Kształtowanie Śródziemia. Historia Śródziemia. Tom 4

"Kształtowanie Śródziemia" to czwarty tom powieści Christophera Tolkiena z dwunato tomowej serii Historii Śródziemia, w której analizuje niepublikowane rękopisy swojego ojca J.R.R Tolkiena. Znajdziemy tutaj zbiór map i diagramów świata opisanego przez Tolkiena oraz Roczniki Valinoru i Beleriandu, dzieła chronologiczne, które początkowo były osiami czasu, ale stopniowo przekształciły się w pełne narrację. Książki autora dały wiele emocji czytelnikom wpływając na ich kształtowanie w kontekście literatury. Czytelnicy opublikowanego "Silmarillionu" otrzymają przegląd wielu przygód, ludów i wydarzeń, które miały miejsce w czasach, które miały stać się Pierwszą Erą Śródziemia. Tolkien pozostawia swojej poetyckiej stronie dużo większą swobodę i dopracowuje szczegóły do tego stopnia, że tekst przechodzi od zwykłego streszczenia do czegoś na kształt opowieści. "Kształtowanie Śródziemia" wciąż zawiera kilka fascynujących spostrzeżeń, ale czytelnik z pewnością kroczy tutaj po znajomym terenie. Przed nami jeszcze trzy wersje historii Silmarillionu, za każdym razem zbliżając się do ich ostatecznej formy. Bardzo interesujące jest obserwowanie, jak te notatki i prace ewoluują w czasie. Wiele głównych pomysłów pozostaje takich samych, ale postacie przechodzą subtelne zmiany, zarówno pod względem imion, jak i osobowości, linie czasu i lokalizacje ulegają przesunięciu, w ten sposób jesteśmy coraz bliżej dzieł, które znamy dzisiaj. "Kształtowanie Śródziemia" jest dla czytelnika i miłośnika autora trochę tak, jakbyśmy mogli by przy nim podczas procesu powstawania naszych ulubionych powieści. Podsumowując muszę powiedzieć, że bardzo mi się ta książka podobała. Zaczyna się od szkicu lub podsumowania historii i kształtowania się Śródziemia, co sprawia, że jest niesamowitą lekturą.

Niewielu ludzi potrafiło opowiedzieć historię tak elegancko i pięknie jak Tolkien. Poświęcenie dużej części życia twórczości literackiej jest widoczne w jego dziełach. Tolkien spędził większość swojego życia jako wykładowca na Uniwersytecie Oksfordzkim, gdzie był wybitnym pracownikiem naukowym w dziedzinie staronordyckiej i średnioangielskiej. Jego twórczość, ograniczająca się do czasu wolnego, znalazła ujście w dziełach fantasy, opowiadaniach dla dzieci, poezji, ilustracji oraz wymyślonych językach."Kształtowanie Śródziemia" ukazuje jak wnikliwie pisał autor o ludzkich troskach – miłości i stracie, odwadze i zdradzie, pokorze i dumie – nadając swoim książkom szeroki i trwały urok.

Cykl Historii Śródziemia rośnie w siłę i w czwartym tomie ponownie obdarowuje czytelników nowymi faktami. Wciąż zatem możemy zachwycać się detalami o których nie mieliśmy pojęcia i pobudzać wyobraźnię do intensywnej pracy.

Cieszy fakt, że w końcu zdecydowano się wydać cały dwunastotomowy cykl, który do tej pory wydawany był bardzo nieregularnie oraz tylko w wybranych krajach. Dziś z niecierpliwością wypatrujemy kolejnych części uzupełniających świat wykreowany przez Tolkiena. Jego syn podjął się trudnej pracy złożenia wszystkiego w spójną całość i jak na razie wychodzi mu to bardzo dobrze. Opowieść zasługuje na słowa pochwały pod względem dopracowania oraz jasnego, merytorycznego przekazu. Nie jest to książka, którą można przeczytać w jedno popołudnie a rozległe kompendium wiedzy uzupełnione o grafiki, ilustracje a nawet konkretne emocje, by nie nudzić tylko nieustannie zaskakiwać i pozostawiać apetyt na więcej. Myślę, że ten kto nie był przekonany do świata Władcy Pierścieni po tej lekturze zupełnie zmieni swoje nastawienie, gdy dostrzeże z jaką pieczołowitością autor dopracowywał poszczególne elementy.

W czwartym tomie czytamy o legendzie Śródziemia oraz Valinoru a przedstawiony obraz utrzymany jest w konsekwencji chronologicznej oraz geograficznej. Pojawia się nieznany do tej pory tekst Ambarkanta, czyli „Kształt świata”, jedyny oraz niepowtarzalny opis natury uzupełniony o mapę oraz schematy odwołujące się do wydarzeń przed i po Wojnie Bogów oraz upadku Númenoru. Pojawia się także wzruszająca pieśń Tuora ułożona dla syna, kompletna wersja mitu„Silmarillion” z 1926 roku oraz Quenta Noldorinwa z 1930 a także wiele niuansów o których wcześniej nie miałam pojęcia.

Lektura zachwyca na wszystkie możliwe sposoby a stworzony przez autora literacki popis zachwyca plastycznością przekazu. To wyjątkowe kompendium wiedzy będące nie lada gratką dla fanów Tolkiena, które otwiera zupełnie nową drogę wypełnioną faktami, mitami, pieśniami oraz zasadami. Syn autora wykonał godną pochwały pracę zbierając to wszystko w logiczną całość, która pobudza wyobraźnię i otwiera przed nami drzwi do bajecznej rzeczywistości. Pojawia się kilka ważnych map, siedem części dzielących fabułę na spójną całość a także mnóstwo mitów, legend i fascynujących wierzeń. Tolkien był pisarzem kompletnym a jego syn kontynuuje tradycję.

"Kształtowanie Śródziemia" to lektura na wiele cudownie spędzonych godzin. Fascynująca droga śladami autora, który przez lata próbował doprowadzić swój pomysł do perfekcji. Przyjemność dla wyobraźni, która złakniona nowych faktów nie chce przejść obojętnie obok żadnej historii i popis w samym graficznym wydaniu, które idealnie dopełnia dzieła. Cieszy mnie ogromnie fakt, że to dopiero czwarty tom z zaplanowanych dwunastu bowiem możemy liczyć na mnogość niekończących się atrakcji. To lektura, która otula niezastąpionym klimatem, wprowadza na scenę zaskakującą ilość emocji i powoduje oderwanie od codziennych obowiązków na długi czas.

d dziesięcioleci, czytelnicy na całym świecie zachwycają się tolkienowskim, wybitnym uniwersum, które zachwyca coraz to młodsze pokolenia. Często po lekturze bywa, że człowiek odczuwa silny niedosyt i pragnie dowiedzieć się czegoś więcej o świecie, jego budowaniu, mitologii wymyślonej na potrzeby powieści i bohaterów, których charaktery należałoby zgłębić jeszcze bardziej. Tutaj z pomocą przyszedł syn mistrza – Christopher, który dzięki zapiskom ojca, wyjaśnił wiele niuansów.

Czego tu nie ma? I legendy, i podania wymyślone przez Tolkiena na potrzeby powieści. Pełno tu rozbudowanych elementów i spektakularnych rozwiązań. I nie jest to rzecz jasna, powieść, w której wiele się dzieje, bardziej przypomina bajanie wytrawnego barda, który zna wiele historii i opowiada je drobiazgowo, to jednak napisano to w tak piękny i barwny sposób, że trudno się oderwać od lektury.

Dociekliwy czytelnik znajdzie to, czego doszukiwał się w swoich powieściach sam mistrz. Wszelkie notatki i poszczególne elementy tworzenia fantastycznego świata od podstaw, ale też powolne budowanie postaci, łączenie ich w pary, zaprzyjaźnianie ze sobą oraz podstawowe elementy ich charakterów, które autor umiejętnie wplatał w fabułę.

To wspaniała, wysoce edukacyjna książka, która właściwie będzie odpowiednią lekturą jedynie dla fanów cyklu. Osoby rozpoczynające przygodę z tolkienowskim uniwersum powinny jednak zacząć od Hobbita. Na poszerzenie swojej wiedzy przyjdzie czas później.

"Kształtowanie Śródziemia" to czwarty tom z dwunastu książek z cyklu, które zostały wydane przez Christophera Tolkiena - syna J.R.R. Tolkiena. Na podstawie notatek i zapisków zostawionych przez ojca odtwarzał nie wydane teksty oraz dodawał swoje słowa, które wyjaśniały, opisywały i pomagały zrozumieć twórczość tego wybitnego pisarza. Teraz po raz pierwszy wszystkie książki Christophera Tolkiena zostają wydawane w języku polskim, do tej pory były tłumaczone pojedyncze historie.

"Kształtowanie Śródziemia" opowiada o chronologii powstawania legend zarówno Śródziemia jak i Valinoru, to opowieść o Pierwszej Erze. Znajdziemy tutaj również pierwszą wersję Simalirionu.

Tolkien był nie tylko niesamowitym pisarzem ale również lingwistą. Uwielbiam sposób w jaki pisał, jakie historie tworzył oraz to że wymyślał nowe języki, legendy, całą otoczkę do powstałych opowieści. Mimo, że jego dzieła wydane zostały już jakiś czas temu, nadal czyta się je doskonale i dalej niosą ze sobą wartościowy przekaz. Są ponadczasowe.

Ten tytuł z serii "Historia Śródziemia" jest dla wszystkich tych, którzy kochają dorobek profesora i chcą dowiedzieć się więcej. Na pewno nie jest to książka, po którą sięga się od tak. Dotyczy konkretnych tematów, znajdziemy tam różnego rodzaju analizy. Zdecydowanie nie jest to lekka lektura ale na pewno jest to lektura fascynująca.

Ponadto znajdziemy tutaj ciekawe mapy i opisane zostało jakie zmiany zostały na nie wprowadzone.

Mnie osobiście czytało się ją doskonale, choć zajęło mi kilka dni aby przez nią przebrnąć. Twórczość J.R.R. Tolkiena nieprzerwanie mnie zachwyca, mogę do niej wracać i wracać i nie jestem tym znudzona. Jego syn wykonał kawał świetnej pracy. Z każdą jego książką dowiaduję się coraz więcej.

Nie pozostaje mi nic innego niż napisać, że bardzo zachęcam Was do sięgnięcia po książki obydwóch Tolkienów! A tą konkretną bardzo polecam!

SILMARILLION PRZED SILMARILLIONEM

No i mamy 4 z 12 tomów „Historii Śródziemia”. Czyli jedna trzecia za nami, a my w zasadzie nadal tkwimy tu w podobnym, co poprzednio punkcie. I fajnie, bo wszystko to, co tu widzimy – i co widzieliśmy poprzednio – to wczesne wersje i dopełnienia bodajże największego z dzieł Tolkiena, „Silmarillionu”. A w tym tomie to już w ogóle w ten „Silmarillion” wchodzimy na całego, choć to wciąż nie koniec tematu (bo ten będzie powracał jeszcze w tomach 5, 10 i 11) i świetnie to wychodzi. Niby większość materiału już znamy, niby czytaliśmy nie raz, jeśli regularnie sięgamy po Tolkiena, a jednak wciąż robi to wrażenie i znakomicie pokazuje nam, jak kształtowało się i rozwijało nie tylko Śródziemie, ale i cała wizja brytyjskiego autora.

Opis? O treści ciężko tu konkretnie mówić, skoro mamy materiały różne, w tym niedokończone często, więc chyba najlepiej odda to oficjalny opis wydawcy:

Czwarty tom Historii Śródziemia rozwija przed nami obraz kształtowania chronologicznej oraz geograficznej struktury legend Śródziemia i Valinoru. Otrzymujemy nieznany do tej pory tekst Ambarkanta, czyli „Kształt świata”, jedyny opis natury tego wyimaginowanego wszechświata, który uzupełniają mapy i schematy świata sprzed kataklizmów spowodowanych Wojną Bogów oraz upadkiem Númenoru , a także po tych katastrofach.

Z kolei Kroniki Valinoru i Kroniki Beleriandu ukazują proces tworzenia chronologii Pierwszej Ery, poznajemy z nich także opowieść o Ӕlfwinie, Angliku, który odbył podróż na Prawdziwy Zachód i przybył na Tol Eressëę, Samotną Wyspę, gdzie poznał pradawną historię elfów i ludzi. Tom zawiera również „Silmarillion” z 1926 roku oraz Quenta Noldorinwa z 1930 roku – jedyne wersje mitów i legend Pierwszej Ery, które J.R.R. Tolkien doprowadził do końca. Mamy też okazję zapoznać się z pieśnią Tuora ułożoną dla syna, opowiadającą o spotkaniu z Ulmem w Krainie Wierzb i dotychczas jedynie wspominaną w Zaginionych opowieściach, jak również ze staroangielskimi wersjami fragmentów obu Kronik.

No i w sumie samo to już sporo nam mówi. Tom składa się w zasadzie z siedmiu części (wliczam jedną mapę, wymienianą przy takich okazjach jako coś osobnego). Zaczyna się od krótkiej, niedokończonej swoistej kontynuacji „Księgi Zaginionych Opowieści”, potem wchodzimy w silmarilllionowe klimaty, z kolejnymi wersjami choćby historii Tuora czy Upadku Gondolinu, jest też mapa, trochę o kosmologii, wraz z mapami i innymi dodatkami i…

No i super rozwija to całe uniwersum. Niby w większości materiał był już tu i tam w tej czy innej wersji, ale obserwowanie ewolucji i poznawanie nowych elementów, dopełniających tego, co wiemy, nawet jeśli nie zawsze kanonicznie, to prawdziwa magia. Tolkien w tych pracach, choćby i niedokończonych, potrafi przekazać całą swoją fascynację mitami, podaniami, baśniami, legendami… A jego praca budzi podziw. Z jednej strony samym pisarstwem, naprawdę świetnym, treściwym, krwistym, które nawet z takiego pisarstwa niemalże kronikarskiego, wyciska jakieś piękno, z drugiej – i to najbardziej – konsekwencję w dążeniu do perfekcji. Całe to pisanie wszystkiego na nowo, w innych wersjach, by osiągnąć wymarzony efekt. Skreślanie, poprawianie, czasem wyrzucanie czegoś, czasem zmienianie. A my czytając to po latach, poznając te różne wersje, czujemy się, jakbyśmy czytali o tych samych wydarzeniach, ale z różnych historycznych źródeł. I to fascynuje, działa na wyobraźnię, ale i przy okazji robi wielkie wrażenie jakościowe. Żeby nawet niedokończone, niedopracowane fragmenty miały w sobie tyle mocy i jakości? To się nie zdarza często.

I jeszcze to doskonałe wydanie. Jak zawsze pięknie to wygląda, super się prezentuje. Okej, można by było jednocześnie wypuścić całość też w jakimś tańszym wydaniu, nie przeczę – kieszonkowym, miękko-okładkowym, sporo mieliśmy tak Tolkiena – ale w tym jest na co popatrzeć i co trzymać w ręku. I jest się z czego cieszyć, bo mamy to po latach po polsku i będziemy mieli całość – jako drugi przekład na świcie, bo dotąd w całości to tylko na hiszpański przełożone. Brawa dla wydawcy i tyle w temacie.