Polska szeptucha, szamanka z Mozambiku, norweski strażnik Yggdrasila, pół Komancz, pół Aztek z Kalifornii, para z indyjskiej komuny w Auroville, a także babcia autorki – dzieli ich cały świat, ale łączy jedno: miłość do drzew i niemal symbiotyczny z nimi związek.
Iza Klementowska udaje się w różne strony świata – zachód, wschód, północ oraz południe – i poznaje ludzi, których więź z przyrodą, głównie drzewami, daleko wykracza poza zwyczajność. Którzy wykorzystują tę więź do leczenia nie tylko innych ludzi, ale również całego ekosystemu. Rodzaj i siła tych relacji są czasem trudne do wytłumaczenia, a nawet zrozumienia.
Z drugiej strony człowiek od wielu lat zakłóca równowagę w przyrodzie, jakby nie do końca wierzył, że to, co robi, może mieć daleko idące konsekwencje. Jakby ludzkości, która w porównaniu z drzewami, żyje wręcz śmiesznie krótko, nie starczało wyobraźni. A przecież – jak powiedział autorce Frank, któremu już od ponad trzydziestu lat udaje się na pustyni sadzić i utrzymywać przy życiu gaje palmowe – „jesteśmy chodzącymi roślinami”.
Bo czy można zaprzyjaźnić się z drzewem? Czym lub kim są w ogóle drzewa? Co czują? I kim my jesteśmy dla nich oraz co możemy zrobić dla naszego wspólnego dobra?
O autorce
Iza Klementowska – reporterka i dziennikarka, publikowała m.in. w „Dużym Formacie”, „Wysokich Obcasach Extra”, „Newsweeku”, „Kontynentach”, „Machinie”, „Sukcesie”, „Bluszczu” i „Nowym Dzienniku” (Nowy Jork). Jej teksty ukazały się również w antologiach Swoją drogą, Pytania, których się nie zadaje i Odwaga jest kobietą. Autorka książek Samotność Portugalczyka (nominacja do Nagrody im. Teresy Torańskiej), Szkielet białego słonia (nominacja do Nagrody Travelery, nominacja do Nagrody Radia Wrocław Emocje), Skóra. Witamy uchodźców (Nominacja do Nagrody im. Beaty Pawlak), Zapach trawy. Opowieści o dzieciach hipisów, Minuty. Reportaże o starości (Marginesy 2022) i Cztery strony drzewa (Marginesy 2023).
Czy "Cztery strony drzewa" to reportaż podróżniczy czy książka przyrodnicza?
Publikacja stanowi unikalne połączenie reportażu podróżniczego z literaturą faktu skupioną na ekologii i duchowości. Iza Klementowska przemierza świat, aby udokumentować relacje ludzi z naturą w różnych kręgach kulturowych. Treść koncentruje się na osobistych historiach bohaterów, dla których drzewa są fundamentem życia i zdrowia. To lektura idealna dla osób szukających głębokiego, humanistycznego spojrzenia na ochronę środowiska oraz wpływ przyrody na kondycję psychiczną człowieka.
Kto jest głównym bohaterem reportażu "Cztery strony drzewa" Izy Klementowskiej?
Głównymi bohaterami są ludzie z różnych kontynentów, których łączy niemal symbiotyczna więź z drzewami. Czytelnik poznaje między innymi polską szeptuchę, szamankę z Mozambiku oraz norweskiego strażnika mitycznego Yggdrasila. Każda z tych postaci wykorzystuje kontakt z naturą do leczenia ludzi i przywracania równowagi w lokalnych ekosystemach. Autorka splata te opowieści z historią własnej rodziny, nadając reportażowi bardzo osobisty i intymny charakter.
Jakie konkretne regiony świata odwiedza autorka w poszukiwaniu historii o drzewach?
Autorka zabiera czytelników w podróż przez cztery strony świata, odwiedzając Mozambik, Norwegię, Kalifornię, Indie oraz Polskę. W każdym z tych miejsc odnajduje zupełnie inne podejście do natury, od pustynnych gajów palmowych po mroźne lasy północy. Reportaż ukazuje globalny wymiar kryzysu klimatycznego i uniwersalną, ponadkulturową potrzebę bliskości z przyrodą. Dzięki szerokiej perspektywie geograficznej książka pozwala zrozumieć różnorodność wierzeń i tradycji związanych z drzewami.
Czy książka ma charakter naukowego opracowania dendrologicznego?
Książka nie jest podręcznikiem botaniki, lecz literackim zapisem spotkań z ludźmi żyjącymi w zgodzie z rytmem lasu. Zamiast suchych faktów naukowych, czytelnik otrzymuje emocjonalne i refleksyjne reportaże o roli drzew w ludzkim życiu. Tekst skłania do głębokiego zastanowienia się nad krótkowiecznością człowieka w porównaniu do wiekowych roślin. Jest to propozycja dla odbiorców ceniących styl Izy Klementowskiej, znanej z wnikliwego obserwowania skomplikowanych relacji międzyludzkich.
Dla jakiego typu czytelnika ta publikacja może nie być odpowiednim wyborem?
Książka może nie spełnić oczekiwań osób poszukujących wyłącznie twardych danych statystycznych lub technicznych porad dotyczących uprawy drzew. Publikacja kładzie duży nacisk na aspekty metafizyczne, szamańskie i emocjonalne, co może nie przypaść do gustu zwolennikom czysto racjonalistycznego podejścia. Nie jest to typowy poradnik typu "zrób to sam" ani atlas dendrologiczny przeznaczony do nauki rozpoznawania gatunków. To pozycja wymagająca od czytelnika dużej otwartości na duchowy i symboliczny wymiar otaczającej nas natury.
