała niewyobrażalna katastrofa. To nie tylko zapis wspomnień z centrum Nowego Jorku. W książce znajdują się również opisy sytuacji w Pentagonie czy wspomnienia operatora połączeń, który jako ostatni rozmawiał z pasażerami lotu numer 93. Dopiero opis wydarzeń feralnego dnia w szerokim kontekście i przez pryzmat najróżniejszych aktów bohaterstwa pozwala bardziej zrozumieć skalę tej tragedii.
Garrett Graff to uznany historyk i dziennikarz, którego książki natychmiast stają się bestsellerami. Do tematu zamachów z 11 września 2001 roku podszedł z właściwą sobie skrupulatnością i dociekliwością, dbając o to, aby publikacja stała się hołdem dla niesamowitego heroizmu zwykłych ludzi.
O książce
To książka złożona ze zdań, które zostają w pamięci na zawsze. To książka złożona z ludzi, ze szczegółów, z sekund. Czyta się ją i marzy, żeby wszystko się dobrze skończyło... Jak w amerykańskim filmie, jak w amerykańskim śnie.
Magdalena Rigamonti
Tnie do żywego (…). Nie mogłem powstrzymać łez (…). Książka bezbłędnie oddaje emocje i rosnącą grozę tamtego dnia.
NPR
Z bijącym sercem przewracałam każdą stronę. O zamachach z 11 września wiele napisano, ale nigdy w taki sposób. Każdy powinien to przeczytać.
Katie Couric Couric, amerykańska prezenterka wiadomości
Garrett Graff zręcznie wykorzystał historię mówioną, aby pokazać nam jeden z najstraszniejszych i najbardziej znaczących momentów w historii Stanów Zjednoczonych. Jego książka będzie szczególnie ważna dla czytelników zbyt młodych, by pamiętać 11 września 2001 roku.
Michael Beschloss, autor książki Presidents of War
Zanim rozpowszechniło się słowo pisane, historię przekazywano ustnie – jeden człowiek opowiadał drugiemu o swoich doświadczeniach. W tym wstrząsającym, niedającym chwili wytchnienia, ale w ostatecznym rozrachunku wspaniałym dziele Graff zabiera nas do korzeni. Przywołując około 500 „głosów” wybranych zarówno z wielkich projektów historii mówionej, jak i autorskich wywiadów, splata opowieść, która zapiera dech (…), niesamowicie wciągającą, intymną, zmieniającą sposób patrzenia na świat.
Annie Jacobsen, autorka książek Operacja Paperclip i The Pentagon’s Brain
Ambitna próba spisania ustnej historii zamachów z 11 września z perspektywy niemal wszystkich, którzy mieli z nimi coś wspólnego – od Laury Bush, przez pierwszego strażaka, który dotarł na miejsce tragedii, po młodego kontrolera, który sprawdził bilety porywaczy przy bramce na lotnisku. Każde zdanie zapiera dech i rozdziera serce, tworząc opowieść o wcześniej niewyobrażalnych zdarzeniach, które zmieniły bieg historii.
„Newsweek”
Historia mówiona w najlepszym wydaniu (…). Dzięki zręcznej kompozycji i bezbłędnemu wyczuciu tempa Graff jest w stanie ukazać wiele perspektyw, szybko zmieniając miejsce i punkt widzenia, by nie umknęła mu żadna chwila. W rezultacie dostajemy opowieść napisaną po ludzku i ze swadą, silnie oddziałującą na emocje, żywą i drobiazgową, a przez to mocniejszą i bardziej poruszającą niż najlepszy nawet film fabularny czy dokument.
Rich Kienzle, „Pittsburgh Post-Gazette”
O autorze
Garrett M. Graff to uznany dziennikarz i historyk, od przeszło 12 lat pisze o polityce, technologii i bezpieczeństwie narodowym. Pełni obecnie funkcję dyrektora programu technologii i cyberbezpieczeństwa w Aspen Institute, a także regularnie współpracuje z WIRED, Longreads i CNN. Publikował artykuły w wielu czasopismach, od „Esquire”, przez „Rolling Stone’a”, po „New York Timesa”, był też redaktorem dwóch prestiżowych magazynów, „Washingtoniana” i „POLITICO”. Ma na swoim koncie wiele książek, w tym The Threat Matrix: Inside Robert Mueller’s FBI oraz bestseller Raven Rock: The Story of the U.S. Government’s Secret Plan to Save Itself–While the Rest of Us Die.
Zobacz booktrailer!
W jakiej formie przedstawiona jest treść tej publikacji?
Książka stanowi kompozycję relacji ustnych pochodzących od niemal pięciuset bezpośrednich świadków i uczestników wydarzeń. Autor łączy ze sobą krótkie wypowiedzi strażaków, pasażerów oraz urzędników państwowych, tworząc chronologiczną narrację z dnia zamachu. Taki układ pozwala poczuć dynamikę i chaos tamtych chwil bez zbędnych komentarzy odautorskich. Jest to rzetelnie udokumentowany zapis historyczny, który czyta się jak wielogłosowy scenariusz o ogromnym ładunku emocjonalnym.
Jakie perspektywy personalne obejmuje książka "Jedyny samolot na niebie"?
Publikacja koncentruje się na ukazaniu przebiegu 11 września 2001 roku minuta po minucie z punktu widzenia zwykłych ludzi oraz decydentów. Znajdziemy tu relacje osób pracujących w wieżach World Trade Center, załóg samolotów oraz generałów podejmujących kluczowe decyzje w Pentagonie. Autor uwzględnił głosy osób z różnych szczebli społecznych, co daje pełny obraz tragedii od momentu uderzenia pierwszego samolotu aż po akcję ratunkową. Dzięki temu czytelnik zyskuje unikalny wgląd w emocje towarzyszące ofiarom i ich rodzinom w tym konkretnym dniu.
Czy ta lektura będzie odpowiednia dla osób o wysokiej wrażliwości?
Ze względu na drastyczne i niezwykle emocjonalne opisy cierpienia, książka może być trudna w odbiorze dla osób bardzo wrażliwych. Treść zawiera bezpośrednie relacje z momentów umierania, tragicznych pożegnań telefonicznych oraz traumatycznych przeżyć strażaków, co wywołuje silne poruszenie. Nie jest to pozycja rekomendowana dla dzieci oraz młodzieży, która nie posiada odpowiedniej dojrzałości emocjonalnej do zmierzenia się z tak brutalną rzeczywistością. Lektura wymaga od czytelnika dużego skupienia i gotowości na konfrontację z autentycznym, nieprzefiltrowanym ludzkim bólem.
Na jakich materiałach źródłowych opierał się Garrett M. Graff podczas pracy?
Autor wykorzystał tysiące godzin nagrań, odtajnione dokumenty rządowe oraz setki autorskich wywiadów przeprowadzonych ze świadkami. Wiele z przytoczonych zeznań pochodzi z niedawno udostępnionych archiwów, które wcześniej nie były znane szerokiej opinii publicznej. Dzięki tak obszernej bazie materiałów, publikacja zyskuje status jednego z najbardziej kompletnych opracowań historycznych dotyczących tamtego dnia. Czytelnik otrzymuje dostęp do surowych faktów podanych bezpośrednio przez uczestników zdarzeń, co buduje ogromną wiarygodność przekazu.
Czy książka skupia się na teoriach spiskowych lub analizach politycznych?
Treść całkowicie rezygnuje z analiz politycznych i teorii spiskowych na rzecz czysto ludzkiego wymiaru tragedii. Skupia się ona na heroizmie, strachu i codziennych wyborach osób, które niespodziewanie znalazły się w centrum historycznego kataklizmu. Zamiast szukać politycznych winnych, autor oddaje hołd odwadze cywilów i służb mundurowych ratujących życie innych ludzi. To przede wszystkim głębokie studium psychologiczne i społeczne, a nie polityczny manifest czy podręcznik strategii bezpieczeństwa narodowego.
