Mistrzyni

Najnowsza powieść Manueli Gretkowskiej to prawdziwe arcydzieło! "Mistrzyni" jest napisaną z humorem i swadą, co czyni ją lekturą równie nieszablonową, jak jej główna bohaterka - Lucyna Ćwierczakiewiczowa, XIX-wieczna odpowiedniczka Magdy Gessler. To prawdziwa "baba z jajami", pyskata, niezależna i szczodra, prowadząca odważne życie. Choć jej specjalnością były książki kucharskie i poradniki dotyczące prowadzenia gospodarstwa domowego, była ceniona na literackim parnasie, blisko się przyjaźniła z Bolesławem Prusem. To szalenie inspirującą postać, z którą warto się jak najszybciej zapoznać! Polecam!

Można by powiedzieć cudze chwalicie, swego nie znacie, hasło to powtarza się zbyt często od kilkuset lat, jak nie dłużej. Wiele już się zmieniło, ale wciąż odkrywamy, że zapomnieliśmy, nie dostrzegamy lub nie doceniamy tego i przede wszystkim tych, którzy są twórcami na krajowym podwórku, wyszli i wychodzą przed szereg, mistrzynie i mistrzowie. A warto, bo jak się już niejednokrotnie przekonaliśmy patrzymy daleko, a tuż obok były lub są osoby, o jakich warto pamiętać.

Kobieta petarda? Nie, kobieta kometa, to określenie lepiej pasuje do Lucyny Ćwierczakiewiczowej, nie zaistniała i nie zachwyciła na chwilę, lecz przez lata zwracała na siebie uwagę i na swoją pracę. Wbrew dziewiętnastowiecznym konwenansom, przypisanej roli oraz społecznym opiniom realizuje się zawodowo, oczywiście na swój sposób. Jak to możliwe? Na pewno to zasługa charakteru, wykorzystania okoliczności oraz robienia tego, co się naprawdę lubi, nawet jeśli wszyscy wokół nie wierzą w to, uważają, że to nie wypada, a tak w ogóle i szczególe nie wierzą w jakikolwiek sukces, poza nielicznymi. W końcu to „tylko” kobieta, tak naprawdę sama niezbyt dużo mogąca, bo najczęściej najpierw o niej decyduje ojciec, potem mąż. Tyle, że w tym przypadku okazuje się ta opinia nietrafiona, gdyż panienka z dobrego tomu, młoda mężatka, rozwódka, ponownie mężatka i jakbyśmy to dzisiaj powiedzieli bizneswoman oraz autorka, dokładnie wie co chce osiągnąć i nie zważa na to, co mówią o niej inni. A mówią dużo, czasem mało przychylnie, oczywiście nie kiedy ona jest blisko. Przyjaźni się z Bolesławem Prusem, jej książki przewyższają nakłady jego książek, ale również Henryka Sienkiewicza czy też narodowych wieszczy. Mało? Do tego pomoc ubogim, wprowadzanie nowości w kulinariach, modzie, urządzaniu wnętrz i jak potrzeba przeklinanie głośno i na forum, tych, którzy na to zasługują. W naszych czasach na pewno zdobyłaby jeszcze większy rozgłos, ale to w swoich pokazała na co ją stać, używając swoich zalet i wad, bezkompromisowo i płacąc za to wysoką cenę.

Duet doskonały czyli Manuela Gretkowska pisząca o Lucynie Ćwierczakiewiczowej. Dwie kobieta, dziewiętnasty i dwudziesty pierwszy wiek oraz wbrew pozorom, osiągnięciom technologicznym i społecznym, wiele wspólnego, zwłaszcza w tym drugim aspekcie, lecz również i w innych. „Mistrzyni” czyta się prawie na jednym oddechu, fabularyzowany fragment ostatnich lat życia niezwykłej kobiety ma w sobie wszystko to, co sprawia, że czytamy do samego końca, bez zbędnych przerw czy też rozpraszania. Pisarka doskonale oddała ducha epoki, narodu i przede wszystkim głównej bohaterki, przypominając ją wszystkim tym, którzy jeszcze nie słyszeli o tej osobowości, gdyż niewątpliwie nią była. Na równi, a może nawet bardziej, z literackimi tuzami, o jakich uczymy się obecnie na lekcjach języka polskiego i historii, znana wówczas i zapomniana później oraz teraz. Na jej osiągnięcia nawet po ponad stu latach patrzy się z podziwem, przez lata jakbyśmy to teraz powiedzieli guru tematyki jak po prostu lepiej żyć, ale również edukatorka, nie bojąca się wskazywać gdzie trzeba wprowadzać zmiany i podająca przepis jak to zrobić. Chodzący zbiór cnót niewieścich? Oczywiście, zaradność, szczerość, stawianie na swoim, brak lęku przed tym słynnym „co ludzie powiedzą”, bo przecież to jej słuchano i dobrze płacono za dobre rady, to niektóre z zalet. Wady też są, w końcu kto ich nie ma, zauważane, komentowane i odzwierciedlane w satyrycznych rysunkach między innymi. Manuela Gretkowska pokazała jedne i drugie, nie zapominając o pokazaniu prawdziwego człowieka, a nie zakurzonego pomnika, odstawionego do kąta historii, zresztą niesłusznie. Można by bez trudu porównać tę postać do kreacji Meryl Streep jako Julii Child, lecz przecież to Lucyna Ćwierczakiewiczowa była pierwsza przed nią i całym szeregiem znanych oraz barwnych osobowości, jakie brylowały kiedyś i teraz. Tytuł oddaje co do joty kim była, prawdziwa „Mistrzyni” w tym, co robiła, ale także człowiek, popełniający błędy i drogo za nie płacący, oceniająca i oceniana, zapadająca w pamięć i równocześnie prawie zapomniana. Pełna sprzeczności, po części dziecko swoich czasów – pozytywizmu, ale także sięgająca dalej, przekuwającą to, co tak wielu uważało za słabość w atuty. Kim była bohaterka Manueli Gretkowskiej? Bez wątpienia kimś, kogo warto poznać i docenić, nie gloryfikować, ale po prostu zapamiętać.

Pierwsza książka tej autorki i powiem szczerze, że spotkało mnie miłe zaskoczenie. Nie spodziewałam się, że dowiem się tylu ciekawych informacji. Nawet niektóre sprawdzałam w wyszukiwarce czy faktycznie są prawdziwe – zawsze były.

Książka opowiada historię niezwykłej kobiety. Kobiety, która przez całe swoje życie była wierna wyznawanym wartościom i samej sobie. Kobiety doświadczonej przez los, ale bardzo mądrej i do bólu szczerej w swoim postępowaniu. Tą kobietą była Lucyna Ćwierczakiewiczowa, która nie na darmo została przez Manuelę Gretkowską nazwana Mistrzynią.

Gdy poznałam dziewczynkę o imieniu Oktawia, to moja pierwsza myśl była taka, że jest to bardzo nowoczesne imię. Teraz już wiem, że wcale nie takie współczesne, jak mi się wydawało. Mama Oktawii zapewne lubi czytać Prusa. Niestety dla mnie Prus stracił na wartości po przeczytaniu „Mistrzyni”.

Do tej pory nie miałam możliwości z bliska przyglądnąć się twórczości Pani Manueli Gretkowskiej, gdyż przeczytałam jej jedną książkę i trudno mi było, tak naprawdę na samym początku o ile pamiętam dokonać wstępnej czytelniczej analizy czy kolejna nowa napisana książka będzie godna mojej uwagi, czy też nie?

Byłam ciekawa, w jaki sposób tym razem autorka spełni moje czytelnicze wymagania względem głównej występującej bohaterki, jaka ona będzie pod względem wyrazistości, jaki będzie miała charakter, czy ją polubię, co mi będzie w niej przeszkadzać, czy będzie umieć kochać prawdziwie, czy jedynie na pokaz oraz, czy umie walczyć o swoją społeczną zawodową pozycję mając to na uwadze to, czego już doświadczyła obecnie na ten czas.

Nie jest łatwo polubić główną bohaterkę tak na samym początku, bo jest taka mocno charakterna i oceniająca po wyglądzie, gdy spojrzy po raz pierwszy na człowieka, ale ma w sobie ciepło, bo chce ona pomóc.

Tytułowa bohaterka jest mistrzynią w wielu kwestiach pod względem kobiecej wrażliwości. Nie żałuje pieniędzy, by pomóc biednym kobietom, czy ludziom.

Niezwykłe jest to, że gdy się odkrywa, autora na nowo to uwidacznia się w nim taka otoczka tajemniczej głębi z tego względu, że nie wiemy do samego końca, co miał, na myśli tworząc każdego występującego w tej powieści bohatera.

Największą ciekawostką w twórczości Pani Manueli Gretkowskiej jest to, że ma ona taki swój wykreowany językowy styl, w którym można się z łatwością odnaleźć dzięki, że buduje ona wyrazistość mocną swoich bohaterów i kreuje ich zachowania, wzbudzając do nich uznanie lub można ich nie lubić wcale.

Gdy się wczyta dobrze wypowiedziane, w co poniektóre słowa głównej bohaterki-Pani Lucyny to odnajdziemy w nich współczesne odpowiedniki charakterystyczne dla osób lubiących oceniać nas jedynie tylko z pozoru, a w głębi mają oni swoje prawdziwe ukryte oblicza, którego nie pokazują na zewnątrz.

Zadawałam sobie w trakcie czytania tej powieści pytania dotyczące głównie zachowania Pani Lucyny:

Czy zmieni swoje nastawienie do społeczeństwa, co jej daje krytykowanie ludzi, czy potrafi powstrzymać się od wypowiedzianych negatywnych uwag, gdyż one czasem były takie nieprzyjemne w odbiorze?

Powieść tę czytało mi się dobrze.

Polecam przeczytać tę powieść.

Manuela Gretkowska "Mistrzyni",

W moim domu rodzinnym w czasach, kiedy nie było dostępu do internetu, a książki kucharskie wydawano z rzadka, w kuchni królowały: "Dobra Kuchnia", taka z regionalnie ubraną laleczką, ręcznie przepisywany kajecik będący zbiorem wszystkich wartych wykorzystania przepisów zebranych od babć, cioć i koleżanek z pracy mamy oraz "365 obiadów" Lucyny Ćwierczakiewiczowej w wydaniu retro z wizerunkiem nobliwej matrony (autorki) na okładce.

Ta ostatnia pozycja, wydana ponownie w 1989 roku, wypełniona przepisami sprzed ponad stu lat, pod koniec lat osiemdziesiątych i na początku dziewięćdziesiątych, kiedy wiele składników potrzebnych do przyrządzania potraw nie było ogólnie dostępnych na rynku, stanowiła naprawdę ogromne wyzwanie kulinarne. Korzystała z niej czasami mama, ja przeglądałam ze względu na powiew kucharskiej egzotyki, ale także dla swojej przyjemności.

Lucyna Ćwierczakiewiczowa autorka książek kucharskich i poradników dotyczących prowadzenia domu była postacią niezwykle barwną, można by rzec, że ta kobieta znana powszechnie w drugiej połowie XIX wieku, wyprzedzała wręcz swoją epokę. Jej książki kucharskie wydawano w nakładach większych niż dzieła Mickiewicza. Miała często problem ze swoim przekręcanym przez wszystkich nazwiskiem, ponieważ nie tylko ja zapamiętałam ją jako Ćwirciakiewiczową - panią od obiadów. Już za jej życia ten błąd pojawiał się regularnie, powtarzając się potem z pokolenia na pokolenie. Na półkę w moim domu rodzinnym trafiła jako Lucyna Ćwierciakiewiczowa, a nie poprawnie Ćwierczakiewiczowa. Po latach zwracam honor i obiecuję odtąd nigdy nie przekręcać już nazwiska pani od obiadów.

Cieszę się bardzo, że Manuela Gretkowska nie miała w planach napisania biografii, a jedynie powieść inspirowaną życiem Lucyny Ćwierczakiewiczowej. Posiłkując się wycinkami z jej życia stworzyła mistrzowski portret samodzielnej, zaradnej i potrafiącej zaleźć za skórę kobiety, wpisany w barwne tło epoki. Prawdopodobnie tak samo uwielbianej jak nienawidzonej, przyjaciółki Bolesława Prusa, kulinarnej perfekcjonistki, a zarazem niezłej skandalistki. Dzięki niej życie ówczesnej Warszawy z pewnością nabrało dodatkowej barwy, stając się jeszcze bardziej wartym zakosztowania, ze skosztowaniem jej wyśmienitych potraw włącznie.

Lucy jak huragan przelatuje przez kolejne strony książki, nie biorąc ze sobą jeńców. Ma być tak jak ona chce, nawet jeśli nie raz zastosowanie będzie miało przysłowie "Kobieta zmienną jest". Jednak jej nieobliczalne zachowanie i oryginalny sposób bycia powodują, że bohaterką można się zachwycić, a lektura "Mistrzyni" z pewnością nie będzie nużąca. Zadowoleni powinni być zarówno wielbiciele silnych postaci kobiecych, jak również ci, którzy marzą, by przespacerować się klimatycznymi ulicami Warszawy drugiej połowy XIX wieku. Dziękuję Wydawnictwu Znak za możliwość przeczytania książki.