Szalej

Ogromne wrażenie zrobiła na mnie debiutancka książka Moniki Drzazgowskiej "Szalej". To międzypokoleniowa opowieść skupiona na kobiecej egzystencji, która niesamowicie mnie poruszyła i rozedrgała moją duszę na tyle, że miejscami wywoływała aż lekki ból. Nie sposób bowiem tej książki nie odnieść bezpośrednio do siebie. Opisana jest w niej historia czterdziestoletniej Zośki (chociaż dla mnie to opowieść o każdej kobiecie boleśnie doświadczonej przez los) uwikłanej w schematy, spętanej ograniczeniami narzucanymi jej z góry przez środowisko w jakim przyszło jej żyć. Chce to zmienić, zacząć żyć po swojemu, ale to bardzo trudne, bo przez lata żyła przecież pod pręgierzem zasad, zakazów, kar, w świecie, gdzie panował emocjonalny chłód, w poczuciu niedowartościowania. Ciężko jest zacząć tę walkę o siebie, by żyć, a nie tylko być, mieć w sobie na tyle odwagi, by powiedzieć "nie", by wyjść ze swojej strefy komfortu, przestać żyć tak jak inni tego od nas oczekują. Zofia nie potrafi się odnaleźć w żadnej z narzuconych jej przez bliskich, tradycję czy społeczeństwo ról.

Dla mnie ta książka jest poetycka, nostalgiczna, niesamowicie piękna, chociaż wybrzmiewa tu pewien smutek. Historia Zośki pokazuje bowiem gorzką prawdę o tym, jak trudne dzieciństwo wpływa na nasze późniejsze życie, o tym co same sobie robimy i to co robią nam inni, którzy sami kiedyś zostali skrzywdzeni i stłamszeni. Książka daje jednak nadzieję na lepsze jutro! Jeżeli jeszcze nie czytaliście, to gorąco polecam!

Narodziła się nowa pisarka!

Co ją wyróżnia? Na pewno wysokoprocentowa ironia i wysokokaloryczny sarkazm.

Szalej to gatunek silnie trującej rośliny zwanej również cykutą można też szaleć, czyli tracić nad sobą panowanie, zachowywać się nierozsądnie, zbyt emocjonalnie i zastanawiacie się pewnie co wspólnego oprócz tytułu ma owy szalej - ano bardzo dużo. Opowieść autorstwa Moniki Drzazgowskiej będzie właśnie o Zośce, która szaleju się najadła. Na stronicach tej skromnie wyglądającej książki jest opisane 40 lat życia, dzieciństwo na kaszubskiej wsi, blaski i cienie dorastania, a także przeprowadzka do miasta.

Nie będę jak moja matka, nie będę jak moja babka - zarzekała się bohaterka. Ona pragnie żyć po swojemu, bez żadnych nakazów, jeden etat i jeden mąż czy jedno mieszkanie - to nie dla niej. Zofia mocno wybija się na tle kaszubskiej wsi, nie okrzepła w życiowym standardzie, ona pragnie żyć po swojemu wedle własnych zasad, a nie narzucanych jej norm.

Jeśli już dacie się ponieść fabule i przekroczycie 40 stronę tej wierszowanej opowieści czeka Was niespodzianka, tylko wytrwajcie.

Szalej pełne jest obrazów, metaforyczny, plastyczny język pozwala poczuć nam zapach macierzanki, dziurawca, suszonych bukietów wiszących u powały, siana i obory, poczuć ciepło bijące od kuchni kaflowej, smak niedojrzałej jeszcze porzeczki.

Jak na debiut to niezwykle dojrzała powieść pokazująca piękno i transformacje wsi, jałowość egzystencji, wybrzmiewa tu pewien smutek. Ta liryczna, nieco gorzka w smaku historia sprawiła, że powróciłam do czasu mojego dzieciństwa, powróciły wspomnienia, zadrgała we mnie pewna część duszy, obudziła się wrażliwość i tęsknota za tym, co już utracone. Już dawno żadna lektura nie wzbudziła we mnie refleksji nad przemijaniem, pozwoliła się zatrzymać i złapać oddech. i przyznam, że życzyłabym sobie więcej takich powieści - debiutów, które są niespodziankami, które potrafią mile mnie zaskoczyć i sprawić, że z trudem żegnam się z lekturą. mam nadzieję, że Pani Monika nie poprzestanie wyłącznie na jednej książce.

Jest pięknie, jest poetycko.

W ogóle nie odczułam, że "Szalej" to debiut Moniki Drzazgowskiej. Jest to bowiem niezwykle dojrzała powieść opisująca w dwunastu odsłonach czterdzieści lat życia Zofii. Opis dzieciństwa na kaszubskiej wsi przypomina nam nasze własne spędzone u dziadków na wsi. Te wspomnienia pojawiają się niczym przebłyski, są w zdaniach, w opisach zachowań i wiejskiego życia. To one w pewien sposób nas kształtują i wpływają na to, jacy później jesteśmy. Przypominają mi się tutaj słowa Anny Ciarkowskiej: "Wyobraźcie sobie, że każde słowo ma swój ciężar. Ile waży to, co do mnie dziś powiedzieliście?".

Nasz świat, podobnie jak świat Zosi utkany jest ze słów dziadków, rodziców, nauczycieli, koleżanek... Przepełnieni tymi słowami próbujemy nie zatracić siebie. Zośka wychowana w obliczu różnych nakazów, zakazów i wyrzeczeń będzie próbowała żyć tak, jak inni tego od niej oczekują. Choć z czasem Zosia przeistoczy się w Zofię to lęki i świadomość nieprzystosowania wciąż będą jej towarzyszyć.

Książka podobnie jak jej życie toczy się wolno i monotonnie. Nie raz miałam ochotę krzyknąć "Zośka szalej, baw się!", ale czym tutaj jest tytułowy "szalej"? Czy Zośka nie bała się, że usłyszy, że "najadła się szaleju"?

W dorosłym życiu dalej nie potrafi odnaleźć się w żadnej z ról narzuconych jej przez bliskich, tradycję i społeczeństwo. Nawet wypróbowując po kolei różne scenariusze na życie nie umie pozbyć się rozpaczy i obcości.

"Szalej" to być może także książka o niejednej z nas, uwikłanej w schematy, w role narzucone przez społeczeństwo, próbującej różnych masek, które ciągle dostają od twarzy.

Czy czterdzieści lat wystarczy, by zrozumieć siebie i nabrać odwagi do życia?

Niektóre historie są jak księżyc wysoko świecący na nocnym niebie. Obserwujemy go przez białą, wykrochmaloną firankę, która niemalże niewidocznie tańczy od podmuchów powietrza, przynoszącego ukojenie po ciepłym dniu. W tle słychać ciche oddechy innych ludzi, ale dźwięków tych zdają się nie rejestrować nasze uszy, bo jesteśmy myślami w zupełnie innym miejscu.

Niektóre historie są jak zmarznięte ciało rzucone w śnieg. Chcemy je ogrzać i upewnić się, że wszystko będzie dobrze, ale możemy tylko stać i patrzeć, jak padający śnieg powoli zakrywa je swoim puchem. Z czasem zimno przestaje doskwierać, ale jest to jedynie oznaką nieuchronnie zbliżającego się końca.

Dziecięcy śmiech, ciągłe napominania dorosłych i marzenie o wolności. Pokusa, która rodzi się w sercu, gdy czegoś mocno pragniemy i która umiera uduszona pod naporem ograniczających nas myśli. Chęć słuchania bliskich i chęć postawienia na swoim. Chęć życia dla kogoś i chęć życia dla siebie.

Właśnie tym było życie Zofii. Od małego słuchała o tym, co powinna robić, a czego nigdy jej nie wolno. Słowa te tak mocno zapadły jej w pamięć, że uwolnienie się spod ich wpływu zdawało się być zbyt trudne. Oblepiły jej serce i dusiły, gdy tylko pojawiały się wątpliwości. Sprawiały, że nie potrafiła odnaleźć się w życiu nastoletnim, a potem w tym dorosłym. Była obok ludzi, ale nie z nimi, bo niewidzialny sznur zdawał się odciągać ją w drugą stronę. Wewnętrzne konflikty potęgowały poczucie beznadziei, a każda decyzja zdawała się nie być odpowiednia.

Monika Drzazgowska w dwunastu rozdziałach opisała dwanaście najważniejszych wydarzeń z życia Zofii. Każde z nich naładowane jest emocjami, które czytelnika mogą przydusić, ale potrafią również wzruszyć. Jest w nich mowa o samotności, przemocy, tęsknocie, stracie czy próbach sprostania oczekiwaniom. Pokazują przeróżne relacje i przeróżne rodzaje więzi. Przede wszystkim jednak mówią o sprawach bliskich każdemu człowiekowi.

Autorka wykazała się ogromną wrażliwością w obserwacji otaczającego ją świata. Każda strona książki została wypełniona pięknem zdań o ulotności życia. Ulotności wiatru, gestów, min czy zapachów. Miejsca pomiędzy dialogami zostały wykorzystane tak bardzo, że — choć styl kreowania rzeczywistości określiłabym mianem przepięknego — całość uważam po prostu za przegadaną. Tonęłam w zgrabności opisywania otoczenia czy emocji i zapominałam, o czym tak właściwie jest ta historia. Nie potrafiłam się w nią należycie wczuć, bo na każdym kroku coś mnie rozpraszało.

Wiem, że akurat mi „Szalej" na długo nie zapadnie w pamięć, choć to historia ważna, ale wiem również, że na pewno będę miała oko na autorkę. Bo jednak książka miała w sobie sporo bolesnego piękna, które uwielbiam z powieści spijać. Debiut ten każe mi wierzyć w kolejne udane pozycje autorki, więc ze swojej strony polecam jej nazwisko — Drzazgowska — zapamiętać! Tym bardziej, że poza przegadaniem swojej powieści, nic innego nie mogę jej zarzucić.

Psst!

Słownik języka polskiego PWN twierdzi, że szalej to „roślina mająca kłącza zawierające silnie trujące alkaloidy", a zaraz obok niego możemy znaleźć definicję słowa szaleć, czyli między innymi „tracić panowanie nad sobą i zachowywać się niepoczytalnie" lub „zachowywać się nierozsądnie lub bardzo emocjonalnie". Po połączeniu tych dwóch słów w głowie pojawiło mi się wypowiadane w książce „szaleju się najadłaś", co oznacza po prostu zachowywanie się jak człowiek niepoczytalny. I myślę, że właśnie stąd tytuł. Bo Zofia w oczasz swojej matki czy babki zapewne właśnie tak postępowała. Bo (subtelny spoiler) nie poszła ich śladami, bo wydawać by się mogło, że uwolniła się od ich przestróg, choć wciąż były one w niej żywe. Ogromnie podoba mi się przesłanie już samego tytułu i zdecydowanie autorka (lub ktoś w jej otoczeniu) ma ode mnie ogromnego zielonego plusa!