W 2006 roku Arnon Grunberg, autor m.in. powieści „Tirza”, wyjechał z holenderską armią do Afganistanu, podążając za radą, której Maksym Gorki udzielił Izaakowi Bablowi – by wstać od biurka i iść między ludzi. Tak powstał zbiór „Kamermeisjes en soldaten” (Pokojówki i żołnierze), w którym znalazły się również teksty z Guantánamo, Peru, Libanu, Kosowa, Czarnogóry i Paragwaju. Latem 2007 roku Grunberg zatrudnił się incognito w pewnym bawarskim hotelu, a w maju 2008 przebywał z armią USA w Iraku. Od tamtej pory opublikował niezliczone teksty o ludziach i bieżących wydarzeniach politycznych i społecznych, na przykład o podróży z Nijmegen przez dawne republiki radzieckie do Kabulu w towarzystwie afgańskiego uchodźcy, o swoim dobrowolnym pobycie w klinice psychiatrycznej w Belgii czy o wyjeździe na tereny Zachodniego Brzegu Jordanu, gdzie mieszka siostra Arnona.
W 2021 ukazali się „Psychiatrzy i masażyści” - zbiór tekstów, które powstawały od grudnia 2009 do czerwca 2020 roku, z motywem przewodnim: nieustraszonym poszukiwaniem człowieka - uwikłanego w wojnę, w drodze na wakacje, znajdującego się na progu załamania psychicznego. Grunberg pisze, by przekroczyć samego siebie, wyjść poza własną strefę komfortu, odnaleźć prawdę i poznać prawdziwy świat na jego peryferiach, często ryzykując życiem w trakcie swych eskapad.
Arnon Grunberg pochodzi z Amsterdamu, mieszka w Nowym Jorku. Jest uważany za jednego z najlepszych i najciekawszych współczesnych pisarzy niderlandzkich. To również znany publicysta komentujący wydarzenia współczesnego świata. W 2009 roku otrzymał Constantijn Huygens Prize za całokształt twórczości. Po polsku ukazały się dotąd dwie książki Grunberga, w tym w 2018 roku w Pauzie powieść „Tirza”, najbardziej znana książka Grunberga, uhonorowana wieloma nagrodami, między innymi: holenderską Libris i belgijską Złotą Sową. Została przetłumaczona na 21 języków. W 2010 roku holenderskie środowisko literackie uznało „Tirzę” w badaniach tygodnika „De Groene Amsterdammer” za jedną z najważniejszych powieści XXI wieku. W 2019 roku autor odwiedził Warszawę na zaproszenie Big Book Festival, a w 2021 roku adaptacja powieści trafiła na deski Wrocławskiego Teatru Współczesnego.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii reportaż
Czy książka "Psychiatrzy i masażyści" to klasyczna powieść fabularna?
Nie, publikacja ta jest zbiorem tekstów reportażowych i esejów powstałych na przestrzeni ponad dekady. Autor dokumentuje w nich swoje podróże do stref konfliktów oraz osobiste doświadczenia z pobytów w różnych instytucjach społecznych. Lektura oferuje wgląd w autentyczne ludzkie historie z peryferii świata zamiast fikcyjnej narracji. To idealna pozycja dla czytelników ceniących literaturę faktu i głęboką analizę socjologiczną w wykonaniu jednego z najważniejszych autorów niderlandzkich.
Jakie regiony świata opisuje Arnon Grunberg w tym zbiorze?
Autor zabiera czytelnika w podróż przez zapalne punkty globu, takie jak Irak, Afganistan oraz Zachodni Brzeg Jordanu. Teksty obejmują również relacje z Europy, w tym z Belgii, Niemiec oraz dawnych republik radzieckich. Grunberg skupia się na miejscach naznaczonych konfliktami zbrojnymi i kryzysami politycznymi, by badać ludzką naturę. Każdy reportaż stanowi próbę zrozumienia człowieka postawionego w ekstremalnych i często niebezpiecznych warunkach bytowych.
Na czym polega unikalna metoda pracy autora książki "Psychiatrzy i masażyści"?
Arnon Grunberg stosuje metodę uczestnictwa bezpośredniego, wcielając się w różne role społeczne, by poznać prawdę o swoich bohaterach. W ramach zbierania materiałów autor zatrudnił się incognito w bawarskim hotelu oraz dobrowolnie poddał się leczeniu w klinice psychiatrycznej w Belgii. Takie podejście pozwala mu na przekroczenie bariery zewnętrznego obserwatora i opisanie rzeczywistości z perspektywy wewnętrznej. Dzięki temu czytelnik otrzymuje surowy i niezwykle intymny obraz ludzkiej kondycji, rzadko spotykany w tradycyjnym dziennikarstwie.
Jaką tematykę porusza ta publikacja poza kwestiami wojennymi?
Zbiór koncentruje się na poszukiwaniu prawdy o człowieku w sytuacjach granicznych, takich jak choroba psychiczna czy społeczne wykluczenie. Autor analizuje zachowania ludzi nie tylko na froncie, ale również podczas wakacji czy w codziennej pracy usługowej. Ważnym wątkiem jest próba wyjścia poza własną strefę komfortu i konfrontacja z Innym w skomplikowanym, nowoczesnym świecie. Książka stawia trudne pytania o granice empatii oraz sens osobistego zaangażowania w opisywane historie.
Dla kogo zbiór "Psychiatrzy i masażyści" może okazać się zbyt wymagający?
Książka ta nie jest odpowiednim wyborem dla osób poszukujących lekkiej literatury podróżniczej lub optymistycznych reportaży o charakterze turystycznym. Ze względu na poruszanie drastycznych tematów wojennych oraz opisów kryzysów psychicznych, lektura bywa emocjonalnie obciążająca i mroczna. Autor unika uproszczeń i taniego pocieszenia, co wymaga od odbiorcy dużego skupienia oraz otwartości na trudną tematykę społeczną. Nie jest to również pozycja dla czytelników oczekujących spójnej i chronologicznej fabuły typowej dla powieści beletrystycznej.
