Ojciec chrzestny "Wiedźmina" o stanie współczesnej literatury i kultury, o otaczającej nas rzeczywistości, a przede wszystkim o autorach, których przez lata swojej działalności wypromował.
Wydana pośmiertnie książka "Wasz cyrk, moje małpy. Chronologiczny alfabet moich autorów" Macieja Parowskiego to fascynujące spojrzenie z bliska nie tylko na polską literaturę fantastyczną.
Trudno znaleźć kogoś, kto na rozwój polskiej fantastyki wywarł równie duży wpływ. Przez lata Maciej Parowski wspierał debiutujących - i nie tylko - autorów, promując ich dzieła na łamach "Fantastyki" i "Czasu Fantastyki". To ON jako pierwszy opublikował opowiadanie Andrzeja Sapkowskiego o "Wiedźminie". Ale Sapkowski nie był jedynym twórcą, któremu Parowski pomógł w karierze. Przez dekady pod jego skrzydłami rozwinęło się wielu autorów, dzięki niemu kształtowały się gusta odbiorców literatury i filmów fantasy w naszym kraju.
Książka "Wasz cyrk, moje małpy. Chronologiczny alfabet moich autorów" to zbiór opowieści i anegdot na temat autorów, z którymi miał styczność Maciej Parowski, ale także wywiadów, felietonów i innych artykułów, których wiele nazbierało się przez te wszystkie lata. Wyłania się z nich obraz fantastyki, ale także szersze spojrzenie Parowskiego na polską kulturę. Sam miał przecież duży zmysł polemiczny i niejednokrotnie pokazywał bardzo ostre pióro. Ze "swoimi" autorami też czasem rozstawał się w złych relacjach, o czym w swojej książce nie omieszkał wspomnieć w poświęconych im fragmentach. Gdzieś w tle nad całym dziełem unosi się duch Stanisława Lema. Nie tylko poprzez wywiad z Mistrzem, ale także swoiste "przerywniki" z opiniami różnych osób na jego temat. Pierwszy tom ukazującej się już po śmierci Parowskiego książki "Wasz cyrk, moje małpy. Chronologiczny alfabet moich autorów" obejmuje lata 1982-95.
Kilka słów od Macieja Parowskiego
Jacek Dukaj i Krzysztof Bartnicki należą do tych poszukiwaczy czy kabalistów literatury, którzy zaczynali w „NF”, a potem wędrowali poza dostępne mi horyzonty. Poznaję się na ich literackich pierwocinach, zdobywam sympatię, nawet wdzięczność, potem wpadam w panikę, bo nie nadążam, a oni odruchowo dalej traktują mnie jak swego. Jestem niczym kwoka, której los pozwolił wysiedzieć łabędzie jaja, a która teraz wędruje nieszczęsna brzegiem jeziora pełna zgryzoty i zachwytu nad tym, co wyprawia jej przybrane potomstwo na przestworze wód.
Maciej Parowski
Maciej Parowski we wspomnieniach
Niemal wszystko, co się działow polskiej fantastyce przez ostatnie cztery dekady, działo się albo z inicjatywy Parowskiego, albo na złość Parowskiemu.
Wojciech Orliński
Bez Maćka i jego pisma nie złapałbym bakcyla fantastyki, a wtedy nie byłoby Tomka Bagińskiego - filmowca goniącego za marzeniami. Pozostałbym na ziemi.
Tomasz Bagiński
Maciek był jednym z najpiekniejszych wewnętrznie ludzi, jakich znałem.
Jakub Małecki
Do dzisiaj przechowuję pocztówkę z Królem Lwem, na której napisał maczkiem pochwałę dla "Tkacza iluzji" i tak upragnioną wiadomość, że tekst pójdzie do druku.
Ewa Bialołęcka
Maciek Parowski poświęcił swoim autorom życie, odsuwając własną twórczość na dalszy plan.
Jerzy Rzymowski
Myślę, że dopiero teraz, kiedy go zabrakło, będziemy mogli - będziemy musieli - uświadomić sobie w pełni, ile mu zawdzięczamy i ile zrobił nie tylko dla fantastyki, ale w ogole dla całej polskiej kultury.
Michał Centarowski
Kochał ludzi i ich szanował. To chyba najważniejsze.
Łukasz Orbitowski
Dobry redaktor musi być oczytany, musi też wiedzieć, jak pisać, umieć dotrzeć do sedna literackiej opowieści, wyciągnąć z niej maksimum tego, co wartościowe...
Wojciech Sedeńko
Stając się "autorem Parowskiego", stawałeś się czlonkiem jego rodziny.
Jacek Dukaj
O autorze
Maciej Parowski urodził się 27 grudnia 1942 roku w Warszawie, a zmarł 2 czerwca 2019 roku. Był pisarzem fantastyki, krytykiem literackim i redaktorem. W latach 1992-2003 pełnił funkcję redaktora naczelnego miesięcznika "Fantastyka" i po zmianie nazwy "Nowa Fantastyka". Wydał m.in. książki "Czas fantastyki", "Małpy Pana Boga. Słowa" i "Małpy Pana Boga. Obrazy", a także komiksy "Funky Koval" (z Bogusławem Polchem i Jackiem Rodkiem) czy "Wiedźmin" z Polchem i Andrzejem Sapkowskim.
O czym opowiada książka "Wasz cyrk, moje małpy. Chronologiczny alfabet moich autorów. Tom 1"?
Publikacja stanowi unikatowy zbiór esejów i portretów krytycznych dokumentujących rozwój polskiej fantastyki w latach 1982-1995. Maciej Parowski, jako wieloletni redaktor "Fantastyki", przybliża kulisy powstawania najważniejszych dzieł gatunku z tamtego okresu. Czytelnik odnajdzie tu liczne anegdoty o pisarzach oraz wnikliwe analizy stanu ówczesnej literatury popularnej. Całość wzbogacają archiwalne zdjęcia, które nadają treściom unikalny walor historyczny i dokumentalny. Tom pierwszy skupia się na fundamentach, które pozwoliły polskiej fantastyce stać się zjawiskiem masowym.
Jakich konkretnych twórców polskiej fantastyki spotkamy na kartach tego tomu?
W pierwszym tomie autor skupia się na postaciach, które debiutowały lub tworzyły w pierwszej dekadzie istnienia magazynu "Fantastyka". Znajdziemy tu wspomnienia o Andrzeju Sapkowskim, Jacku Dukaju oraz innych kluczowych pisarzach kształtujących oblicze polskiego fandomu. Parowski opisuje proces odkrywania talentów, które później zyskały status kultowych w kraju i za granicą. Teksty rzucają nowe światło na początki karier autorów znanych dziś każdemu miłośnikowi gatunku. To rzetelne źródło wiedzy o ludziach, którzy zmieniali polską kulturę popularną.
Jaki charakter mają teksty zawarte w tym obszernym zbiorze esejów?
Treść łączy w sobie rzetelną krytykę literacką z osobistymi, często pełnymi humoru wspomnieniami redakcyjnymi. Maciej Parowski pisze z perspektywy akuszera polskiej fantastyki, co nadaje tekstom autentyczności i niezwykłej głębi. Rozmowy oraz eseje nie są suchymi zestawieniami faktów, lecz barwnymi opowieściami o ludziach i ich artystycznych poszukiwaniach. Dzięki temu czytelnik otrzymuje pełny obraz środowiska literackiego i wyzwań, przed którymi stało w tamtych latach. Styl autora jest błyskotliwy, co sprawia, że analizy krytyczne czyta się z dużą przyjemnością.
Dla kogo ta książka może okazać się zbyt specyficzna lub trudna?
Pozycja ta nie jest przeznaczona dla osób szukających beletrystyki lub lekkich opowiadań fantasy. Jest to zaawansowane kompendium wiedzy o historii gatunku i warsztacie pisarskim, wymagające od czytelnika pewnego rozeznania w polskiej literaturze. Osoby niezainteresowane kulisami pracy redakcyjnej i historią czasopism mogą poczuć się przytłoczone szczegółowością opisów oraz liczbą nazwisk. Książka wymaga skupienia, gdyż operuje specyficznym, bogatym językiem krytyki literackiej Macieja Parowskiego. To publikacja skierowana do świadomego odbiorcy, a nie do przypadkowego czytelnika szukającego prostej rozrywki.
Czy w książce znajdziemy informacje o kulisach powstania kultowego "Wiedźmina"?
Tak, Maciej Parowski szczegółowo opisuje swoją rolę w odkryciu talentu Andrzeja Sapkowskiego i promocji cyklu o Geralcie. Autor przedstawia drogę, jaką przeszedł "Wiedźmin" od debiutanckiego opowiadania na łamach czasopisma do globalnego fenomenu. W publikacji zawarto cenne spostrzeżenia dotyczące redakcyjnej pracy nad tekstem, który zmienił oblicze polskiej literatury. To obowiązkowa lektura dla każdego, kto chce zrozumieć fenomen popularności sagi o białowłosym pogromcy potworów. Wspomnienia te rzucają światło na nieznane dotąd detale współpracy między autorem a redakcją.
