Żywiołaki

Uwielbiam wszystko co straszne, choć najczęściej konkretne emocje wywołują u mnie filmowe horrory niż te zamknięte na kartach powieści. Nie zrażam się jednak i szukam dalej książki, która wstrząśnie mną do głębi i porządnie przerazi. "Żwyiołaki" wybrałam więc z nadzieją, że lektura mnie nie zawiedzie i muszę przyznać - bawiłam się wybornie!

Michael McDowell od samego początku pracował nad odpowiednim klimatem. W powietrzu czuć napięcie, subtelną grozę, niepewność co do kolejnych działań a wszystko to zamknięcie w gęstej, niemal duszącej atmosferze. Sprzyja to naszej wyobraźni, która działa na najwyższych obrotach i poczuciu lęku obecnego na każdym kroku a osiągnięcie takiego efektu w powieści wcale nie jest łatwe. W obliczu upalnego słońca lejącego się z nieba, w obliczu beztroski oraz dobrej zabawy co przecież jest całkowitym przeciwieństwem tła klasycznych horrorów rozgrywa się historia zamknięta po części w nawiedzonym domu, która rozpędza się rozdziału na rozdział.

Beldame to trzy wiktoriańskie domy wybudowane w XIX wieku. Znajdują się w Alabamie, blisko piaszczystej plaży, położone nad oceanem. Klimatyczne domostwa, w których wakacje spędzają dwie dobrze sytuowane rodziny Savage’ów i McCrayów. Jednak rodziny te zajmują dwa domy, trzeci zaś stoi pusty. Wiąże się z nim pewna tajemnica o której nikt nie chce mówić i o której zapomina się wraz z upływającym czasem. Czy spotkanie rodzin po latach pozwoli im odkryć co kryje się w ostatnim z wiktoriańskich domów? Czy nastoletnia India McCray z Nowego Jorku odważy się zmierzyć z prawdziwym horrorem?

Ależ to była dobra historia! Klimat, który ładnie wypełniał fabułę to jedno, ale sama opowieść to coś bardzo wyjątkowego. Opowieść o wyzwaniach jakie stawia nam życie, o uprzedzeniach, o skrywanej odwadze, która ujawnia się w najmniej oczekiwanym momencie. India podejmująca się wyzwania głównej bohaterki w idealny sposób poprowadziła czytelnika ku rozwiązaniu zagadki, ponieważ jej ciekawska natura pcha ją w objęcia niewyjaśnionych wcześniej zjawisk. To nieśmiała, widząca więcej niż inni dziewczyna, która wydaje się całkowitym przeciwieństwem swojej próżnej oraz egoistycznej rodziny, więc polubiłam ją ogromnie i cieszę się, że to właśnie u jej boku mogłam zwiedzić to niebywałe, tajemnicze domostwo.

Horror typowy i klasyczny, ale tak cudownie napisany, fenomenalnie przedstawiony, że nie sposób się od niego oderwać. "Żywiołaki" może nie straszą tak jakbym bardzo tego chciała, ale na plus zaliczam nieustanne napięcie oraz wyjątkowy klimat. Przyznaję, kilka razy podczas lektury miałam ciarki na plecach, ale to co podobało mi się najbardziej to całokształt, niesłychanie dobrze przestawienie sytuacji, zamydlenie czytelnikowi oczu sielskim, wakacyjnym klimatem oraz podjęcie ważnych motywów, które dopełniają dzieła. Jestem zachwycona!

Powiem szczerze, że horrory wolę oglądać niż czytać, ale od czasu do czasu zdarzy mi się zrobić wyjątek i sięgnąć po ten gatunek literacki. Ta książka zrobiła na mnie spore wrażenie, wciągnęła od początku i długo potem nie pozwalała o sobie zapomnieć. Fabuła jest dość przerażająca, pełna momentów, w których czytelnik zwyczajnie się boi, czuje niepokój. Akcja toczy się powoli, ale pełna jest niespodziewanych zwrotów akcji, które nadają całości odpowiedniego klimatu. Bohaterowie zostali wykreowani dokładnie, z dbałością o każdy szczegół. Są to jednak takie stereotypowe postacie, których pełno w horrorach. Zachęcam każdego do czytania.

Michael McDowell wsławił się przede wszystkim stworzeniem scenariusza do kultowego filmu Tima Burtona pt. "Sok z żuka". Co tu dużo mówić, to jeden z filmów mojego dzieciństwa. Jeden z tych, które (obok "Poltergeista", "Edwarda Nożycorękiego", a później także "Omena" i paru innych) w pewnym stopniu mnie ukształtowały. W wywiadzie odnoszącym się do "Żywiołaków" McDowell powiedział: "Postrzegam wszechświat w kategoriach żartu i to z nas się śmieją. Poprzez horror mogę wyrazić to w najpełniejszy sposób". Tak, tak.

Po pogrzebie seniorki rodu Savage'ów cała rodzina (wraz z wżenionymi w nią McCray'ami) planuje udać się do swoich letnich posiadłości. Beldame, to trzy stare, wiktoriańskie wille usytuowane na cyplu, otoczonym z trzech stron wodą. Jeden dom jest własnością Savage'ów, drugi należy do McCray'ów, a trzeci... nie wiadomo. W każdym razie dom i tak nie nadaje się do użytku, bo został pochłonięty przez wydmę i zasypany. Nastoletnia India McCray zauważa, że wszyscy trzymają się od niego z daleka, a czasem nawet boją się spojrzeć w jego kierunku. Dziewczynka czuje, że za tym wszystkim kryje się coś więcej, ale dorośli milczą jak zaklęci, ograniczając się do ostrzeżeń. Gdy ciekawość bierze górę i India wspina się na wydmę, by zajrzeć przez okno na piętrze, dostrzega coś, co teoretycznie nie ma prawa istnieć... A to dopiero początek koszmaru...

Czas spędzony przy lekturze był bardzo udany. Zwłaszcza ostatnia część wciągnęła mnie bez reszty (poza standardowymi rozdziałami, książkę podzielono na cztery części). Co prawda akcja rozwija się dosyć leniwie, ale czego spodziewać się w klimatach upalnego lata i wypoczynku na plaży? No właśnie, ta pozycja jest idealnie wakacyjna. Biały piasek, gorąca woda i rozkoszne nicnierobienie. Aż chciałoby się zawyć w bolesnej tęsknocie za latem.

Jeśli spojrzeć na "Żywiołaki" przez pryzmat "Soku z żuka", to już na pierwszy rzut oka widać cechy wspólne. A przecież to dwie zupełnie inne historie. Po pierwsze, stary tajemniczy dom. Wrażliwa nastolatka, dostrzegająca więcej niż pozostali. Chciwi ludzie pragnący pogrzebać miejsce z duszą i historią. Rodzina. Śmierć.

Skoro już mowa o bohaterach, to są oni horrorowo-stereotypowi. Podejście typu: "W tym miejscu jest coś przerażającego i cholernie się tego boję. W niewyjaśnionych okolicznościach zginęło tu kilkoro członków mojej rodziny. To co, wybieramy się tam na wakacje?" aż kłuje w oczy. Choć podejrzewam, że był to celowy zabieg. W "Żywiołakach" sporo elementów jest zhiperbolizowanych. Chociażby relacja Indii i jej ojca.

Jeśli lubicie historie o nawiedzionych domach, a niesamowity, bardzo obrazowo ukazany klimat sielskiej enklawy Beldame brzmi dla Was zachęcająco, to koniecznie musicie sięgnąć po tę powieść. Zaryzykowałabym nawet polecenie pozycji dla odbiorców young adult.

Akcja powieści rozwija się dość spokojnie i nieśpiesznie, a sama fabuła jest prosta i nieskomplikowana. Od początku jednak towarzyszy lekturze nastrój grozy, jakiejś tajemnicy, nieznanego, który z każdą kolejną stronę można poczuć coraz bardziej. Są to nie tylko tajemnice rodzinne, jak chociażby związane z przebijaniem zwłok sztyletem podczas pogrzebu, ale przede wszystkim z trzecim domostwem. Wiele zjawisk, których bohaterowie są świadkiem jest z początku brana za halucynacje, przewidzenia, czy senne koszmary, ale z czasem trudno jest im zaprzeczać twardym faktom. Warto jeszcze dodać, że całą historię poznajemy głównie z punktu widzenia 13-letniej Indii, która nigdy nie była w Beldame i nie zna rodzinnych historii o trzecim domu, nie jest więc uprzedzona i się go nie boi. Dzięki temu mamy okazję poznać tajemnice tego starego domostwa i dziwne zjawiska, jakie dzieją się wokół niego.

W Żywiołakach Michael McDowell sięgnął po bardzo znany motyw, a mianowicie nawiedzony dom, w którym zmienił i dodał parę elementów. Nie mamy tutaj typowych duchów, lecz jak łatwo się domyślić po tytule - żywiołaki, czyli zmiennokształtne byty o nieokreślonym kształcie. Nie wiemy jak dokładnie wyglądają i czego chcą, jedynie tyle, że są złe i głodne. Ponadto, zagrożeniem, jakie czyha na bohaterów jest również piasek, który zachowuje się chwilami w dość niecodzienny sposób, mocno powiązany z żywiołakami. Tworzy to razem mieszankę bardzo interesującą, przez którą nie sposób odejść od tej książki.

Żywiołaki to interesujący horror, którego akcja w dużej mierze rozgrywa się na wybrzeżu w Alabamie. Autor wykorzystał znany w literaturze motyw nawiedzonego domu, lekko go modyfikując i dodając coś od siebie.

"Pożeracze dzieci"

Michael McDowell nie jest za dobrze znany polskiemu czytelnikowi. Do tej pory na naszym rynku pojawiła się jedynie powieść "W cieniu płonących świec" napisana wspólnie z Tabithą King, żoną nie kogo innego jak mistrza grozy - Stephena Kinga. Wydawnictwo Vesper postanowiło nieco bardziej przybliżyć tego autora, decydując się na wydanie jednego z jego horrorów, który nosi ezoteryczną nazwę "Żywiołaki", i powstał w czasach tzw. "złotej ery amerykańskiego horroru".

Akcja powieści dzieje się w Alabamie, a konkretnie w Beldame, gdzie znajdują trzy wiktoriańskie domy, na których sól morska, piasek i prażące słońce odcisnęły swoje piętno. Dwa z nich powstały w 1875, zbudowane przez rodzinę Savege'ów, która do dziś dysponuje sporym pokoleniowy majątkiem. W 1950 roku McCraysowie kupili od nich jedną z rezydencji, dołączając tym samym do rodziny, która się połączyła po ślubie dwójki przedstawicieli obu rodów. Natomiast o trzeciej rezydencji, samotnie stojącym domu, który z dnia na dzień coraz bardziej pochłania piaskowa wydma, nikt tak naprawdę nie wie kiedy powstała i kto jest jej właścicielem. Od trzydziestu lat obie rodziny wspólnie przybywają do Beldame i spędzają czas w obu posiadłościach nie zważając w ogóle na trzecią, która owładnięta jest mroczną tajemnicą, a obie rodziny nie chcą o niej pamiętać i mieć cokolwiek wspólnego z tym domem.

Właściwa historia zaczyna się w momencie, kiedy umiera matrona rodu Savage, Marian. Po jej pogrzebie większość członków postanawia przybyć do Beldame, aby wspólnie spędzić czas. Wśród nich znajduje się najmłodsza w całej rodzinie trzynastoletnia India, która powodowana ciekawością postanawia zbadać opuszczony trzeci dom, gdzie znajduje mnóstwo piasku i coś jeszcze. Coś, co spowoduje, że zaczną dziać się bardzo, bardzo złe rzeczy. Upalne lato stanie się przez dla Savage'ów i McCrayów koszmarnym przeżyciem.

Prosta fabuła i nieśpieszna akcja zdają się od początku potęgować napięcie, które odzwierciedla zło skryte we wszechobecnym piasku i ciągłym żarze napływającym z nieba. Zaś tytułowe żywiołaki, które występują w tej powieści i są jak najbardziej odzwierciedleniem czystego zła, nie są cielesnymi postaciami, jak mogłoby się wydawać. Ale nie są też i duchami. Właściwie ciężko określić czym są, bo ich forma nie jest stała, a ich działania pozbawione są logiki, więc ciężko przewidzieć kiedy dokładnie się pojawią i co mogą zrobić. Wiadomo tylko, że są złe i głodne, i w przeszłości swój głód zaspokajały pożerając dzieci, których zniknięcie rodzina Savege'ów wyjaśniała innym i sobie (chyba nie potrafiąc pogodzić się z udziałem nadprzyrodzonej siły w tych tragediach), że utonęły. Moim zdanie autor nieco uprościł sobie zadanie powołując się na 'brak logiki' w poczynaniach tych istot, bo ciężko mu cokolwiek zarzucić, a chciało się powiedzieć w niektórych momentach, że trochę to błahe i niemądre. Aczkolwiek wydarzenia z ich udziałem z duży prawdopodobieństwem wywołają grozę u czytelnika.

Niemądre i nieprzekonujące było jednak moim zdaniem przedstawienie relacji ojca (Lukera) ze swoją córką (Indią), które było żenujące i tak bardzo kłujące w oczy, że chciałoby się wołać o pomstę do nieba. Nie mogę się zgodzić z opiniami innych, że postaci występujące w tej powieści zostały dobrze wykreowane, bo Luker i India stanowią idealny przykład przeczący tym opiniom. Pozostałe postaci też są albo papierowe, albo takie jakieś nijakie. Na plus jednak dla powieści jest to, że w tego typu horrorach klasy B właściwie można przymknąć oko na same postaci, bo najważniejsze zawsze były, są i będą tutaj zło - występujące w nadprzyrodzonej postaci (czy to wszelkich zjawa i duchów, czy bardziej cielesnych potworków i innych szkaradztw), oraz atmosfera grozy, która udziela się czytelnikowi, a obie te rzeczy dobrze wypadają u McDowella.

"Żywiołkami" to powieść zdecydowanie skierowana do fanów literatury grozy i to takiej w starodawnym stylu, czyli oszczędnej w środkach, ale bardzo dobrze oddającej mroczną i gęstą atmosferę grozy, wywołującą mocne uczucie niepokoju oraz przyprawiającą czytelnika o ciarki na ciele. I osobom poszukującym takich wrażeń mogę polecić właśnie tę książkę.

[Adres usunięty]