Tajemnica zbrodni w butiku Ultimo

Czy można przeżyć własną egzekucję… i jeszcze przez lata walczyć o to, żeby ktoś w końcu uwierzył w Twoją prawdę?

Grudzień 1997 roku, Warszawa. Świąteczna atmosfera, pośpiech, światła, przygotowania. I nagle strzały w ekskluzywnym butiku przy Nowym Świecie. Na miejscu ginie młody mężczyzna – Daniel. Jego żona, Anna, zostaje ciężko ranna, ale przeżywa. Widziała wszystko. Wie, kto strzelał. Tylko czy to wystarczy, żeby prawda rzeczywiście wygrała?

Po książkę "Tajemnica zbrodni w butiku Ultimo" autorstwa Olgi Herring i Łukasza Herring sięgnęłam, bo uwielbiam dobrze napisane reportaże, które nie tylko pokazują fakty, ale też wciągają emocjonalnie i zostają w głowie na długo, dając poznać daną sprawę bardzo dogłębnie. Tej sprawy kompletnie nie pamiętałam... być może byłam wtedy za młoda, może po prostu przeszła gdzieś obok mnie. Dziś jednak takie historie przyciągają mnie najmocniej. Prawdziwe, trudne, niejednoznaczne.

I dokładnie to tutaj dostałam.

To, co najbardziej mnie uderzyło, to sposób opowiedzenia tej historii. Autorzy nie idą w suchą relację wydarzeń. Oni oddają głos Annie – kobiecie, która przeżyła największy koszmar. I to właśnie z jej perspektywy poznajemy wszystko. Poznajemy jej strach, chaos, ból, ale też determinację. To nie jest tylko świadek. To jest człowiek, który musi żyć dalej z czymś, czego nie da się zapomnieć.

Czy można wrócić do normalności po czymś takim?

Czy można udowodnić prawdę, kiedy ktoś jej nie chce usłyszeć?

Ogromne wrażenie zrobiło na mnie to, jak autorzy pokazali śledztwo i procesy. Zbieranie śladów, poszlak, analizowanie materiałów, to wszystko czyta się jak świetną powieść kryminalną. Tylko tutaj każdy detal jest prawdziwy. Każda decyzja ma znaczenie. Każdy błąd może kosztować bardzo dużo.

I te przesłuchania…

Świadkowie, bliscy, ludzie związani ze sprawą i ich zeznania momentami dosłownie zapierają dech. Bo nagle okazuje się, że ta historia nie jest wcale tak oczywista, jak mogłoby się wydawać.

Najbardziej poruszający jest jednak wątek samej Anny. Jej walka o prawdę, ale też to, jak łatwo ofiara może zostać ponownie zraniona, przez system, przez ludzi, przez media. To jest książka nie tylko o zbrodni, ale też o tym, co dzieje się później. O tym, jak ofiara może zostać zraniona po raz drugi, przez ludzi, plotki i teorie, które zaczynają żyć własnym życiem.

A kiedy dochodzimy do momentu warunkowego zwolnienia skazanej kobiety w 2021 roku… wszystko wraca. Media znów zaczynają mówić. Pojawiają się nowe pytania. Nowe wątpliwości. Czy my naprawdę znamy prawdę?

czy tylko jej wersję, którą ktoś nam pokazał?

Ta książka podczas czytania wzbudziła we mnie ogrom emocji. Od napięcia, przez niedowierzanie, aż po zwykłą ludzką złość i bezsilność. Bo to nie jest historia zamknięta w jednym wydarzeniu. To coś, co ciągnie się latami i zostawia ślad w życiu wielu ludzi.

Najbardziej podobało mi się to, że autorzy nie próbują na siłę sensacyjnie podkręcać tej historii. Oni ją po prostu pokazują bardzo rzetelnie, dokładnie, ale też z ogromnym wyczuciem. Dzięki temu czyta się ją jednym tchem, a jednocześnie ma się poczucie, że obcuje się z czymś ważnym.

Jeśli lubisz reportaże, które są czymś więcej niż tylko opisem wydarzeń, które zmuszają do myślenia i zostawią wiele znanych faktów, to zdecydowanie Ci ją polecam.

Warszawa, grudzień 1997 roku. Mroźny wieczór. W czasie gdy większość Warszawiaków przygotowuje się do nadchodzących świąt Bożego Narodzenia, w jednym z ekskluzywnych butików przy Nowym Świecie padają strzały. Na miejscu ginie młody mężczyzna, Daniel, a jego żona Anna, ówczesna kierowniczka sklepu, cudem unika śmierci. Jako jedyny świadek zdarzenia wskazuje śledczym, kto do niej strzelał i kto zbił jej męża.

Nigdy wcześniej nie słyszałam o tej sprawie, dopiero informacja o tej książce sprawiła, że trochę głębiej weszłam w tą sprawę. Nie jest ona ani łatwa, ani przyjemna, ani do osób pokrzywdzonych oraz osób czytających.

Ciesze się, że autorzy wybrali ten temat i powstała książka. Temat powinien być wcześniej wzięty pod uwagę i rozpracowany. Całe wydarzenie i czas po nim jest opisany z perspektywy osoby poszkodowanej - Anny, która cudem przeżyła atak.

Czytanie o tym jak tyle lat starała się o sprawiedliwość dla siebie i zmarłego męża mnie przeraża. Dopiero po trzeciej rozprawie jej oprawczyni zostaje skazana. Możecie sobie wyobrazić taką sytuację, w której wskazujecie sprawcę ataku i zostaje ona dwa razy uznana za niewinną dokonanego czynu? Ja do tej pory nie mogę sobie tego wyobrazić. Sprawa ta pokazuje jak bardzo można kogoś uznać za osobę niewiarygodną, przez to, że była ofiarą ataku, nawet gdy wskaże się bezpośrednio, bez zastanowienia oprawcę. Oprawcę, którego się zna z imienia i nazwiska, nawet się z tą osobą pracowało. Powód może się wydawać dla niektórych osób bardzo dziwnym, ale dla Agaty był bardzo ważny - zwolnienie dyscyplinarne z wpisem o kradzieży. Kradzieży, która została wykryta poprzez zakup kontrolowany, który był pomysłem właśnie Anny. Od tego się wszystko zaczęło, a sprawa mam wrażenie, że znalazła koniec po tylu latach.

Z mojej strony ogromne brawa dla autorów, zebrana tylu faktów i przedstawienia nam ich w tak rzetelny sposób.

„Tajemnica zbrodni w butiku Ultimo” to kolejny reportaż o tej sprawie, po który sięgnęłam - tym razem jednak autorzy przedstawiają ją z perspektywy ofiary, co zdecydowanie wyróżnia ten tytuł na tle innych.

To książka ciężka, niosąca duży ładunek emocjonalny. Opisuje prawdziwe wydarzenia z 1997 roku, kiedy w ekskluzywnym butiku w Warszawie doszło do strzelaniny. Ginie mężczyzna, a jego żona cudem uchodzi z życiem i wskazuje sprawczynię. Oskarżona przedstawia jednak alibi, a sprawa przez lata budzi ogromne kontrowersje.

Reportaż opiera się na bardzo rzetelnym researchu - autorzy korzystają z wielotomowych akt, wywiadów oraz licznych materiałów związanych ze sprawą. Wracają do niej po latach, analizując krok po kroku dokumenty sądowe, medialne doniesienia i ich wpływ na przebieg śledztwa, zeznania świadków oraz przeprowadzone badania. Sami podejmują także próbę eksperymentu. Nie jest to reportaż dynamiczny - jego siłą są detale. Autorzy z dużą dokładnością odtwarzają chronologię wydarzeń, wprowadzają retrospekcje i szczegółowe wyjaśnienia. Świetnie pokazują, jak powstają „oficjalne wersje” wydarzeń i jak bardzo mogą rozmijać się z prawdą, a także jaki mają wpływ na toczące się śledztwo.

Duży nacisk położony jest na psychologię oraz tło społeczne tamtych czasów. Sprawa zostaje rozłożona na czynniki pierwsze, a autorzy wskazują również liczne błędy popełnione w toku śledztwa. Mimo tak wnikliwej analizy reportaż nie daje jednoznacznych odpowiedzi. To historia, która wciąż budzi wiele wątpliwości i kontrowersji.

Czy kiedykolwiek przyszło Ci do głowy, że historia, którą uznajesz za zamkniętą i wyjaśnioną, może być tylko jedną z wielu wersji prawdy? Że tak naprawdę opiera się na kłamstwie, które zostało powtórzone tyle razy, że uznano je za prawdę?

„Tajemnica zbrodni w butiku Ultimo” to książka, która bardzo szybko odbiera czytelnikowi komfort pewności. Wchodząc w tę historię, miałam poczucie, że wiem już o niej sporo. W końcu to jedna z tych spraw, które przewijała się w mediach, rozmowach, wśród różnych wypisów true crime. A jednak z każdą kolejną stroną coraz wyraźniej widziałam, jak bardzo powierzchowne było to „wiedzenie”.

Grudzień 1997 roku. Warszawa przygotowuje się do świąt, a w jednym z eleganckich butików przy Nowym Świecie rozgrywa się dramat, który na zawsze zapisze się w historii polskiego kryminalnego pejzażu. Strzały. Śmierć. I kobieta, która przeżywa coś, czego nie da się zamknąć w jednym słowie: traumę, stratę, walkę o własną prawdę.

To właśnie perspektywa Anny - kobiety, która przeżyła własną egzekucję - staje się osią tej opowieści. I muszę przyznać, że nie jest to łatwe doświadczenie czytelnicze. Bo tutaj nie chodzi tylko o to, co wydarzyło się tamtego wieczoru. Chodzi o wszystko, co wydarzyło się później. O lata podważania, analizowania, oceniania. O rzeczywistość, w której ofiara musi nieustannie udowadniać, że jest ofiarą i o te wszystkie emocje, które towarzyszyły Annie przez lata procesów.

Najmocniej uderzyło mnie to, jak autorzy pokazują mechanizm wtórnej wiktymizacji. Jak łatwo jest nam - jako społeczeństwu - przesunąć ciężar zbrodni z faktów na narrację. Jak szybko zaczynamy wątpić, snuć alternatywne scenariusze, szukać „luk”, które często są tylko projekcją naszych własnych przekonań. I tu pojawia się coś, co w tej książce jest absolutnie kluczowe: rzetelność. Czuć, że autorzy wykonali ogrom pracy - tysiące stron akt, godziny rozmów, skrupulatne odtwarzanie wydarzeń. To nie jest sensacyjna opowieść napisana pod tezę. To próba uporządkowania chaosu. Oddzielenia faktów od mitów. I - co najważniejsze - oddania głosu komuś, kto przez lata był zagłuszany.

Jednocześnie nie jest to książka „łatwa” emocjonalnie. Momentami czułam złość, aby za chwilę poczuć bezradność, a jeszcze później niepokój, który został ze mną na dłużej. Bo ta historia nie daje prostych odpowiedzi. Nawet jeśli wiele rzeczy zostaje tu doprecyzowanych i wyjaśnionych, to wciąż pozostawia przestrzeń na pytania. I może właśnie to jest w niej najbardziej poruszające.

Bo „Tajemnica zbrodni w butiku Ultimo” to nie tylko reportaż o jednej sprawie. To opowieść o tym, jak powstają społeczne narracje. Jak media potrafią je kształtować. Jak łatwo jest coś uprościć, spłaszczyć, dopasować do oczekiwań odbiorców i jak trudno później to odkręcić.

I może właśnie dlatego ta historia tak bardzo nie daje o sobie zapomnieć.

Ocena: 9/10

Temat zbrodniu w butiku Ultimo jest mi dość dobrze znany, jednak w tej książce podejście do tematu jest nieco inne, ponieważ nie ma tutaj klasycznej rekonstrukcji wydarzeń, tutaj autorzy stworzyli lekturę naszpikowaną emocjami, bólem i pokazującą niesprawiedliwość.

Historia sama w sobie jest niezwykle dramatyczna, ponieważ zabójstwo w świątecznej aurze działa na wyobraźnię, jednak tutaj autorzy sięgają trochę dalej, a mianowicie do tego wszystkiego co działo się już po tych wydarzeniach w głowie Anny, która znalazła się w samym oku cyklonu medialnych wydarzeń. To co wyraźne tę publikacje na tle innych to właśnie ukazanie wszystkiego z perspektywy Anny, bo to czyni książkę bardziej osobistą i intymną. Herringowie ukazani tutaj jak ofiara szybko może przestać być ofiarą, a staje się wyłącznie puzelkiem, który stara się dopasować do własnych teorii.

Ukazanie samego śledztwa i procesu zdecydowanie poszerza perspektywę na całokształt wydarzeń, ale i pogłębia dramaturgie. Co ważne autorzy niczego nie narzucają, nie podsuwają odpowiedzi, ale dbają o to by wszystko rozebrać na części umożliwiając wyciągniecie własnych wniosków. To wszystko sprawiło, że nieustannie kwestionowałam to co wydawało się pewne i oczywiste i szczerze przyznaje, że takie „zmuszenie” mnie do zaangażowania się w książkę podoba się dla mnie.

Czytelnicy, którzy świadomie doświadczyli lat 90 na własne skórze, na pewno docenią jak precyzyjnie duet autorów ukazał tamte czasy, gdzie transformacja ustrojowa, chaos informacyjny i odradzające się media goniące za sensacją funkcjonowały w świecie mitów i półprawd, a to wszystko tylko udowadnia, że prawda często schodziła na dalszy plan.

Ta książka nie zamyka sprawy raz na zawsze, ale ukazuje inna perspektywę, tutaj autorzy pokazują, że często największym dramatem jest nie tyle sama zbrodnia, ale wydarzenia które dzieją się tuż po niej.