Zbiór esejów słoweńskiego pisarza opowiadającego już od pół wieku historię swojego małego narodu w kontekście spraw, które tak naprawdę są bliskie i zrozumiałe dla znacznej części Środkowoeuropejczyków.
Książka zawiera eseje starsze, jak "Atlas" oraz całkiem nowe, jak esej "Archipelag Jugosławia" nawiązujący wprost do "Wspomnień o Jugosławii" - i wyjątkowo aktualne, jak esej "Straszna zemsta", stanowiący zapis refleksji Janara z pierwszych dni rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Drago Janar zabiera czytelnika w podróż - nie tylko między wyspami jugosłowiańskiego "archipelagu", lecz także nad Bosfor, na pola Flandrii albo do Triestu. Jest to też podróż w czasie - do Mariboru lat dzieciństwa, na brzegi zasnutego mgłami jeziora Bohinj, które potrafi opowiedzieć nie jedną historię, ale też do oblężonego Vukovaru z początku lat 90, do austriackiej Galicji Josepha Rotha czy do światów Iva Andricia i Jamesa Joyce'a.
Drago Janar (ur. 1948) - słoweński pisarz, dramaturg i eseista, jeden z najważniejszych współczesnych autorów środkowoeuropejskich. Jego powieści, nowele i dramaty są uznawane za kamienie milowe słoweńskiej prozy, tłumaczone na wiele języków i doceniane na całym świecie. Z wykształcenia prawnik, pracował jako redaktor w mariborskim dzienniku "Veer", a w latach 1981-2016 był związany ze stowarzyszeniem kulturalno-naukowym Slovenska matica w Lublanie jako redaktor i sekretarz. Laureat licznych nagród literackich, w tym Austriackiej Państwowej Nagrody dla twórców literatury europejskiej - sterreichischer Staatspreis fr Europische Literatur (2020). Bohaterowie jego utworów to postaci pełne namiętności, targane losem, wikłane w historię i przypadek. Obok prozy i dramatów istotną część jego dorobku stanowią eseje, w których z przenikliwością i odwagą analizuje współczesną kondycję człowieka i społeczeństwa.
Ze słoweńskiego przełożyli: Nikodem Szczygłowski i Joanna Pomorska.
Drugi tom serii Ister pod redakcją Łukasza Galuska, Pauliny Małochleb i Bartosza Sadulskiego.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura faktu
Jaką tematykę porusza zbiór esejów Drago Jančara?
Książka stanowi głęboką analizę tożsamości środkowoeuropejskiej oraz skomplikowanej historii narodów dawnej Jugosławii. Autor łączy osobiste wspomnienia z dzieciństwa w Mariborze z szeroką refleksją nad kondycją człowieka uwikłanego w wielkie procesy historyczne. Eseje prowadzą czytelnika przez różnorodne krajobrazy, od Triestu po pola Flandrii, szukając punktów wspólnych dla mieszkańców tej części kontynentu. Jest to lektura skupiona na etyce, pamięci i losie jednostki w obliczu nieprzewidywalnych zdarzeń.
Jakie konkretne miejsca odwiedzamy w książce "Archipelagi. Osobisty atlas pytań i przeżyć"?
Publikacja zabiera czytelnika w podróż po symbolicznych i geograficznych punktach Europy Środkowej oraz Bałkanów. Narracja obejmuje między innymi jugosłowiańskie wyspy, brzegi jeziora Bohinj, a także austriacką Galicję znaną z twórczości Josepha Rotha. Autor odwiedza również oblężony Vukovar z początku lat 90. oraz współczesny Stambuł nad Bosforem. Ta literacka wędrówka służy lepszemu zrozumieniu wspólnego dziedzictwa kulturowego i trudnych sąsiedztw w naszym regionie.
Czy w publikacji znajdziemy odniesienia do aktualnych wydarzeń politycznych?
Tak, zbiór zawiera tekst "Straszna zemsta", który jest bezpośrednim zapisem refleksji autora z pierwszych dni inwazji Rosji na Ukrainę. Drago Jančar wykazuje się dużą wrażliwością na bieżące konflikty, łącząc je z historycznymi doświadczeniami regionu, takimi jak rozpad Jugosławii. Dzięki temu dzieło pozostaje niezwykle aktualne w obliczu współczesnych zagrożeń dla stabilności i wolności w Europie. Autor precyzyjnie analizuje mechanizmy przemocy i ich wpływ na współczesne społeczeństwa.
Jakim stylem posługuje się autor w swoich esejach?
Drago Jančar pisze w sposób niezwykle przenikliwy, łącząc precyzję myślenia z literacką wrażliwością na detale. Jego proza jest pełna namiętności, a jednocześnie zachowuje dystans niezbędny do obiektywnej analizy trudnych tematów społecznych. Czytelnik odnajdzie tu liczne nawiązania do klasyków literatury, takich jak James Joyce czy Ivo Andrić, co znacząco wzbogaca warstwę merytoryczną tekstów. Styl ten wymaga od odbiorcy skupienia, ale oferuje w zamian unikalną perspektywę na kondycję współczesnego człowieka.
Dla kogo lektura tej książki może okazać się zbyt wymagająca?
Zbiór ten nie jest odpowiedni dla osób poszukujących lekkiej literatury rozrywkowej lub prostych reportaży podróżniczych. Ze względu na wysoki stopień erudycji autora oraz liczne odniesienia do historii politycznej i filozofii, tekst wymaga od czytelnika pewnego przygotowania humanistycznego. Tematyka wojenna, w tym opisy oblężenia Vukovaru, może być dla niektórych odbiorców zbyt obciążająca emocjonalnie. Jest to pozycja skierowana wyłącznie do osób ceniących intelektualne wyzwania i pogłębioną literaturę faktu.
