Fantasmagorie. Opowieści o umarłych

Pozycja jest wydana w sztywnej obwolucie i zawiera opowieści o wszystkim co straszne i mroczne oraz niepokojące. Mamy ukazane to jako spotkanie różnych osób, które wysuwają swoje opowieści nad rzeczami, które ich zdaniem straszyły ich za jakiegoś czasu najbardziej. Co ciekawe, wstęp do tych opowieści będzie zdobił wspaniały cytat i podpis autora. Ogólnie, to większość z nich jest czytana z gęsią skórką, ale wydaje mi się, że każdego będzie interesowało coś innego, gdyż innych rzeczy baliśmy się w młodości. Było to jednak takie naprowadzenie, że jeśli coś nas wystraszyło i był ten strach przez kogoś potęgowany z przeróżnych powodów, to urastał do wielkich rozmiarów. Na tyle poważnych i przekonujących, że innej prawdy nie miało się przed oczami. Jednak wywodzą się z nich przesłania mądre i ważne, które dla oka każdego czytelnika będą widzialne tylko wtedy, kiedy miał styczność z daną sytuacją. Miałam momentami wrażenie, że te historie, a przynajmniej część z nich była prawdziwa, pisana wspomnieniami, gdyż nieraz zawierały rzeczy tak szczegółowe, jakbym sama w takiej sytuacji tylko właśnie na nie zwracała uwagę. Inne natomiast były tak abstrakcyjne, opisane bardziej na pograniczu napisania opowiadania, a nie ułożenia w nim puenty, więc dla tych czułam, że wyssane z palca były. I co najciekawsze, to widok mojej perspektywy, więc inni mogą się z tym nie zgodzić.

Taką rzeczą na jaką najbardziej zwracałam uwagę był nie początek opowieści, a moment, kiedy postacie zostały przedstawione, wiedzieliśmy kto gdzieś tam zmierzał, co robił i wtedy zaczęły się te szepty, czy słyszało się, że... Dosłownie jakby głos przechodził do autentycznego szeptu, ramiona się garbiły, a osoba słuchająca nie wiedziała na co ma być przygotowana. Była tylko pewność, że omawiano ją w największej tajemnicy o której inni najlepiej aby się nie dowiedzieli. Tego klimatu nie dało się podrobić:-)

Podobają mi się takie historie, gdyż pokazują w jakich czasach jakie były schematy odnośnie mroku i strachu. Kiedyś był on przerażający na tyle, że osoby mdlały. Później wywołujący strach tak przerażający, że zwyczajnie się uciekało, a teraz z tego co zauważyłam, odbija się go agresją. Zamiast się bać, atakują. Nie potrafię przewidzieć następnego, wolę nie wywoływać strachu z lasu...

👻📖 Fantasmagorie. Opowieści o umarłych to antologia, która zabiera czytelnika w samo serce narodzin literackiej grozy. Już sam kontekst jej powstania działa na wyobraźnię: ponury rok 1816, burze nad Jeziorem Genewskim i grupa młodych twórców, których wyobraźnia zaczęła igrać z tym, co niewidzialne. Zebrane tu opowiadania są świadectwem momentu, w którym strach przestał być jedynie ludową opowieścią, a stał się pełnoprawnym narzędziem literackim.

👻📖 W zbiorze spotykają się różne głosy i wrażliwości, od Claire Clairmont, przez Mary Shelley i Johna Williama Polidoriego, po Georgea Gordona Byrona i Percyego Bysshe Shelleya, a także twórców niemieckiego romantyzmu. Ta różnorodność sprawia, że Fantasmagorie nie są jednolitą historią, lecz mozaiką lęków, obsesji i pytań o granicę między życiem a śmiercią. Każdy tekst oferuje inne spojrzenie na świat umarłych, czasem bardziej metaforyczne, czasem dosłownie mroczne.

👻📖 Duchy obecne w tych opowieściach rzadko są jedynie strasznymi zjawami. Częściej stają się nośnikiem win, wyrzutów sumienia i tajemnic, które nie dają się pogrzebać wraz z ciałem. Przeklęte portrety, nawiedzone komnaty czy spotkania z tym, co powróciło zza granicy śmierci, mówią więcej o ludzkiej psychice niż o samym nadprzyrodzonym. Groza rodzi się tu powoli, z nastroju i niedopowiedzeń.

👻📖 Dużą siłą tej antologii jest język. Styl opowiadań bywa elegancki, miejscami baśniowy, a jednocześnie pełen niepokoju. Autorzy budują napięcie poprzez atmosferę, a nie gwałtowne zwroty akcji. Dzięki temu czytelnik wchodzi w świat opowieści stopniowo, pozwalając, by strach sączył się powoli, niemal niezauważalnie, aż zacznie towarzyszyć każdej kolejnej stronie.

ㅤ

👻📖 Choć teksty powstały ponad dwieście lat temu, zaskakują swoją aktualnością. Lęk przed nieznanym, przed śmiercią, przed konsekwencjami własnych czynów pozostaje niezmienny. Fantasmagorie pokazują, że duchy nie muszą przychodzić z zaświatów, by nawiedzać ludzi, czasem rodzą się w pamięci, poczuciu winy i przemilczanych historiach rodzinnych.

ㅤ

👻📖 To książka idealna dla miłośników klasycznej grozy i literackiej refleksji. Opowiadania można czytać powoli, dozując je jak kolejne historie snute przy świecach w deszczowy wieczór. Fantasmagorie. Opowieści o umarłych nie epatują tanim strachem, lecz oferują doświadczenie niepokoju, który zostaje w czytelniku na dłużej, zmuszając do myślenia o tym, jak cienka bywa granica między światem żywych i umarłych.

Jeśli można sobie wyobrazić zbiór opowiadań nie tyle straszący, co wtaczający niepokój w czytelnicze tyłu to właśnie jest to pozycja „Fantasmagorie”, ponieważ działa niepozornie, absolutnie nie wprost. Działa spokojnie, metodycznie budząc się z melancholii, skrytego leku i tęsknoty.

Opowiadania zataczają kręgi wokół klasyki grozy, czyli duchów. nawiedzonych pokoi, przeklętych portretów i miejsc, które same w sobie skrywają tajemnice i lepiej się tam nie zapuszczać samemu. Książka nie jest jednak efekciarska, tutaj wszystko rodzi się stopniowo, a atmosfera i gra cisza moja spore znacznie. Kluczowe są tutaj niedopowiedzenia i same postaci nieumarłych, które nie straszą w agresywny sposób, a bardziej przypominają o żalu winie, czy poczuciu niespełnienia.

Start antologii to ponury wieczór w roku 1816 nad Jeziorem Genewskim, gdzie spotkanie Byrona, Shelleya, Mary Shelley, Polidoriego i Claire Clairmont ma samo w sobie więcej mistycyzmu niż niejedna powieść, bo granica między światem żywych i umarłych znajduje ujście. „Fantasmagorie” znakomicie to wykorzystują i stopniowo pozwalają historiom wyrastać będącymi karmionymi niepokojem, fascynacja śmierci i przekraczaniu granic poznania.

Książka jest gęsta pod względem klimatu, a przy tym ma sporo romantycznej wrażliwości, bo ta cała groza romansuje z filozofią i psychologią i co najważniejsze zadaje pytania, czy zródło strachu to duchy, czy bardziej ludzkie sumienie. Ta nieostrość granic między wyobraźnia, a tym co nadnaturalne wypada dla mnie imponująco.

Fani klasyki będą pewnie zachwyceni, bo tu strach nie wyskakuje nagle, tutaj jesteśmy świadkami jego dojrzewania, co ma w sobie sporo z hołdu dla klasyki grozy. To książka z tych, które nie straszą wprost, a bardziej oswajają czytelnika z faktem, że świat po drugiej stronie jest znacznie bliżej, niż byśmy tego chcieli.

Uwielbiam antologie za kilka krótkich treści, które można poczytać w przerwie w pracy lub do popołudniowej kawy. A już szczególnie upodobałam sobie powieści z dreszczykiem, które i przerażają i powodują niepokój, ale i mają pewne zacięcie spirytystyczne.

Punktem wyjścia dla tej opowieści jest jeden z najsłynniejszych wieczorów w historii literatury. Rok 1816 przeszedł do dziejów jako „rok bez lata”. Był chłodny, deszczowy i ponury. W willi nad Jeziorem Genewskim, w atmosferze burzy i niepokoju, spotkała się grupa młodych, zbuntowanych angielskich pisarzy: George Byron, Percy Shelley, Mary Wollstonecraft Shelley, John William Polidori oraz Claire Clairmont. Z pozoru było to towarzyskie zgromadzenie znudzonych arystokratów i artystów. W rzeczywistości moment przełomowy.

To właśnie tam lord Byron rzucił pozornie niewinną propozycję by każdy z obecnych napisał historię o duchach. Z tej gry wyobraźni narodziły się dzieła, które na zawsze zmieniły literaturę. Mowa tu bowiem o Frankensteinie Mary Shelley czy o Wampirze Polidoriego.

Tutaj granica między żywymi a umarłymi jest niepokojąco cienka, duchy nie są tu wyłącznie strasznymi zjawami, a często stają się wyrzutem sumienia, echem dawnych win, symbolem tego, co wyparte i zapomniane. Przeklęte portrety i nawiedzone pokoje mówią więcej o ludzkiej psychice niż o samym nadprzyrodzonym. Groza w Fantasmagoriach rodzi się z napięcia między rozumem a tym, czego rozum nie potrafi wyjaśnić.

To właśnie ten aspekt czyni książkę szczególnie aktualną. Choć opisuje teksty i idee sprzed dwóch stuleci, zaskakująco dobrze koresponduje ze współczesnymi lękami.

Język książki balansuje między eseistyczną refleksją a literacką opowieścią. To propozycja zarówno dla miłośników klasycznej grozy, jak i dla czytelników, którzy chcą zrozumieć, dlaczego duchy, wampiry i potwory wciąż do nas wracają, czy to w książkach, filmach czy w snach.

Potencjalny czytelnik, miłośnik literatury grozy, znajdzie tu wszystko to, czego oczekuje od literatury tego rodzaju. Zachwyci się swego rodzaju baśniowością, powoli budowanym napięciem, którego eskalacja powoduje szybsze bicie serca. Zatopi się w niewyjaśnionych zagadkach, pogubi w intrygach i otoczy tajemnicami, które tylko w części zostaną wyjaśnione. Czasem, opowiadania te mają w sobie jakąś trudną do wytłumaczenia aurę dziwności, podbijanej dziwnym poczuciem humoru autorów. Tworzy więc to nieco psychodeliczną rzeczywistość, w której czytelnikowi jest i niewygodnie i arcyciekawie jednocześnie.

To, co cenię w opowiadaniach tego typu, to wprowadzanie czytelnika w historię pewną nastrojowością. Opowiadania są dość plastyczne i eleganckie, dają do zrozumienia, że pomimo grozy zawartej w treści, autorzy mają do powiedzenia coś jeszcze, więc wskazują na konotacje rodzinne, na ludzkie dramaty i problemy, z którymi ludzie się borykają.

Gorąco polecam. Nie trzeba tej książki czytać na raz. Można ją sobie dozować po kawałku, a odbiór i tak będzie taki jak trzeba.