Lot nad kukułczym gniazdem

Przyznaję, że nie trafiłam na odpowiedni czas z tą książką. Myśli, zajęte innymi wydarzeniami, nie potrafiłam skupić na lekturze. Odłożyłam i wróciłam ponownie. W końcu ten klasyk miałam w planach od dłuższego czasu.

Mc Murphy, cwany szuler, próbując wykpić się od wyroku, udaje chorego psychicznie, żeby trafić do szpitala. Warunki prima sort, pracować nie trzeba a i soczek pomarańczowy do śniadania... zgrywa się, podburza pacjentów na Wielką Oddziałową, nie wiedząc, jak wiele od niej zależy.

Tytuł powiedział mi niewiele. Nie spodziewajcie się tu wartkiej akcji, choć nie brakuje momentów grozy. To książka z rodzaju tych, które pozostawiają czytelnika z refleksjami i niedosytem.

Historia leczenia w szpitalu psychiatrycznym, gdzie elektrowstrząsy są karą za złe zachowanie.

Próba przechytrzenia systemu.

Stawianie granic tam gdzie je człowiekowi zabrali.

Walka o godność i prawa.

Historia bez dna. Porusza masę problemów, gdzie głównym tłem wydarzeń jest szpital psychitryczny.

„Władza! Pomyśl; im bardziej człowiek jest pomylony, tym więcej może mieć władzy! Na przykład Hitler. Aż się w głowie kręci, nie? Warto się nad tym zastanowić."

Natomiast @pirzemysławpootrowski w ,,zarazie" napisał ,,(...) największy ich [psychopatów] odsetek zwykle odnajduje się w polityczne, gdzie oprócz możliwości rządzenia jako takiego zwykle pozostają bezkarni (..)."

I bardzo trudno w obecnej sytuacji mi się z tym nie zgodzić. Trochę odbiegłam od tematu lektury.

A chciałam jeszcze dodać, że walka z Kombinatem przypomina trochę walkę z systemem w ,,1984" George Orwella.

Fascynująca i przerażająca zmiana dokonywała się w Mc Murphym, kiedy zaczął zdawać sobie sprawę ze swojej sytuacji i swojego położenia. Powolne pochłanianie przez system, początkowo było niezauważalne, żeby na samym końcu przytłoczyć czytelnika.

Warto przeczytać.

Wielu z nas kojarzy „Lot nad kukułczym gniazdem” głównie przez pryzmat oscarowego filmu z Jackiem Nicholsonem. Przysięgam Wam, że to nie wystarczy! Kiedy sięgnęłam po powieść Kena Keseya, odkryłam, że między książką a ekranizacją jest tak duży rozdźwięk, jak między twardą rzeczywistością a urojeniami Wielkiego Wodza, narratora powieści. Bo nie wiem, czy pamiętacie, ale wraz z bohaterami trafiamy na oddział zakładu psychiatrycznego w latach sześćdziesiątych XX wieku, kiedy stosowano jeszcze drastyczne metody „leczenia” jak elektrowstrząsy czy lobotomię.

Perspektywa udającego głuchoniemego olbrzyma, Bromdena zwanego Wielkim Wodzem, pozwala nam dostrzec nie tylko tyrana i czarny charakter tej historii, czyli bezduszną siostrę Ratched (na czym skupia się film),ale też system zwany przez niego Kombinatem. Ile z tego, co odsłania przed nami jest wynikiem jego paranoi, mgły po lekach, a ile metaforycznym lustrem ówczesnej wizji społeczeństwa tłumiącej wszelkie objawy odmienności i indywidualizmu? Czasem trudno było określić, co jest faktem, a co chorobliwą imaginacją.

W ten apatyczny, podporządkowany świat wchodzi McMurphy, szuler i cwaniak, który ma odsiedzieć resztę wyroku w zakładzie, byle uniknąć ciężkiej pracy na farmie. I od razu staje się źródłem zamieszania. Jego głośny śmiech, porywczy charakter i beztroska są jak tlen w tym stęchłym powietrzu.

Oczywiście nie sposób go nie polubić od pierwszych wypowiedzianych słów! A nawet zanim coś powie, bo samym swoim wejściem na oddział pokazuje, że jest uosobieniem buntu, niezależności i żywym kontrastem dla apatii pozostałych pacjentów. A nasza sytuacja się pogłębia, gdy jako jedyny wypowiada wojnę siostrze Ratched, jej manipulacji, nadużywaniu władzy i rygorystycznym porządkom. Jego walka jest jak starcie Dawida z Goliatem, w którym Dawid ma marne szanse, by wygrać.

Dialogi w tej powieści to prawdziwe mistrzostwo świata. Sytuacje, w jakich McMurphy stawia siostrę Ratched wywołują salwy śmiechu. A przywracanie innym pacjentom radości życia, utraconej godności i wiary w siebie w trakcie choćby wyprawy na ryby, potyczki o oglądanie meczów baseballu, czy słynnej imprezy na oddziale budzi śmiech i podziw jednocześnie.

Ale pod tym śmiechem czai się brutalność świata. A finał, trudny i wstrząsający, jest mistrzowskim uderzeniem w emocje czytelnika. Nadal zastanawiam się kto wygrał w tej potyczce i szala przechyla się raz w jedną, raz w drugą stronę. Bo o jednym z przeciwników tego starcia można powiedzieć, że przegrał, ale zatriumfował, a o drugim, że wygrał, ale poniósł porażkę. Ciekawa jestem jak Wy to odbierzecie.

Zapewniam Was, że film jest tylko wierzchołkiem góry lodowej. Książka to dopiero totalny emocjonalny rollercoaster, który zabierze Was znacznie głębiej w świat wolności, szaleństwa i walki z systemem. Nie zwlekajcie, to absolutny klasyk do nadrobienia!