Zamknięte w lodzie

Są tacy autorzy, po których książki sięga się w ciemno, bez zastanowienia, a nawet czytania opisu. Po prostu z pewnością, że czeka nas coś dobrego. I właśnie tak mam z każdą powieścią autorki. Po raz kolejny dostałam historię, która wciągnęła mnie od pierwszych stron, trzymała w napięciu, ciekawiła, a na koniec zostawiła z przemyśleniami.

Już sam początek wzbudził we mnie ogromne emocje. Czytając dalej próbowałam rozgryźć jak autorka połączy to wszystko w spójną całość. Długo trwało, zanim pojęłam sens tego budzącego grozę początku.

Lubię motyw fugi dysocjacyjnej w książkach. Mimo że spotkałam się z nim już wielokrotnie, on nadal mi się nie nudzi i wciąż potrafi mnie zaintrygować. Tutaj jednak jest on jedynie małym fragmentem skomplikowanej układanki. Jednym z elementów historii pełnej tajemnic, niedopowiedzeń i głęboko skrywanych win. Przeszłość puka do drzwi teraźniejszości - uporczywie, nie dając spokoju. To ona odgrywa w "Zamkniętych w lodzie" ogromną rolę. Nie daje o sobie zapomnieć. Wyrzuty sumienia, tajemnice i wydarzenia sprzed lat nieustannie wracają. Bardzo podobał mi się ten duszny, niepokojący klimat, który autorka budowała praktycznie przez całą książkę.

Uwielbiam w thrillerach połączenie ciekawej zagadki z emocjami i tutaj zdecydowanie tego nie zabrakło. Lęki, poczucie winy, i cała gama trudnych emocji wraz z napięciem, które momentami wręcz czuć pod skórą. Czymże byłoby jednak same emocje bez barwnych postaci? Bardzo polubiłam aspirant Anitę Bauer. Ambitną, upartą i taką, która nie odpuszcza, nawet kiedy wszystko zaczyna się komplikować. Z przyjemnością przeczytałabym kolejną historię z jej udziałem. Czy możemy na to liczyć? Mam nadzieję, że tak. 🙂

Trzy zupełnie różne ofiary, a jednak coś je łączy - przeszłość, a dokładniej, tragiczne wydarzenia sprzed lat.

Dla Anity Bauer, młodej technik kryminalistyki będzie to pierwsza poważna sprawa. W śledztwo zaangażuje się również psychotraumatolog Maciej Wajda. Do działania popchnie go tajemniczy mężczyzna poszukujący u niego porady.

Jestem pod ogromnym wrażeniem złożoności i wielowymiarowości tej fabuły. Muszę jednak przyznać, że do pewnego momentu w mojej głowie paliła się ostrzegawcza lampka. Wydarzenia zawarte w prologu wydawały mi się zupełnie wyrwane z kontekstu. Bardzo długo stanowiły odrębną historię, przez co towarzyszyło mi poczucie, że coś mi umyka, że muszę się bardziej skupić żeby znaleźć wspólny mianownik. Lekko mnie to drażniło, a jednocześnie parłam do przodu żeby w końcu dowiedzieć się o co chodzi.

Teraz, kiedy znam już całość jestem po prostu zachwycona. Zapewniam Was, że wszystko jest tu po coś, a ostatecznie idealnie się łączy tworząc genialną intrygę.

Pomijając fabularną konstrukcję, przede wszystkim należy zwrócić uwagę na motywy działania sprawcy i warstwę emocjonalną wszystkich bohaterów.

Nawiązanie do bajki o Królowej Śniegu i odłamkach tkwiących w oku i sercu nawet w tej chwili wywołuje u mnie dreszcz na ciele. Taka zadra może latami nie dawać objawów, by nagle otworzyć się i zakazić duszę. Nie przepracowane traumy nie znikają. Nie da się normalnie funkcjonować taszcząc cały czas bagaż ciężkich doświadczeń. Coś w końcu pęknie...

Podsumowując, Autorka znakomicie połączyła kryminał bogaty w szczegóły pracy techników z emocjonalnością thrillera psychologicznego.

Polubiłam się z głównymi bohaterami. Jestem ich bardzo ciekawa i liczę, że w niedalekiej przyszłości dadzą się głębiej poznać.

„Zamknięte w lodzie” to przewrotna opowieść, która kieruje uwagę czytelnika zarówno na sprawcę czynu, jak i na tych, którzy nie mogą się z nim pogodzić. Można pokusić się o stwierdzenie, że najtrudniej jednak żyje się nie temu, który zawinił, ale temu, który nie potrafi przebaczyć. Oba problemy wiążą się z walką, którą każdy musi stoczyć z samym sobą, a rozwiązanie nastręcza wielu wątpliwości i dylematów. Kto powinien wymierzyć karę? Czy można wybaczyć sobie i innym zachowań, które doprowadzają do tragedii? I czy zaniki pamięci są darem czy przekleństwem? Może czasem lepiej, aby nasza osobista karta pamięci sama decydowała o tym, które dane wykasować, a które zostawić. Tylko czy taka selekcja nie wywoła jeszcze większego chaosu, pozbawiając nas poczucia odpowiedzialności za własne czyny…

Polecam – ta opowieść spowoduje, że zaczniecie bardziej dbać o własne wspomnienia.

Anita Bauer zaczyna pracę w zespole techniki kryminalistycznej. Dostaje przydział do wezwania dotyczącego samobójstwa kobiety w lesie pod Kierszkiem. Aspirantka dokładnie zbiera ślady, analizuje dane, ale intuicja podpowiada jej, że coś nie do końca jest w porządku. Nie chce się wychylać i bezpodstawnie drążyć sprawy, narażając się na drwiny kolegów, jednak odpuścić również nie potrafi. Jest ambitna, rzetelna i bardzo pracowita.

Tymczasem do Macieja Wajdy, psychologa, zgłasza się mężczyzna z prośbą o pomoc w odzyskaniu wspomnień. Twierdzi, że dręczy go przeczucie, że zrobił coś złego i nie może poradzić sobie z luką w pamięci. Zjawisko fugi dysocjacyjnej jest bliskie Wajdzie i podejmuje się próby wsparcia, jednak nie opuszcza go dziwny niepokój…

Gdy drogi Anity i Macieja się przecinają, śledztwo rusza z miejsca. Na jaw wychodzą kolejne fakty, powiązania, okoliczności…

Autorka świetnie splata wątki, oferując czytelnikowi sporą dawkę rzetelnej wiedzy. Zamiast powierzchownego traktowania tematu, dostajemy fascynujące, pełne detali wejrzenie w pracę kryminologa oraz w tajniki psychiatrii i ludzkiego umysłu. To właśnie granice ludzkiej psychiki są tu kluczowym elementem thrillera - niepewność co do tego, co jest prawdą, a co wytworem obronnym mózgu.

Izabela Janiszewska po raz kolejny udowadnia, że doskonale czuje reguły gatunku. Jej powieść to mroczny thriller psychologiczny, w którym chłód i lód to nie tylko elementy zimowej scenerii, ale przede wszystkim precyzyjna metafora ludzkiej psychiki po przeżytej traumie.

„Zamknięte w lodzie” to znakomicie napisany kryminał o winie, odpowiedzialności i cenie, jaką płacimy za wyparcie traumy. Wyraziści bohaterowie, mroczna atmosfera i świetne tempo sprawiają, że od tej książki po prostu trudno się oderwać.

Trauma jest jednym z najgłębiej ingerujących w ludzką psychikę doświadczeń. Psychologia od dziesięcioleci bada mechanizmy, dzięki którym dramatyczne wydarzenia pozostawiają trwały ślad w sposobie myślenia, przeżywania emocji i budowania relacji z innymi ludźmi. Już Zygmunt Freud zauważał, że człowiek nie zawsze potrafi świadomie przepracować bolesne doświadczenia, dlatego wypiera je lub spycha do podświadomości. Współczesna psychologia i psychiatria rozwinęły tę myśl, wskazując, że trauma nie kończy się w chwili ustania zagrożenia. Organizm może nadal funkcjonować tak, jakby niebezpieczeństwo wciąż trwało. Pamięć traumatyczna zapisuje się nie tylko w świadomości, lecz również w reakcjach ciała, napięciu emocjonalnym i sposobie interpretowania rzeczywistości.

Osoby po doświadczeniach granicznych często żyją w stanie permanentnej czujności. Mogą mieć trudność z zaufaniem innym, odczuwać emocjonalne odrętwienie albo przeciwnie — reagować gwałtownym lękiem na bodźce, które przypominają o dawnych wydarzeniach. Trauma wpływa również na tożsamość człowieka. Zmienia sposób postrzegania samego siebie, własnej sprawczości i bezpieczeństwa świata. Szczególnie destrukcyjne bywają doświadczenia przeżywane w samotności lub ukrywane przez lata. To, co niewypowiedziane, często zaczyna narastać wewnętrznie i przeradza się w ciężar determinujący codzienne funkcjonowanie. Psychologia określa ten mechanizm jako „zamrożenie emocjonalne” — stan, w którym człowiek ogranicza przeżywanie uczuć, aby ochronić się przed cierpieniem. Paradoks polega jednak na tym, że tłumione emocje nie znikają. Powracają pod postacią lęku, napięcia, poczucia winy czy destrukcyjnych relacji.

Literatura psychologiczna i kryminalna bardzo często sięga po temat traumy, ponieważ właśnie ona pozwala najpełniej ukazać skomplikowaną naturę człowieka. Dobre powieści tego rodzaju nie opowiadają wyłącznie o zbrodni, lecz o jej konsekwencjach psychicznych, a także przyczynach. Śledztwo staje się wtedy nie tylko próbą odnalezienia sprawcy, ale także próbą dotarcia do prawdy ukrytej w ludzkiej psychice. Taką właśnie książką jest pozycja „Zamknięte w lodzie”, autorstwa Izabeli Janiszewskiej. Sięgając po lekturę otrzymujemy historię, w której trauma nie stanowi jedynie tła dla wydarzeń, ale staje się osią całej narracji. Jej bohaterowie funkcjonują niczym ludzie uwięzieni w emocjonalnym chłodzie — odcięci od siebie samych, sparaliżowani wspomnieniami i próbujący za wszelką cenę utrzymać kontrolę nad własnym życiem.

Poznajemy Anitę Bauer, ambitną technik kryminalistyki, która w końcu może robić to, co zawsze chciała – zbierać ślady prowadzące na trop sprawcy, pozwalające wyjaśnić, co się stało. Dopiero przeszła z prewencji do zespołu techniki kryminalistycznej, a już pojawiła się sprawa, która przyprawi ją o niejedną zarwaną noc. W lesie zostaje odnalezione ciało młodej kobiety, która popełniła samobójstwo. Taka jest przynajmniej oficjalna wersja wydarzeń. Bo Anita w nią nie wierzy, zaczyna więc na własną rękę badać różne tropy szczególnie, że prowadzący śledztwo komisarz Borys Łada, jej były partner, bagatelizuje zauważone przez dziewczynę nieścisłości i szybko chce zamknąć sprawę, dążąc do zakwalifikowania sprawy jako samobójstwa. Krótko po tej śmierci pojawiają się kolejne, które również wyglądają na samobójstwa. Ale czy na pewno?

Równolegle do tych wydarzeń, śledzimy losy Macieja Wajdy, psychotraumatologa, odnoszącego sukcesy w pracy z fugą. W jego gabinecie zjawia się klient cierpiący na lukę w pamięci i prosi Wajdę o pomoc, ale opowiedziana przez niego historia – jak się okazuje – nie ma nic wspólnego z prawdą. Czy mężczyzna sobie z niego zakpił, czy też wizyta u specjalisty wcale nie była przypadkowa i ma głębszy sens? Tylko jaki?

Autorka niezwykle trafnie pokazuje psychologiczny mechanizm wyparcia. W powieści nieustannie obecne jest napięcie pomiędzy tym, co ujawnione, a tym, co skrzętnie ukrywane. Bohaterowie nie tylko skrywają tajemnice przed innymi — przede wszystkim ukrywają je przed samymi sobą. Janiszewska zdaje się rozumieć, że człowiek potrafi latami budować wokół siebie emocjonalny mur, by nie dopuścić do głosu bolesnych wspomnień. Problem polega jednak na tym, że psychika nigdy nie pozostaje obojętna wobec przemilczeń. To, co zostało wyparte, zaczyna przenikać do codzienności w postaci lęku, agresji, chłodu emocjonalnego, obsesyjnej potrzeby kontroli, albo ... poczucia winy, które nie pozwala na normalne funkcjonowanie. Największą siłą tej powieści jest właśnie jej psychologiczna wiarygodność. Janiszewska nie tworzy bohaterów schematycznych. Każda postać jest naznaczona doświadczeniem, które wpływa na jej decyzje, sposób komunikacji i relacje z otoczeniem. Widać tutaj dużą świadomość mechanizmów obronnych opisanych przez psychologię — wyparcia, projekcji, izolacji emocjonalnej czy kompensacji. Dzięki temu „Zamknięte w lodzie” nie są wyłącznie sprawnie napisanym kryminałem, lecz przede wszystkim studium ludzi próbujących przetrwać własną przeszłość.

Symboliczny wymiar tytułu okazuje się niezwykle istotny. Lód nie oznacza jedynie zimowej scenerii, ale przede wszystkim stan psychiczny bohaterów. Chłód staje się metaforą emocjonalnego odrętwienia, niemożności przeżywania uczuć w pełni i życia w ciągłym napięciu. Autorka bardzo sugestywnie pokazuje, że człowiek straumatyzowany często „zamraża” swoje emocje, ponieważ tylko w ten sposób jest w stanie funkcjonować. Jednak pod powierzchnią tego chłodu nieustannie pulsują niewypowiedziane lęki i dramaty.

„Zamknięte w lodzie” pozostawiają czytelnika z poczuciem niepokoju właśnie dlatego, że dotykają problemów niezwykle uniwersalnych. To opowieść o pamięci, winie i karze, wyrzutach sumienia, mechanizmach obronnych i o tym, jak trudno uwolnić się od przeszłości. Janiszewska pokazuje, że największe śledztwa często odbywają się nie w policyjnych archiwach, lecz we wnętrzu człowieka. I właśnie dlatego jej powieść wykracza daleko poza ramy klasycznego kryminału, stając się przejmującym studium psychiki naznaczonej traumą. Tym samym jest to bez wątpienia jedna z najlepszych powieści tego roku.

„Tym co przepełniało ją strachem, były puste oczy topielców i ich szeroko rozwarte ramiona, za wszelką cenę pragnące zatrzymać ją w odmętach jeziora”.

Izabela Janiszewska swoją najnowszą książkę „Zamknięte w lodzie” zaczyna z „przytupem”. W prologu opisuje wydarzenia sprzed kilku lat, by zaraz potem przenieść nas w czasy teraźniejsze. Niczego nie wyjaśnia. Po prostu wrzuca czytelnika do rzeczywistości policjantki Anity Bauer, nowo mianowanej technik kryminalistyki, która ma za zadanie zrobić rozeznanie wokół swojej pierwszej sprawy związanej z nieboszczykiem. A w zasadzie nieboszczką, bo jest to młoda kobieta znaleziona w lesie przy paśniku.

Mniej więcej w tym samym czasie do uznanego psychotraumatologa Macieja Wajdy zgłasza się mężczyzna, który twierdzi, że cierpi na fugę dysocjacyjną. Uważa, że w tym czasie zrobił coś złego ale nie pamięta dwutygodniowego okresu od Świąt Bożego Narodzenia. A przypuszczenia, że mógł zrobić komuś coś złego to jego mokre i zakrwawione ubrania upchnięte w bagażniku.

I los chciał, że dociekliwa i ambitna Anita spotyka się z nielubiącym niedomówień i zafiksowanym na fudze dysocjacyjnej Maciejem Wajdą aby fabuła nabrała innego wymiaru. Owszem, mamy w tle ekipę kryminalnych, którzy oczywiście pracują najlepiej jak potrafią, jednak widzą tylko oczami, których wzrok zogniskowany jest jedynie w jednym punkcie. Anita natomiast ma widzenie szerokokątne a jej drobiazgowy i analityczny umysł pracuje nawet we śnie. Koledzy nie przyjmują do wiadomości jej sugestii i przez to partnerm, który docenia jej punkt widzenia i pomaga „uporządkować” myśli jest właśnie psycholog.

Autorka skupiła się w książce na nieprzepracowanych traumach. Winie i odkupieniu. Na przykładzie bohaterów, a przede wszystkim stanie ich psychiki, możemy zobaczyć jak ich losy się potoczyły. W książce jest zawarta również konkluzja jak ich życie mogłoby się potoczyć, gdyby ich poczynania w przeszłości były inne.

Świetny kryminał, który z uwagi na konstrukcję rozdziałów jest nieodkładalny. Polecam.

Współpraca barterowa z Wydawnictwem Czwarta Strona.

Czy zdarzył się wam kiedyś powstrzymać od jakiegoś działania, mimo iż w głębi serca czuliście, że powinniście to zrobić? Gryzły was później z tego powodu wyrzuty sumienia? Skutki zaniechania mogą być różne, zależy w jakich okolicznościach do niego doszło. Między innymi ten problem pojawia się na kartach powieści autorstwa Izabeli Janiszewskiej pt. „Zamknięte w lodzie”.

Aspirant Anita Bauer, która niedawno przeszła z prewencji do zespołu techniki kryminalistycznej, zostaje wysłana do zbadania sprawy śmierci znalezionej w lesie młodej kobiety. Wszystko wskazuje na samobójstwo, ale ambitna policjantka wątpi w oficjalną wersję zdarzeń. Równolegle do Macieja Wajdy, eksperta w pracy z ludźmi, którzy doświadczyli amnezji, zgłasza się niejaki Wiktor Hoffman. Pacjent twierdzi, że być może dopuścił się morderstwa, ale nie pamięta okoliczności, gdyż prawdopodobnie cierpi na fugę dysocjacyjną. Lekarz angażuje się w jego historię, co uruchamia niespodziewaną serię zdarzeń. W odstępstwie kilku dni pojawiają się kolejne ofiary. Czy te sprawy się ze sobą łączą? Czasami nawet najbardziej szalone teorie mogą okazać się prawdą…

Od początku poczułam sympatię do Bauer. Dobrze zarysowany portret psychologiczny tej postaci pozwala wczuć się w jej sytuację, poznać jej przeżycia. Podobnie w przypadku Wajdy. W „Zamkniętych w lodzie” Janiszewska umiejętnie stopniuje napięcie. Z początku akcja biegnie powoli, czytelnik niespiesznie zostaje wprowadzony w świat przedstawiony utworu, autorka buduje powieściowy klimat. Pod koniec wydarzenia nabierają tempa, czytelnik zostaje wciągnięty w wir niespodziewanych, dramatycznych zdarzeń i trudno oderwać się od lektury. Choć może nie wszystko wydaje się prawdopodobne, to w sumie otrzymujemy porządnie skonstruowany thriller, dostarczający sporej dawki rozmaitych emocji.

Powieść porusza ważne tematy: problem pamięci, zaniechania, odpowiedzialności. Tym samym skłania do refleksji. Między kartami powieści ukrywa się ważny temat -znieczulicy społecznej. Dlaczego ludzie nie zawsze reagują, gdy komuś drugiemu dzieje się krzywda? Ze strachu? Bo myślimy, że ktoś inny pomoże? Niekiedy mogą nas dręczyć wyrzuty sumienia wywołane jakąś sprawą z przeszłości.

„- Czyli lepiej jest nie pamiętać?

-Niekoniecznie, dlatego że to, co wyparte nie znika. Jest tylko schowane pod bardzo grubym, ciężkim dywanem i daje o sobie znać w postaci lęków, zaburzeń snu, problemów w relacjach czy objawów psychosomatycznych.”

I jeszcze jedno. Wyrzuty sumienia słabną z czasem

„Tylko jeżeli sytuacja, która je wywołała, zostanie przepracowana i zaakceptowana. Najważniejsze jest wybaczenie sobie, bez niego poczucie winy narasta, a później przekształca się w destrukcyjne zaburzenia, W potwora, który pożera człowieka od środka.”

W kontekście całego utworu tytuł powieści nabiera metaforycznego znaczenia.

Jak w ogóle doszło do powstania „Zamkniętych w lodzie”? Autorka wyszła naprzeciw oczekiwaniom czytelników. Z rozmów z nimi dowiedziała się, że lubią oni dowiadywać się czegoś nowego o świecie i poznawać tajniki pracy policyjnych specjalistów, ponieważ na ogół są pozbawieni dostępu do tej wiedzy.

„Pomyślałam wtedy, że chciałabym stworzyć postać młodej, ambitnej technik kryminalistyki, która uchyli czytelnikom drzwi do swojego zawodowego świata. W ten sposób do życia powołana została aspirant Anita Bauer, a niedługo później z mojej miłości do psychologii oraz fascynacji tematem amnezji dysocjacyjnej narodził się jej powieściowy partner Maciej Wajda.”

Ponieważ nie wszystkie tajemnice zostały wyjaśnione, możemy się spodziewać kontynuacji utworu. Już nie mogę się doczekać, a „Zamknięte w lodzie” gorąco polecam”!

Za egzemplarz recenzencki dziękuję Wydawnictwu Czwarta Strona.

Q: Co wolicie dostać – książkę papierową czy bon na zakupy w księgarni?

Thriller, który od pierwszych stron otula chłodem nie tylko zimowej scenerii, ale także ludzkiej psychiki. Autorka buduje napięcie z niezwykłą subtelnością, bez tanich chwytów i przesadnej brutalności. Zamiast tego dostajemy historię pełną ciszy, niedopowiedzeń i rosnącego poczucia, że pod powierzchnią kryje się coś znacznie mroczniejszego niż początkowo się wydaje.

Najmocniejszym elementem jest psychologiczna warstwa związana z pamięcią i mechanizmami obronnymi ludzkiego umysłu. Motyw luki we wspomnieniach nie służy tutaj wyłącznie budowaniu zagadki kryminalnej. Staje się ona osią całej historii. Autorka pokazuje, jak nasz umysł potrafi chronić człowieka przed tym, czego nie jest gotowy udźwignąć. Czasem te najgroźniejsze rzeczy nie zawsze chowają się w śladach na ciele.

Zimowy krajobraz nie jest jedynie tłem dla śledztwa. Staje się częścią opowieści, potęgując uczucie izolacji i chłodu. Autorka świetnie wykorzystuje kontrast między sterylną precyzją pracy kryminalistycznej a chaosem ludzkich emocji. Śledztwo prowadzone jest wielotorowo, ale ani przez moment nie traci spójności. Każdy trop wydaje się prowadzić w innym kierunku, a atmosfera narastającej paranoi sprawia, że z czasem zaczyna się podejrzewać niemal wszystkich.

„Zamknięte w lodzie” to kryminał, który działa bardziej na psychikę niż na potrzebę sensacji. To historia o tym, jak łatwo można zagubić granicę między prawdą a tym, co umysł pozwala pamiętać. Autorka stworzyła opowieść chłodną, inteligentną i niezwykle angażującą emocjonalnie. Taką, która zostawia po sobie nie tylko satysfakcję z rozwiązanej zagadki, ale też niepokój, który długo nie pozwala o sobie zapomnieć.

Od razu powiem, że zachwyciła mnie wielowątkowa fabuła, ale przede wszystkim dokładnie odwzorowane techniki kryminalne, przedstawione wnikliwie, obrazowo, prawdziwie. Czułam, że naprawdę uczestniczę w tym śledztwie. Ślady, po których pozwoliła mi stąpać autorka, dały przestrzeń na własną interpretację zdarzeń. Analizowałam podane fakty, próbowałam przechytrzyć policjantkę i być o krok przed nią. Tak sobie wyobrażam dobry kryminał, w który się wsiąka, a nie stoi z boku.

Genialna bohaterka Anita oraz Maciej z intrygującą przeszłością – to podobno początek serii, więc w ciemno sięgnę po kolejną. Wszystko się tu zgadza, tajemnica, sprytne tropy, nieoczywiste rozwiązania i niebanalne postacie. Moją uwagę zwróciły również opisy aury, liryczne, jak z literatury pięknej. Przez książkę sunie się bez wysiłku, jak po zmrożonej trafili, nieskalanej jeszcze ostrą łyżwą.

„Zamknięte w lodzie” to bardzo dobry kryminał z wielowątkowym śledztwem, którego elementy łączą się w bardzo wytrawną całość z lodem, by ochłodzić głowę czytelnika. Otoczenie i dokładne ukazanie pracy techników kryminalnych dodaje smaczku, a intrygujący temat fugi dysocjacyjnej podwaja satysfakcję ze zgłębiania wiedzy. Widać ogromną pracę autorki przy przygotowaniu potrzebnych materiałów, a przedstawiona amnezja pod wpływem silnych emocji jest mocnym punktem powieści. Zdanie, które pozostanie we mnie na długo: „...jeśli psychika tak skutecznie broni dostępu do wspomnień, to najczęściej robi to, żeby nas przed nimi chronić...” Czytajcie, bo warto.