Myślenie czarno-białe. Binarny mózg jako balast w skomplikowanym świecie

Każdego dnia podejmujemy dziesiątki mniej lub bardziej skomplikowanych decyzji. Większość z nich jest w naszym przekonaniu prawidłowa, oparta na doświadczeniu, zebranych informacjach oraz racjonalnych przesłankach. Tylko, czy rzeczywiście są słuszne? Czy może padliśmy ofiarą sposobu myślenia naszego mózgu, który ma za wszelką cenę skłonność do porządkowania naszego świata i kategoryzowania.

„Ludzki mózg niczym program komputerowy jest wyposażony w panel narzędzi formatowania” – czytamy w rewelacyjnej książce Kevina Duttona pt. „Myślenie czarno-białe. Binarny mózg jako balast w skomplikowanym świecie”. Opublikowana nakładem Wydawnictwa MUZA SA książka, która dowodzi, że kierunek, w jakim ewoluował nasz mózg, pomagając nam na przestrzeni wieków przeżyć, niekoniecznie jest dla nas korzystny w dynamicznie zmieniających się czasach. Podziały i granice, który sprawdzały się wcześniej, współcześnie nie mają racji bytu. To sprawia, że nie mamy pewności co poprawności naszych wyborów, a mimo iż usiłujemy uczynić je dla nas łatwiejszymi, to niekoniecznie jest to dla nas najlepszy wybór. Już pierwszy przykład podany przez autora, czyli system oceniania stosowany w szkolnictwie wskazuje, że nasze działania nie są doskonałe, zaś kategoryzacja może nie tylko wprowadzać w błąd, ale czynić prawdziwą szkodę.

Po książkę sięgnąć powinien każdy psycholog, ale nie tylko. Tak naprawdę bowiem powinien ją przeczytać każdy, bo wszyscy na każdym etapie swojego życia dokonujemy mniej lub bardziej skomplikowanych wyborów. Tyle tylko, że nasz mózg w drodze ewolucji wyspecjalizował się w podejmowaniu decyzji binarnych czarno-białych, nie było bowiem wcześniej miejsca na zastanowienie się nad innymi opcjami. Można było uciekać albo walczyć. Albo zostać na miejscu albo ruszyć w drogę za wodą czy pożywieniem. Albo-albo mocno zakorzeniło się w nas, a mózg nie zważa na to, że obecnie czasy się zmieniły, podobnie jak zasady gry o przetrwanie. Schematy, które przed wiekami ułatwiały nam życie dziś mogą ograniczać rozwój, może nam umknąć złożoność sytuacji.

Autor w kolejnych rozdziałach podkreśla, że takie czarno-białe widzenie powinno odejść do lamusa, my zaś musimy nauczyć się dostrzegać także szarości, wyregulować oświetlenie. Niestety fakt, że poruszamy się w szarym świecie, wciąż przyklejając etykietki, tworząc kategorię i szufladkując wszystko sprawia, że systematyzujemy, zamiast tworzyć hierarchię, akcentujemy różnice, chociaż powinniśmy zwracać uwagę na podobieństwa. Czas zatem wyrwać nasz zero-jedynkowe umysły ze sztywnych ram funkcjonowania.

Dutton zauważa również zagrożenie tkwiące z zbyt wielu opcjach do wyboru, a te współcześnie dotyczą niemal każdej kwestii – w takich sytuacjach ludzki mózg po prostu nie wie, na którą opcję się zdecydować. Z kolei zbyt mała ilość opcji wyboru sprawia, że stajemy się agresywni. Autor podkreśla aktualność „złotej triady binarnych superkategorii: Walka kontra Ucieczka, My konta Oni, Dobro kontra Zło”, która – umiejętnie stosowana dysponuje wielką siłą i może stać się potężną bronią przeciwko ludzkości, ale też może czynić cuda.

Na stronach książki przyglądamy się roli, jaką odgrywają kategorię i podziały, analizujemy „czerń i biel” w kontekście kulturowym, a badając działanie naszego mózgu, natykamy się na szereg zagrożeń dla naszego funkcjonowania, które możemy wyeliminować tylko w jeden sposób – wychodząc poza myślenie czarno-białe. Właśnie takiemu obudzeniu nas może służyć lektura książki, które zresztą sama w sobie jest przyjemnością. Nie doświadczymy tu akademickiego języka niezrozumiałego dla większości odbiorców, jest za to szereg przykładów ułatwiających zrozumienie tego, dlaczego czas na nieco inne podejście do życia i dokonywanych wyborów.

Mózg jest fascynującym organem, mimo że często nas oszukuje. I to zakłamane rozumienie otaczajacego nas świata, próbuje wyjaśnić autor tej książki. Jesteśmy nastawieni na widzenie czarno-białe, bo tak w drodze ewolucji było najbezpieczniej. Łatwe rozróżnianie dobra od zła, w przeszłości uchroniło nas od wielu problemów. Jednak dziś, kiedy nie grozi nas realne niebezpieczeństwo, nie dostrzeganie szarości jest bardziej przeszkodą niż pomocą.

Autor w sposób przystępny, w lekkim stylu i przyjemnym językiem pokazuje nam złożoność problemu, od genezy zjawiska aż po dziś dzień. Każdy aspekt jest dokładnie omówiony, razem z przykladami, a całość jest podzielona na rozdziały co pozwala łatwo wrócić do interesujacych nas zagadnień. Nie jest to książka na raz, a raczej na podczytywanie i poświęcenie chwili na refleksję. Mimo tego jest to wartościowa publikacja, którą można polecić każdemu, kto chce poznać zagadki mózgu.

Po przodkach odziedziczyliśmy binarny mózg. Jesteśmy spragnieni porządku, dlatego tak chętnie nadajemy etykiety, porządkujemy, kategoryzujemy. Nasz mózg myśli czarno-biało, a przecież świat pełen jest szarości. Nie ma nic złego w tym porządkowaniu świata, do czasu. Bo kreślone przez nas linie czasem przekraczają dozwolone granice. Właśnie wtedy każdy muzułmanin będzie postrzegany przez nas jak terrorysta, każdy czarnoskóry jako niebezpieczny człowiek, a każdy katolik jako moherowy beret.

W swojej publikacji "Myślenie czarno-białe" Kevin Dutton, doktor psychologii społecznej w przystępny i bardzo interesujący sposób kreśli przed nami swoje spostrzeżenia i teorie na temat ludzkich wyborów i decyzji, które podejmujemy każdego dnia, na temat instynktu kategoryzacji, perswazji, przy której dowiemy się, że postępujemy według trzech reguł: Walka kontra Ucieczka, My kontra Oni, Dobro kontra Zło, które jak linie na mapie pomagają nam orientować się w rzeczywistości, ewolucji, a także o nowej teorii wpływu społecznego, zwaną tu superswazją. W książce tej autor przywołuje przykłady ze wszystkich dziedzin naukowych, od kryminalistyki po socjologię i neurobiologię poznawczą, jak również z procesów behawioralnych i psychologicznych zachodzących w różnych grupach społecznych. To wszystko sprawia, że publikację czyta się jak dobrą powieść, nie jest to zbiór suchych danych i informacji, które zanudzają człowieka na śmierć.

Myślę, że jest to bardzo ciekawa książka, która odsłania jasne i ciemne strony myślenia binarnego. Autor umie zainteresować tematem i zatrzymać czytelnika, mimo naukowej dziedziny, jako psychologia społeczna jest jakby nie patrzeć, to autor wplatając przeróżne historie, odwołując się do swoich wspomnień, spotkań z przeróżnymi ludźmi, jak także do sytuacji brexitu, polityki Trumpa czy najgorętszego tematu ostatniego roku, czyli koronawirusa, nie nudzi czytelnika i jego publikację czyta się z przyjemnością, nie męcząc się.

Komu polecam tę publikację? Na pewno fanom psychologii, psychologom, jak i ludziom, którzy interesują się ludzkim umysłem, czarno-białym postrzeganiem świata i chcą dowiedzieć się czegoś więcej o naszym binarnym mózgu. Jest to naprawdę przystępna książka i nie zanudzi Was, a wręcz przeciwnie pobudzi wasze szare komórki do myślenia. ;) Polecam !

Za egzemplarz do recenzji dziękuję wydawnictwu Muza.

Każdy z nas ma mózg. To jest kwestia niezaprzeczalna. Codziennie wykorzystujemy go do wykonywania wszystkich czynności, porządkowania, kategoryzowania danych… Jest to wpisane w nasze instynkty. Kevin Dutton przedstawia nam książkę „Myślenie czarno-białe. Binarny mózg jako balast w skomplikowanym świecie”. Jest to kolejna książka z kategorii książek psychologicznych tego autora. Autor w bardzo prosty sposób wyjaśnia nam skomplikowane aspekty naszego mózgu, a przede wszystkim naszego myślenia. Porusza tematykę dylematów społecznych i egzystencjalnych przytaczając przy tym świetne przykłady z życia wzięte. Treść książki opiera się nie tylko na bardzo dobrym materiale naukowym, ale i codziennych obserwacjach. Poznajemy schematy wedle których dokonujemy szufladkowania i etykietowania informacji. Autor uświadamia nam, że w życiu posługujemy się prostym schematem, gdzie wszystko jest dla nasz czarne, bądź białe. Spowodowane jest to naszą ewolucją, ale także wpajaniem nam pewnych schematów przez bliskich. Jednak takie upraszczanie wcale nie jest dobre. Autor uważa, że przez zbyt szybko ewolucję nie jesteśmy w stanie w pełni zrozumieć otaczającego nas świata. Dlatego w książce znajdziemy podpowiedzi jak odnaleźć się we współczesnej rzeczywistości. Z lektury książki płynie wiele wniosków, które warto wziąć sobie do serca. Dutton uświadamia nam, że nic nie jest czarno-białe. Tak naprawdę przybierają one odcienie szarości.

Zdecydowanie polecam książkę każdemu fanowi książek psychologicznych. Jeżeli chcesz się dowiedzieć co tak właściwie dzieje się w Twojej głowie i poznać niektóre schematy swojego mózgu to koniecznie sięgnij po „Myślenie czarno-białe”.

🖤 RECENZJA 🤍

Tytuł: "Myślenie czarno-białe. Binarny mózg jak balast w skomplikowanym świecie.

Autor: Kevin Dutton

Wydawnictwo: Muza

Bardzo rzadko sięgam po literaturę popularnonaukową, musi mnie coś bardzo zaintrygować by z chęcią do tego usiąść i przeczytać. Częściej zdarza mi się oglądać jakieś programy naukowe. Tym razem jednak postanowiłam dać szansę książce, by sprawdzić co tam w tym naszym mózgu się dzieje. Czy rzeczywiście widzimy tylko czarne i białe barwy? Czy jest miejsce na szarości? Co wpływa na taki tok myślenia? Jakie mamy granice i ograniczenia?

Zacznijmy jednak od początku... co oznacza "binarny mózg" albo "myślenie binarne", jest to mówiąc prościej myślenie dwuwartościowe. W tym akurat przypadku czarno- białe. Świat wokół nas jest coraz bardziej rozwinięty, skomplikowany a nasz mózg niestety zatrzymał się w epoce prapradziadków. Tyle, że wtedy skupiano się na szybkich decyzjach, bo od tego zależało życie. A obecne czasy wymagają dużo bardziej złożonych procesów myślenia. Bardzo często myślimy tylko czy to co robię jest dobre czy złe. Wyznaczane przez wszystko i wszystkich granice, ograniczają nasz mózg, powodując stres uniemożliwiający dostrzeganie szarości. Bardzo łatwo także zmanipulować postrzeganie dwubiegunowe. Bo skoro coś jest tylko albo jasne albo ciemne, naciskając odpowiednimi argumentami, możemy w bardzo prosty sposób przeciągnąć daną osobę na swoją stronę.

W książce autor przytoczył wiele przykładów jak funkcjonuje ludzki mózg. Od zwykłych sytuacji, które występują na co dzień, po takie naprawdę szokujące.

Cała książka skłania do myślenia. Refleksji nad sobą, swoim postępowaniem, a także nad zrozumieniem innych.

Bardzo ciekawie opisane jest to, jak nasz mózg odczuwa pewne emocje, jest to fascynujące jak niewiele potrzeba by np. obudzić w kimś poczucie winy.

Książkę polecam każdemu kogo interesuje ludzki umysł, jak ON funkcjonuje, i co tam właściwie się w nim dzieje. Autor zadbał o prosty język aby każdy go zrozumiał. Jednak nie liczcie, że wszystko będzie podane jak na tacy. Większość trzeba wyczytać między wierszami.