Zlituj się nad czytelnikiem. Zasady twórczego pisania

Jestem wielką fanką prozy Kurta Vonneguta i tej sympatii nie kryję. Twórczość pisarza cechuje prosty styl przejawiający się krótkimi, konkretnymi zdaniami oraz akapitami, a przede wszystkim duża dawka czarnego humoru i niecodzienne, acz okrutnie prawdziwe, pisanie o świecie. Kurt Vonnegut dzielił się swoim spojrzeniem na proces twórczy. Prowadził kursy pisania. Na jeden z nich uczęszczała Suzanne McConnell, z którą autor się zaprzyjaźnił i która podjęła próbę uporządkowania jego rad. Tak oto powstała publikacja „Zlituj się nad czytelnikiem. Zasady twórczego pisania”.

Nie jest to do końca poradnik. Co prawda początkujący literat znajdzie w publikacji wiele wskazówek, przykładów, analiz itp. A skoro są to słowa mistrza literatury amerykańskiej, człowieka, który odniósł sukces warto się z tym materiałem zapoznać i go przemyśleć.

Suzanne McConnell przytacza w książce wiele cytatów, anegdot, wspomnień o Kurcie Vonnegucie oraz analizuje jego prozę. Przez co staje się on bohaterem tekstu i (chyba) kradnie całe show. Można powiedzieć, że „Zlituj się nad czytelnikiem” to nietypowa biografia. Ze zlepku różnych opowieści i przywołanych wypowiedzi powstaje sylwetka pisarza. Możemy z nich wywnioskować jaki był, co było dla niego ważne, jak myślał, czym się inspirował. Dodać do tego trzeba też omówienie fragmentów jego publikacji oraz stylu. I to jest chyba najważniejsze, kiedy mówimy o autorze książek – nie ploteczki, a jego twórczość oraz sposób myślenia.

Suzanne McConnell oddaje mistrzowi (a przy okazji swojemu przyjacielowi) Vonnegutowi hołd. Nieco nonszalancki, ale jednak hołd. Miała powstać poradnik i to się udało, ale tchnięto w niego ducha. Ducha wspaniałego artysty. Drodzy pisarze, drodzy fani Vonneguta, bierzcie tę książkę i upajajcie się jego obecnością.

„Zlituj się nad czytelnikiem” nie jest tylko podręcznikiem pisania. Jest także odrobiną wspomnień, rozszerzoną i mocno subiektywną biografią wrzuconą na dokładkę. Takie połączenie byłoby dla niektórych głęboko satysfakcjonujące, a innych irytowałoby. Należę do trzeciej kategorii – tych, którzy przeczytali z zaciekawieniem, ale nic nowego na temat pisania się nie dowiedzieli.

Więcej dlaczego na [Adres usunięty]

Zlituj się nad czytelnikiem jest książką, którą trudno mi jednoznacznie zakwalifikować, pomimo że tytuł sugeruje, że jest to pewnego rodzaju poradnik, czy zbiór zasad na temat pisania książek. Owszem, w środku znajdziemy rady i wskazówki Kurta Vonneguta związane z pisarskim rzemiosłem, ale również wiele anegdot i historii z życia pisarza, które wpłynęły na jego twórczość lub popchnęły ją do przodu. Sięgając po Zlituj się nad czytelnikiem nie trzeba znać powieści Kurta Vonneguta, choć moim zdaniem warto jednak poznać chociaż kilka, ponieważ Suzanne McConnell często cytuje różne fragmenty z książek, opowiada o czym są, niekiedy również jak powstały, skąd autor zaczerpnął inspiracje i wiele więcej. W ten sposób otrzymujemy nie tylko cenne porady pisarskie, ale również elementy biograficzne, która wzbogacają przekaz i zasady, którymi kierował się Kurt Vonnegut podczas pisania. Z pewnością nie wszystkim czytelnikom przypadnie to do gustu, ale dla mnie osobiście jest to duży plus, ponieważ książka pokazuje wskazówki pisarza z krwi i kości, który zmagał się z przeciwnościami, a nie jest zbiorem suchych zasad, jak powinno się pisać książki.

Duża część wskazówek dotyczących pisarskiego rzemiosła, jakie zawarte są w tej książce, była już mi znana, co mnie zresztą nie zdziwiło, ale niektóre z nich były dla mnie zupełnie nowe, przez to jeszcze ciekawsze i cenniejsze. Zebranie tych wszystkich cytatów, fragmentów listów, czy wypowiedzi Vonneguta musiało być ogromnym wyzwaniem. Dlatego jestem pełen podziwu dla Suzanne McConnell, która znakomicie zebrała w całość wszystkie wskazówki swojego nauczyciela i w przystępny sposób opisała je w Zlituj się nad czytelnikiem.

Zlituj się nad czytelnikiem. Zasady twórczego pisania to zbiór porad i wskazówek Kurta Vonneguta na temat tego jak pisać książki. Znajdziemy tutaj wiele cytatów z jego książek, ale również fragmenty listów, czy wypowiedzi, ale również wiele elementów biograficznych, przez co nie jest to typowy poradnik na temat sztuki pisania.

PISARZ OPISANY

Kurt Vonnegut wielkim pisarzem był. Suzanne McConnell… No kto ją kojarzy? Może ci, którzy czytali gazety, do jakich pisała eseje czy coś z jej prozy, ale cała reszta? No to teraz macie okazję, bo dostajemy jej „Zlituj się nad czytelnikiem”. Jej, nie Kurta Vonneguta, choć to jego nazwisko – pewnie dla przyciągnięcia uwagi – pierwsze rzuca się w oczy. Ale to jej książka o Kurcie i jego pisarstwu. I radach, jakie miał dla czytelników. I wciąż książka rewelacyjna niemalże, bo przecież to wciąż Vonnegut i hołd jemu złożony, który poznać warto, czy pisać sami zamierzacie albo już to robicie, czy nie.

Kurt Vonnegut. Któż z nas o nim nie słyszał. Pisarz, satyryk, mistrz formy tak ascetycznej, jak ciętej. Przeszedł do historii, zdobywał nagrody, ale poza pisaniem zajmował się też różnymi rzeczami: w tym uczeniem pisania. I o tym jego uczeniu, o poradach, o kulisach i o nim samym wreszcie także opowiada niniejsza książka.

Jakie ta Suzanne McConnell ma w ogóle zaplecze, by o Kurcie pisać, zapytacie. Co ją do tego upoważnia? Przede wszystkim dwie sprawy. Pierwsza z nich jest taka, że w drugiej połowie lat 60. XX wieku uczęszczała na pisarskie warsztaty przez niego prowadzone. I to akurat w okresie, kiedy tworzył on najsłynniejsze swoje dzieło – „Rzeźnię numer pięć”. Druga wygląda tak, że z Kurtem zaprzyjaźniła się i ta przyjaźń trwała do końca jego życia. Więc o czym Suzanne pisze, utrwalając rady pisarza, ale i składając mu hołd. Ale pisać też potrafi i to widać. Okej, to nie poziom Kurta, ale nadal książka napisana jest dobrze.

Ale nie do końca to ani poradnik, ani wspomnienia. A zarazem i to, i to. Mamy tu rady, mamy cytaty, mamy analizy, ale cała przestrzeń pomiędzy, wypełniona jest wspomnieniami. Co wpływało na pisarza i go kształtowało? Jaki był jako nauczyciel? Co, jak, gdzie, jak to wyglądało. Ale pisząc o Vonnegucie, Suzanne pisze też o sobie. I ze swojego punktu widzenia opowiada o tym wszystkim, a robi to w sposób lekki, nonszalancki wręcz, acz z pasją i z talentem. Czasem odnosi się wrażenie, że sama chce przez to zabłysnąć, pokazać się, ale na szczęście to Kurt jest tu na pierwszym miejscu. Kurt i jego praca, która często czytelników nie oszczędzała, ale robiła to w wielkim stylu.

I taki hołd ja rozumiem. Wolałbym, żeby to był podręcznik Vonneguta – stricte Vonneguta, by być dokładnym – bo on zrobiłby to inaczej, a przede wszystkim jeszcze lepiej. Ale podoba mi się to i tak. To hołdowanie mu, pokazywanie jego warsztatu, anegdot z życia, kulisów, pisarskiego rzemiosła… I to, w jaki sposób wszystko to zostało nam ukazane, także od strony edytorskiej, bo świetnie wygląda ta książka, pod każdym względem spójna z wznowieniami prozy Kurta. Więc warto. Dla tych, co piszą, fajny podręcznik, który czyta się jak dobrą powieść. A dla fanów autora, szansa bliższego poznania jego i jego pracy.