Wojna obdarta z romantycznej ułudy, okrutna i brzemienna w skutki. Afganistan będzie nam ciążył latami, a jego żywym świadectwem będą weterani – często zapomniani, lekceważeni, (nie)potrzebni. Mocna pozycja, obowiązkowa dla tych, którym roją się kolejne wojny.
Andrzej Rozenek, były dziennikarz śledczy, poseł na Sejm, wiceprzewodniczący Sejmowej Komisji Obrony Narodowej.
To było jak strzał defibrylatorem! Czytając kolejne kartki słyszałem rakiety lecące i wybuchające nieopodal, kule jazgoczące nad głową oraz kolegów którym w rocznice śmierci palę znicz na parapecie okna...
Jacek, weteran misji w Iraku i Afganistanie
Na polskim rynku wydawniczym nie znaleźliśmy pozycji, która tak obrazowo przedstawiałaby dalsze losy nie tylko tych, których na chwilę opuściło żołnierskie szczęście, ale też tych, którzy wrócił i szczęśliwie. Jednak cząstkę wojny mimowolnie przywieźli swoim bliskim.
Janusz Raczy, Stowarzyszenie Rannych i Poszkodowanych w Misjach Poza Granicami Kraju
Misja ISAF w Afganistanie dobiega końca, a wraz z nią kilkunastoletnie zaangażowanie Wojska Polskiego w konflikty „na drugim końcu świata”. Żołnierze wracają do domów, ale czy wrócą z wojny? Czy „stamtąd” w ogóle da się wrócić?
Co czeka weteranów w kraju, w którym toczy się cyniczna gra między rządem a opozycją? Gra, w której problem wojennej traumy to doskonały pretekst, by dołożyć politycznemu konkurentowi.
Co dalej z armią, która po Iraku i Afganistanie przeżywa kryzys? Czy ambitny plan modernizacji nie okaże się mrzonką?
„(Nie)potrzebni”, najnowsza powieść Marcina Ogdowskiego, to wojenny dramat i polityczny dreszczowiec w jednym. Autor zabiera nas do ogarniętego chaosem Afganistanu, do „ludzkiej naprawialni” w Ramstein, w zacisze ministerialnych gabinetów. W jednej chwili jesteśmy świadkami krwawej potyczki na Highway One, by zaraz potem znaleźć się w domu wdowy po żołnierzu samobójcy.
Książka, będąca swoistym rozrachunkiem Autora z tematyką „polskiego Afganistanu”, to momentami bardzo bolesna lektura. Niezwykle aktualna także z powodu wydarzeń na Ukrainie, które prowokują do przemyśleń nad stanem polskiej armii, jej pozycją w społeczeństwie i strukturach państwa.
Czy książka "(Nie)potrzebni" to typowa powieść sensacyjna skupiona wyłącznie na akcji?
Nie, "(Nie)potrzebni" to wielowymiarowy dramat wojenny i polityczny dreszczowiec, który wykracza poza ramy prostej literatury akcji. Autor kładzie duży nacisk na społeczne i psychologiczne skutki konfliktów zbrojnych dla żołnierzy oraz ich rodzin. Czytelnik śledzi nie tylko dynamiczne potyczki w Afganistanie, ale też brutalną rzeczywistość politycznych gabinetów i szpitali polowych. To lektura nastawiona na refleksję nad losem weteranów, a nie tylko na dostarczanie rozrywki.
Dla jakiego typu czytelnika ta pozycja może okazać się zbyt obciążająca?
Książka nie jest odpowiednia dla osób poszukujących lekkiej, przygodowej opowieści o wojnie lub czytelników bardzo wrażliwych na opisy traumy i cierpienia. Marcin Ogdowski przedstawia wojnę bez romantycznej ułudy, skupiając się na brutalności, ranach fizycznych oraz głębokich urazach psychicznych. Realistyczne przedstawienie losów zapomnianych weteranów i politycznego cynizmu sprawia, że jest to lektura trudna emocjonalnie. Osoby oczekujące optymistycznego zakończenia mogą poczuć się przytłoczone ciężarem poruszanej tematyki.
Na ile realistycznie opisane są realia misji w Afganistanie?
Opisy realiów misji cechują się wyjątkowym autentyzmem, ponieważ autor jest uznanym korespondentem wojennym, który wielokrotnie przebywał z polskimi żołnierzami na froncie. Marcin Ogdowski wykorzystuje swoje bezpośrednie doświadczenia, aby oddać specyficzny język, lęki oraz codzienność służby w ekstremalnych warunkach. Dzięki temu czytelnik otrzymuje wiarygodny obraz życia w bazach oraz dynamiki starć na Highway One. Wiedza ekspercka autora przekłada się na drobiazgowe detale dotyczące wyposażenia i procedur wojskowych.
Czy fabuła porusza kwestie polityczne związane z polskim zaangażowaniem w misje zagraniczne?
Tak, istotnym elementem fabuły jest ukazanie cynicznej gry politycznej, w której los żołnierzy staje się narzędziem walki między rządem a opozycją. Autor przenosi akcję do ministerialnych gabinetów, obnażając mechanizmy wykorzystywania wojennej traumy do bieżących celów partyjnych. Powieść krytycznie przygląda się procesowi modernizacji armii oraz temu, jak państwo traktuje swoich rannych bohaterów po powrocie do kraju. Wątek ten nadaje książce charakteru aktualnego komentarza do kondycji struktur państwowych.
Czy w treści znajdziemy informacje o tym, jak wojna wpływa na życie prywatne żołnierzy?
Książka szczegółowo analizuje problem powrotu z wojny do cywilnej rzeczywistości i trudności z adaptacją w społeczeństwie. Marcin Ogdowski pokazuje, że żołnierze często przywożą cząstkę konfliktu do swoich domów, co rzutuje na ich relacje z najbliższymi. Przedstawione historie wdów oraz rannych weteranów rzucają światło na marginalizowany problem braku systemowego wsparcia dla rodzin wojskowych. Jest to obraz bolesnego zderzenia żołnierskiego poczucia obowiązku z obojętnością otoczenia.
