Książka otrzymała nagrodę literacko-graficzną Książka Roku 2022 Polskiej Sekcji Ibby.
W łemkowskopolskiej przestrzeni wyobraźni fascynującej młodej pisarki Marii Strzeleckiej odkrywam magię swojego dzieciństwa. Zaczarowana niezwykłą opowieścią, patrzę na świat oczyma zadziwionej dziewczynki. Powracają wspomnienia, wzruszenia, lęki, a nawet zapachy i smaki z okolic Bożego Narodzenia. [Julia Doszna]
Piękna, stara baśń. [Andrzej Stasiuk]
Piękna opowieść z pięknymi ilustracjami o zimowym Beskidzie Niskim, czyli o mojej ulubionej porze roku w jednym z najpiękniejszych miejsc w naszym kraju. To nie tylko opowieść o przyrodzie, ale przede wszystkim o kulturze i ludziach, którzy tam żyli jeszcze nie tak dawno temu. Bardzo polecam. Bez tej książki trudniej byłoby zrozumieć to miejsce dzisiaj. [Adam Wajrak]
Maria Strzelecka (ur. 1975) Doktor sztuk plastycznych. Malarka, ilustratorka, autorka filmów animowanych, projektantka plakatów, gitarzystka basowa i wokalistka zespołów punkowych, aktorka, absolwentka warszawskiej ASP. Mama dwójki dzieci i opiekunka psa malamuta. Od ponad ćwierć wieku ma swój kawałek ziemi w Beskidzie Niskim, który jest jej samotnią lub miejscem spotkań z przyjaciółmi. Przemierzyła północne wybrzeże Norwegii sam na sam z rowerem. Przez cztery sezony stanowiła połowę dwuosobowej załogi jachtu wożącego naukowców lub turystów w trudno dostępne rejony Szpicbergenu. ,,Beskid bez kitu, będący jej debiutem książkowym, otrzymał Nagrodę im. Ferdynanda Wspaniałego dla najlepszej książki dziecięcej wydanej w 2019 roku oraz nagrodę graficzną w konkursie Książka Roku 2020 Polskiej Sekcji IBBY.
Książka otrzymała nominację do Nagrody Literackiej m.st. Warszawy
Treść Laudacji wygłoszonej przez Agnieszkę Sowińską 18 czerwca 2022 r., podczas gali Nagrody Literackiej m.st. Warszawy:
Beskid bez kitu. Zima to ksia?zka, ktora z szacunkiem i wrazliwoscia? otwiera drzwi do wielowarstwowej historii Beskidu, przywraca na te ziemie? jej prawowitych mieszkancow Łemkow z ich tradycjami, wierzeniami, pieczołowicie odtworzona? codziennoscia?. Wysiedleni podczas tzw. akcji Wisła, dzie?ki Marii Strzeleckiej wracaja? na swoje ziemie, a ich chyze wypełniaja? sie? zapachami, piesniami, odgłosami codziennej krza?taniny, w kamieniołomach słychac stukanie młotow kamieniarzy, na opustoszałych dzis cerkwiskach rozbrzmiewaja? dzwony. A do wigilijnego stołu znow zaprasza sie? gradownikow, płanetnikow, wilki i niedzwiedzie. Swiat przedstawiony w ksia?zce Marii Strzeleckiej odrzuca perspektywe? antropocentryczna? mowi do nas głosami ludzi, zwierza?t, roslin, przedmiotow. Budzi te?sknote? za swiatem, w ktorym kazdy z tych głosow byłby rownoprawny.
Beskid bez kitu zachwyca spojnoscia? tresci, obrazu i formy. Drzeworyty, na ktorych rozgrywa sie? warstwa wizualna tej zimowej opowiesci, powstały na deskach z beskidzkich drzew, w ktorych słojach zapisana jest złozona tozsamosc regionu. I ktora? Maria Strzelecka umie wydobyc i opowiedziec nam tak, bysmy chcieli stac sie? jej cze?scia?.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna polska
Czy książka "Beskid bez kitu. Zima" jest kontynuacją i czy można ją czytać niezależnie od innych części?
Tak, "Beskid bez kitu. Zima" stanowi autonomiczną opowieść, którą można czytać bez znajomości wcześniejszych tomów serii. Publikacja skupia się na zimowym cyklu życia w Beskidzie Niskim, łącząc wątki przyrodnicze z historycznymi w sposób spójny i zrozumiały. Maria Strzelecka prowadzi czytelnika przez mroźny krajobraz, skupiając się na detalach flory i fauny oraz lokalnych tradycjach. To idealna lektura dla osób szukających wyciszenia i głębokiego kontaktu z naturą niezależnie od stażu z cyklem.
Jaką formę graficzną posiadają ilustracje w tej publikacji?
Książka charakteryzuje się wyjątkową oprawą graficzną opartą na autorskich linorytach Marii Strzeleckiej. Surowa, a jednocześnie niezwykle nastrojowa estetyka czarno-białych i barwnych grafik oddaje klimat mroźnego Beskidu Niskiego. Ilustracje nie są jedynie dodatkiem, lecz równorzędnym elementem narracji, który pozwala niemal fizycznie poczuć zimową aurę. Wysoka wartość artystyczna sprawia, że pozycja ta cieszy oko kolekcjonerów i miłośników niebanalnego edytorstwa.
Czy w treści znajdziemy informacje o kulturze Łemków i historii regionu?
Tak, publikacja wplata w zimową opowieść liczne wątki etnograficzne dotyczące kultury łemkowskiej oraz trudnej historii Beskidu Niskiego. Autorka z dużą wrażliwością opisuje dawne zwyczaje, wierzenia i codzienne życie mieszkańców tych terenów, unikając przy tym encyklopedycznej suchości. Czytelnik dowiaduje się o tradycyjnych strojach, architekturze cerkiewnej oraz relacjach międzyludzkich w dawnych wioskach. To doskonałe źródło wiedzy dla osób zainteresowanych dziedzictwem kulturowym południowej Polski.
Jaki poziom wiedzy przyrodniczej jest przekazywany w tej książce?
Publikacja oferuje bogatą wiedzę z zakresu biologii i ekologii, skupiając się na przetrwaniu zwierząt oraz roślin w ekstremalnych, zimowych warunkach. Maria Strzelecka precyzyjnie opisuje tropy zwierząt, gatunki ptaków zimujących w Polsce oraz mechanizmy adaptacyjne leśnej flory. Treść jest podana w sposób przystępny, ale merytorycznie rzetelny, co zachęca do samodzielnej obserwacji natury podczas spacerów. Książka pełni rolę artystycznego przewodnika, który uczy uważności na otaczający nas ekosystem.
Dla jakiego typu czytelnika ta książka może okazać się nieodpowiednim wyborem?
Książka ta nie będzie satysfakcjonująca dla osób poszukujących dynamicznej akcji, sensacyjnej fabuły lub klasycznego beletrystycznego tempa. Jest to pozycja kontemplacyjna, skupiona na nastroju, detalu przyrodniczym i refleksji nad historią, co wymaga od odbiorcy cierpliwości i skupienia. Nie jest to również typowy podręcznik historyczny, więc czytelnicy oczekujący wyłącznie twardych danych bez literackiej otoczki mogą czuć niedosyt. Publikacja najlepiej trafi do osób ceniących literaturę typu "slow" oraz artystyczne podejście do edukacji.
