Wydawczyni zaproponowała mi napisanie tekstu o Profesorze i Besserwisserze. Wzbraniałem się przed tym, ale pomyślałem, że może takim tekstem pomogę tym z Państwa, którzy wezmą książkę do ręki, podjąć decyzję, czy ją kupić. A więc próbuję... Jest to rzecz o przyjaźni profesora anglistyki, zwanego od pewnego momentu Profesorem, badacza poezji mniej znanych poetów angielskich z przełomu wieków 18. i 19., z pełnym energii, buntującym się przeciwko światu imigrantem zwanym Besserwisserem, przybyłym z któregoś z demoludów, najprawdopodobniej z Polski (akcja powieści rozgrywa się w USA lub w Kanadzie, w jednym z miast Zachodniego Wybrzeża); i o tym, że z tej przyjaźni zrodziła się powieść Wczesny Cecil Profesor i Besserwisser. A w tej powieści, obok Profesora i Besserwissera, głównymi bohaterami są Cecilianie - profesorowie i studenci Uniwersytetu Cecila, uniwersytetu założonego przez Profesora w starym, nie cieszącym się dobrą sławą hotelu Cecil. Profesorowie albo zostali wydaleni wcześniej z zatrudniających ich uniwersytetów, albo sami z nich odeszli; studenci to byli studenci, którzy nie ukończyli studiów, absolwenci lub byli uczniowie szkół średnich oraz panie i panowie, którzy ukończyli tylko szkołę podstawową (ci ostatni nadrabiają braki w wykształceniu w Szkole Podstawowej Uniwersytetu Cecila). Wszystkich ich można określić mianem outsiderów. Miasto toleruje powstały bez spełnienia formalnych procedur uniwersytet, ale po kilku latach postanawia pozbyć się tego wrzodu, tej zarazy, siedziby podejrzanych typów, jak dziennikarze i radni miejscy nazywają hotel Cecil z Uniwersytetem Cecila. Kiedy Cecilianie, dla uwolnienia się od ingerencji miasta w ich sprawy, ogłaszają Uniwersytet razem z jego siedzibą niezależną republiką, Republiką Cecila, wybucha wojna. Wojna kończy się po przypłynięciu do miasta z misją pokojową flotylli dowodzonej przez legendarnego żeglarza, kapitana Nichollsa z opowiadania Iana McEwana Stereometria. Niestety, po kilku miesiącach zaczyna odżywać nienawiść miasta do Cecila i jego uniwersytetu i Więcej nie zdradzę; o dokładnych powodach nienawiści miasta do Uniwersytetu Cecila oraz o jego dalszych losach dowiedzą się ci z Państwa, którzy kupią lub pożyczą książkę.
P.S. W tekście wymknął mi się tytuł Wczesny Cecil. Stało się to dlatego, że początkowo powieść taki miała tytuł. Myślę, że Ci z Państwa, którzy ją przeczytają, zgodzą się ze mną, że ma on takie samo uzasadnienie w jej treści jak Profesor i Besserwisser. Ale że książka nie może mieć dwóch tytułów
Andrzej Żurek
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna polska
W jakim klimacie utrzymana jest powieść "Profesor i Besserwisser" Andrzeja Żurka?
Książka łączy w sobie elementy literatury pięknej z motywem walki o niezależność i wolność jednostki. Historia skupia się na grupie outsiderów tworzących własną republikę w kontrze do miejskich struktur i sztywnych procedur. Klimat utworu oscyluje między realizmem a literacką zabawą formą, co nadaje całości unikalny, nieco buntowniczy charakter. To lektura skłaniająca do głębokiej refleksji nad miejscem człowieka poza głównym nurtem społeczeństwa.
Jakiego stylu językowego należy spodziewać się po lekturze tej książki?
Autor posługuje się niezwykle bogatym, poetyckim językiem, który stanowi o głównej sile tej publikacji. Czytelnik styka się z brawurowymi analizami psychologicznymi oraz precyzyjnymi opisami socjologicznymi ujętymi w kunsztowną formę. Tekst jest gęsty od znaczeń i wymaga dużego skupienia, oferując w zamian estetyczną przyjemność z obcowania z literaturą wysoką. Styl ten wykracza poza ramy prostej narracji, stając się autonomicznym i porywającym elementem opowieści.
Gdzie toczy się akcja i kim są główni bohaterowie powieści?
Wydarzenia rozgrywają się na Zachodnim Wybrzeżu Ameryki Północnej, głównie w murach podupadłego hotelu Cecil. Głównymi postaciami są badacz poezji angielskiej oraz energiczny imigrant z Polski, którzy wspólnie powołują do życia niezależny uniwersytet. Wokół nich gromadzą się osoby wykluczone z tradycyjnego systemu edukacji, tworząc barwną i zdeterminowaną społeczność Cecilian. Ich losy splatają się w dramatycznym konflikcie z władzami miasta, które dążą do likwidacji tej wolnościowej enklawy.
Czy książka "Profesor i Besserwisser" zawiera nawiązania do innych dzieł literackich?
Powieść obfituje w liczne nawiązania literackie, zakamuflowane cytaty oraz postacie zaczerpnięte z innych książek. W treści pojawia się między innymi legendarny żeglarz, kapitan Nicholls, znany z twórczości Iana McEwana. Taka konstrukcja sprawia, że lektura staje się fascynującą grą intelektualną dla osób dobrze znających kanon literatury światowej. Autor sprawnie miesza style i epoki, tworząc wielowarstwową strukturę pełną literackich smaczków i niespodzianek.
Dla jakiego typu czytelnika ta pozycja może okazać się zbyt wymagająca?
Ta publikacja nie jest odpowiednia dla osób poszukujących lekkiej, prostej i szybkiej literatury rozrywkowej. Złożona struktura językowa oraz liczne dygresje mogą zniechęcić odbiorców preferujących dynamiczne tempo akcji i wyłącznie linearną narrację. Książka wymaga od czytelnika dużej uwagi oraz otwartości na eksperymenty stylistyczne i erudycyjne wyzwania. Nie jest to pozycja do pobieżnego przeglądania, lecz do powolnego smakowania każdego zapisanego zdania.
