Grzesznicy wśród nas

To, że nie spodziewamy się gdzieś zła wcale nie oznacza, iż nie go tam. Wprost przeciwnie, ono jest, ale po prostu nie zostało jeszcze dostrzeżone. Nikt nie wpadł na jego trop lub po prostu zatarto za nim ślad. Zbrodnia doskonała istnieje do momentu kiedy ktoś połączy niezwiązane wydawałoby się z sobą punkty lub po prostu tym razem ślad.

Śmierć to naturalna rzecz, chociaż nie zawsze ma takie przyczyny. Czasem okazuje się, że okoliczności wskazują na „pomoc” z zewnątrz, a to już skutkuje pojawieniem się policji. Nawet tak spokojne Glasviken może stać się miejscem zabójstwa, lecz odnalezienie tropów prowadzących do sprawcy nie jest łatwe albo raczej żadnych nie ma. Zbrodnia doskonała? Śledczy nie poddają się i zaczynają się przyglądać przeszłości ofiary, tej bliższej i dalszej. Gdzieś kryją się odpowiedź na pytania: kto i dlaczego, jedna prowadzi do drugiej. Jeszcze jeden problem pojawia się, kolejne zwłoki, co już podwyższa średnią przestępstw w Glasviken. Dwie osobne sprawy czy z sobą powiązane? Przypadek? Trudno w to uwierzyć, lecz jeśli nie to, co łączy oba zgony? Ktoś w miasteczku musiał coś widzieć, słyszeć, no i z pewnością sprawca jest wśród mieszkańców. Kim jest morderca i jak mu udało się swoje czyny dokonać nie stając się podejrzanym?

Spokojna miejscowość jak z pocztówki, dla turystów wypoczynkowy raj, a dla mieszkańców po prostu ich dom. W sezonie ruch, lecz zbytnio nie uprzykrzający egzystencji, natomiast reszta roku upływała bez większych ekscesów. Morderstwo w Glasviken nikt nie widział, a już zaplanowane to w ogóle ewenement. Tym razem skandynawski kryminał, w jakim dominuje słońce, błękitne niebo i małomiasteczkowość czyli nic co zapowiada się intrygująco. No cóż daliście się zwieść tej sielance i nie zauważyliście tytułowych grzeszników? Nic dziwnego, gdyż Sofia Rütback Eriksson doskonale wplotła wątek kryminalny w kilka innych i chociaż śledztwo jest na pierwszym planie to pozostałe są tuż za nim, czasem nawet wychodząc na prowadzenie. Warstwa po warstwie lub bardziej historia ludzka po historii ludzkiej odkrywamy wraz bohaterami co kryje się za sielankowym obrazkiem. „Grzesznicy wśród nas” to jak najbardziej kryminał, ale równocześnie studium wpływu przeszłości na teraźniejszość oraz odpowiedzialności za czyny i poczucia zadośćuczynienia krzywdom przez wymierzenie sprawiedliwej kary. Autorka sięga głęboko w lokalną społeczność, jej dzieje i dziedzictwo. Jednak podczas lektury czytelnicy przekonują się, iż autorka świetnie operują pozorami i często nie dostrzegamy tkwiących w niej haczyków, jakie nabierają znaczenia w odpowiednich momentach i dopiero wówczas widzimy ich znaczenie. Nieoczywistość wiedzie prym w tej kryminalnej opowieści, jaka tylko na pierwszy rzut oka zdaje się bć oczywista i przewidywalna.

Glasviken, niewielkie miasteczko w Szwecji, jawi się jako ucieleśnienie sielskiego klimatu. Na jego prowincjonalnej, spokojnej scenie, gdzie wszyscy mieszkańcy się znają, wydaje się panować ład i porządek. Na pierwszy rzut oka nie ma nikogo, kto mógłby popełnić zbrodnię, a już na pewno nie serię makabrycznych czynów. Tymczasem właśnie ta pozorna beznamiętność i powszechna znajomość stają się idealnym kamuflażem dla mrocznych sekretów. Ta powieść to dowód na to, że nawet w najbardziej uśpionych zakątkach Skandynawii, historia potrafi wybuchnąć z zaskakującą siłą.

Fabuła rozpoczyna się od dramatycznego wydarzenia – utonięcia mieszkańca w nie do końca jasnych okolicznościach. To zaledwie rysa na szklanej tafli spokoju. Prawdziwe pęknięcie następuje podczas pogrzebu, kiedy odkryte zostaje drugie ciało. To stawia lokalną policję przed obliczem nie tylko kryminalnej zagadki, ale i egzystencjalnej tajemnicy miasteczka. Śledztwo, prowadzone w rytmie dalekim od amerykańskiego pośpiechu, w pełni oddaje ducha nordyckiego kryminału. Dochodzenie jest jak cierpliwe rozplątywanie supła utkanego z międzyludzkich relacji.

Wnikamy w codzienne troski mieszkańców, obserwując ich życie naznaczone przyjaźnią, starością, chorobami i nieuchronnym konfliktem pokoleń. Mimo narastającego napięcia, wywołanego zbrodniami, panuje w niej spokój, a zbrodnia burzy go od razu.

Kluczem do rozwikłania zagadki okazuje się być przeszłość i symboliczne miejsce – zamknięta huta szkła, która kiedyś była sercem miasteczka. Kiedy przenikamy w tę społeczność, poznajemy ją bliżej, intymnie dotykamy jej serca, zdajemy sobie sprawę, że padliśmy ofiarami złudnej gry pozorów. To właśnie w przeszłości, w cieniu dymiących kominów i wśród rozbitych szkieł, ukryte są grzechy, które ukształtowały obecne pokolenie.

Glasviken ma swoje tajemnice, liczne sekrety, często ponure, schowane bardzo głęboko pod pozorami stabilności. Autor analizuje międzyludzkie relacje, układy oraz maski, jakie przywdziewamy, ukazując, jak cienka jest granica między przyzwoitością a moralnym upadkiem. Mieszkańcy, którzy wydawali się nieskazitelni, okazują się być spleceni niewidzialnymi nićmi winy, która ciąży na nich od lat.

Choć fabularnie powieść oparta jest na prostych motywach (zagadka, przeszłość, małe miasteczko), to dzięki sprawnemu językowi, przyjemnej melodyce zdań oraz niezwykłej dbałości o detale, pisarce przez cały czas udaje się przykuwać naszą uwagę. Forma, która nieco kojarzy się z powieściami Nessera, z tą jego charakterystyczną melancholią i głębią psychologiczną, jest tu wyraźnie wyczuwalna. Drobiazgowość i nacisk na szczegóły są chyba cechami narodowymi Szwedów, które sprawiają, że nawet proste elementy fabuły zyskują na znaczeniu.

Książka stanowi nostalgiczny, wypełniony północnym klimatem kryminał, w którym dramaturgia narasta wraz z kolejnymi rozdziałami. To opowieść o odkupieniu i cenie, jaką trzeba zapłacić za ukrywanie prawdy. Jest to wyjątkowo apetyczny debiut, który w pełni usatysfakcjonuje wszystkich wielbicieli nordyckich kryminałów, szukających w literaturze mrocznej, ale jednocześnie pięknie napisanej refleksji nad ludzkim losem.

Dla mnie jest to bardziej thriller psychologiczny niż kryminał. Świetnie się czyta i powoli wsiąka w tę książkę. Wszystko spokojnie, bez wielkich wstrząsów, walki, pościgów. Emocje buzują, ale pod powierzchnią i w każdej chwili grożą wybuchem. Po lekturze brutalnych powieści ta jest jak chwila odpoczynku, ale to nie znaczy, że robi mniejsze wrażenie. Bardzo dobry debiut autorki zapowiadający, że kolejne książki także wciągną czytelnika w swój świat.

Powiedziałabym, że jest to kryminał, ale poprzeplatany z urywkami podchodzącymi pod literaturę obyczajową. Historia ma w sobie taki magiczny spokój, nawet w chwili, kiedy wydarza się coś, co nie powinno ze spokojem być łączone. Początek lektury sugeruje, że pobyt mężczyzny wśród przyrody jednak nie zakończy się dla niego najlepiej. Scena zostaje urwana i po datach oznaczonych jako odliczane dnie, widzimy, że wydarzenia idą dalej. Każdy dzień ma tutaj sporo rozdziałów o bardzo krótkiej długości. W tym czasie poznajemy mieszkańców małego miasteczka, a w tym osoby niepełnosprawne intelektualnie, ale ukazane od strony pozytywnej, gdzie z zadowoleniem wymienia się ich mocne strony, pozytywne aspekty życia, a nie te gorsze. Może właśnie tutaj jest zaklęty ten pozytywizm, że nie pozwala widzieć przerażenia w obliczu śmierci, tylko akceptację obecnego stanu rzeczy, gdzie skoro nic już nie da się zrobić, to można przynajmniej sprawić, aby było mniej dramatycznie. Okoliczności wydarzeń nie są tu raczej sprzyjające, gdyż widzimy jak osoby przygotowują się do pogrzebu, a w tle prowadzone są rozmowy na temat dziwnej sytuacji, gdyż w tak małym miasteczku nie dochodziło do większych wydarzeń. Można by nawet rzec, że byli uśpieni, działali każdego dnia tak samo, robili te same rzeczy, więc nagła śmierć była lekkim niepokojem, ale w akceptowalnym aspekcie. Nieco większy szok pada na odnalezienie innego martwego człowieka. W tym momencie wchodzimy na bardziej dramatyczne tory, gdyż rozpoczyna się policyjne śledztwo i to daje duże przebudzenie do akcji nawet pomimo tego, że będzie trwało naprawdę długo. I tutaj pojawił się mój ulubiony wątek, czyli szperanie na kartach przeszłości, gdzie im dalej, tym więcej sekretów senne miasteczko posiadało. Wyszło na to, że ten spokój nie był tutaj przypadkowy. Ale kto stoi za odebraniem życia? Jaki mógł mieć motyw?

Przyznaję, że opowieść jest w lżejszym tomie emocjonalnym, choć tajemnice były takim elementem przebudzenia. Bardzo dobrze mi się ją czytało, gdyż uwielbiam krótkie rozdziały i pociąganie wątków pozostawionych jako lekko niedokończone, by w końcowej fazie ukazały się w całej krasie. Z pewnością jest to lektura, która można polecić:-)

Rok temu właśnie kończyłam pakować plecak aby zwiedzić malutki wycinek Skandynawii - Norwegię. Kraje północy bardziej skradły moje serce a to chyba za sprawą literatury, gdzie opisy tamtejszej przyrody od zawsze mnie porywały. Także styl autorów. Zatem skoro w tym roku nie wybieram się na północ to chociaż w niezbadane jeszcze przeze mnie rejony Szwecji zabrała mnie książka „Grzesznicy wśród nas”. Jej okładka przyzywała mnie jak ogień świecy ćmę. A fabuła? Również taka, która sprawia wiele frajdy czytelnikowi. Dlaczego? Ponieważ nie od razu wiemy wszystko o wszystkich. Powolutku wszystkiego się dowiadujemy jakie zależności i powiązania są chociażby pomiędzy śledczymi. Starszą kobietą Anną-Marią i nieco młodszym mężczyzną Remim. Zostają oni wydelegowani do ciała, które zostało zauważone na plaży w miasteczku Glasviken, w trakcie odprowadzania jednego z jego mieszkańców na miejsce ostatniego spoczynku.

Małe senne miasteczko, które kiedyś było znane, bo mieściła się w nim huta szkła. I nagle dwa nieszczęśliwe zgony. Bo owy odprowadzany na cmentarz kilka dni wcześniej się utopił.

Para śledczych ma jeden trop, potencjalne narzędzie zbrodni. Szuka go wśród mieszkańców podejrzewając wielu z nich ale jednocześnie nigo nie obarczając winą. Bo jak tu oskarżać znajomych czy sąsiadów? Tropy się rwą a „góra” chce im przysłać kogoś do pomocy. Boją się tego, gdyż nie mają ochoty wyjść na nieudaczników. Ale mają również nieoficjalną pomoc w postaci starszej pary, która również prowadzi poszukiwania. I tak powolutku cała czwórka obdziera senne Glasviken z tajemnic ukrytych pod kolejnymi warstwami tajemnic.

Muszę przyznać, że kryminał wciągnął mnie swoją treścią na kilka wieczorów. Próbowałam podążać za tokiem rozumowania detektywów ale poległam. Mogę nie być obiektywna, gdyż styl ludzi północy nieco się różni od europejskiego czy amerykańskiego a on mnie właśnie bardzo pociąga. W moim odczuciu bardzo dobrze skonstruowany kryminał, który trzyma w napięciu od początku do końca zarówno w wątku kryminalnym jak i prywatnym.

Współpraca barterowa z Wydawnictwem Letra.

Glasviken spokojne, senne miasteczko, które pod pozorem harmonii i odizolowania od świata zgiełku skrywa siec tajemnic i dawnych win, które latami starannie chowanie niczym „trupy w szafie”

Zalążkiem całej fabuły jest śmierć mieszkańca Glasviken, zdarzenie to wstrząsa społecznością, ale prawda jest taka, że prawdziwy wstrząs dopiero naciera, ponieważ podczas uroczystości pogrzebowych odnalezione zostaje kolejne ciało. Tutaj rozpoczyna się żmudne policyjne śledztwo, które sięga do odległej przeszłości. Śledztwo ukazuje czasy gdy w miasteczku funkcjonowała huta szkła, gdzie doszło do licznych krzywd, przemilczeń i wielu niedopowiedzeń, które są kluczem do zrozumienia współczesnych wydarzeń.

Spodobało mi się jak Eriksson odzierała Glasviken z tej sztucznej fasady odkrywając skrywana prawdę. Autorka zadaje trudne pytania o winę, odpowiedzialność i dziedzictwo pokoleniowe, które nie zawsze jest tylko wymarzoną fortuną. Pisarka skutecznie wodziła mnie za nos co rusz podsuwając nowych podejrzanych w taki sposób, żebym absolutnie nie była pewna swoich typów.

Jak to w skandynawskiej literaturze bywa, atmosfera stoi tutaj na najwyższym poziomie, jest duszno, nie brakuje kontrastów miedzy pozorną idyllą, a schowanym pod powierzchnią ludzkim brudem, który zawsze prędzej czy później będzie szukał ujścia.

„Grzesznicy wśród nas” to znakomity kryminał osadzony w małomiasteczkowym klimacie, który ma w sobie cos ze etiudum psychologicznego małych i hermetycznych społeczności. Ta historia też w bardzo precyzyjny i dramatyczny sposób pokazuje, jak „rodzi” się zbrodnia, jak kiełkuje jej geneza, jak stopniowo się rodzi i dojrzewa. Dla fanów skandynawskich historii zdecydowany must read.