Kocham cię, ale wybieram ciemność

Matka to specyficzne stanowisko, które znajduje się na wyjątkowo wysokim świeczniku i jest pod ciągłą obserwacją, narażone na bezustanną krytykę. Nieumiejętność bycia matką czy wręcz niechęć do posiadania dzieci lub zajmowania się nimi to coś o czym w ogóle się nie mówi. Temat tabu, zupełnie nieakceptowalny społecznie. Utarło się, że matka jest przedstawiana w kulturze jako swojego rodzaju superbohaterka, gdzie nie ma miejsca na wątpliwości i rozterki. A one się pojawiają, zwłaszcza od razu po porodzie, gdy hormony szaleją, a od depresji poporodowej dzieli cienka i chybotliwa granica. Pojawiają się dziwne myśli, zakazana ciemność nęci, kusi i przyciąga.

Główna bohaterka książki autorstwa Clarie Vaye Watkins nie miała prostego dzieciństwa i po narodzinach córki próbuje rozliczyć się i zmierzyć ze wszystkim co przeżyła. Ojciec był bliskim współpracownikiem założyciela sekty Masona, matka całe życie włamywała się do cudzych domów. Nie brzmi to jak stabilny fundament osoby, która zakłada własną rodzinę. W życiu Clarie od zawsze było mnóstwo narkotyków, seksu i wolności, która tak naprawdę była ucieczką od wszystkiego. Autorka w niewybrednych i bezkompromisowych słowach opisuje rzeczywistość, testuje postacie na wiele sposobów, jednak dla mnie ten przekaz był chyba nawet zbyt mocny. Dotarł do mnie ogólny sens tej powieści, ale jednak nie mogłam się w niej odnaleźć. Być może to realia tak różne od naszych, inne doświadczenia życiowe. Niemniej jednak wierzę, że jest sporo osób, którym wyjątkowo przypadnie do gustu. Wszak to powieść o kobietach, które mają już dość wtłaczania ich w sztywne ramy społeczeństwa, nakazy i zakazy.

Czytaliście już? Jestem ogromnie ciekawa waszych wrażeń. Ja teraz z całą pewnością będę musiała więcej poczytać o grupie Charlesa Masona, znałam temat tylko pobieżnie, a to tyle aspektów i faktów. Między innymi te przedstawione w książce na zdjęciu.

Claire, to młoda kobieta, o której można powiedzieć, że osiągnęła swój życiowy sukces. Zadebiutowała jako pisarka, zdobyła etat na jednej z uczelni, a co najważniejsze stworzyła rodzinę, o której zawsze marzyła. Niestety, wspomniane osiągnięcia nie przybliżyły jej do szczęścia. Wciąż patrzy na swoje życie z nutą żalu za tym wszystkim, czego nie ma oraz rozgoryczenia, w związku z tym, co ma. Czuje się przytłoczona stabilnością do jakiej od dziecięcych lat tak usilnie dążyła. Coraz częściej marzy o pozostawieniu dotychczasowego życia za sobą… i tak właśnie robi! Zostawia małą córkę i męża, by powrócić w swoje rodzinne strony. Tam na nowo zaczyna odkrywać siebie. Powraca wspomnieniami do chwil spędzonych ze swoją rodziną, do nocnych eskapad po domach obcych im ludzi. Wreszcie, do wykreowanego w głowie świata, który niewiele wspólnego miał z rzeczywistością. Tak bardzo zatraca się w przeszłości, że kawałek po kawałku odrywa swoją obecność ze stworzonego “tu i teraz”. Działa pod wpływem chwili podejmując skrajnie nieodpowiedzialne działania. Jednak czy “powrót” da jej poczucie spełnienia, o jakim marzy?

“Kocham Cię, ale wybieram ciemność” to historia o niedopasowaniu. Główna bohaterka jest jak puzzel, ale pochodzący z innego pudełka, niż otaczający ją świat. Co ciekawe, autorka w powieści przemyciła autobiograficzne fragmenty, podkreślając, że czasami posiadając “wszystko”, można odczuwać głęboki brak. Obrazowy język, jakim posługuje się Watkins, może zaskakiwać. Zdecydowanie lektura wymaga pochylenia się nad nią na dłużej.

Książka zamiast kwiatka

Na okładce książki Claire Vaye Watkins można przeczytać, że to opowieść o kobiecie na skraju oraz furii, która popycha do działania. I rzeczywiście, Claire, powieściowe alter ego autorki, dociera do krytycznego momentu, w którym miłość nie jest już w stanie uciszyć demonów przeszłości, tłumionych latami pragnień i coraz większego poczucia rozczarowania. Szybko okazuje się, że wspomniana furia to jedynie maska – bo tak naprawdę kryje się pod nią rodzinna trauma, pęd do wolności i życia w zgodzie z samą sobą. Watkins z brawurową szczerością przedstawia historię żony i matki, która kwestionuje tradycyjne spojrzenie na macierzyństwo i która otwarcie przyznaje, że nie odnajduje się w roli matki – a nie są to poglądy i wybory akceptowalne społecznie. Claire dosłownie ratuje się ucieczką i, by lepiej zrozumieć samą siebie, wraca do źródła – wyjeżdża w rodzinne strony. Napędza ją złość, żal i niekontrolowany smutek, ale nie poczucie winy. To właśnie tam, w Reno i na pustyni w Nevadzie, urzeczywistnia się w pełni tytułowa ciemność, którą Claire nosi w sobie. Ożywają też wspomnienia – nieprzepracowanej żałoby za ojcem, artystycznego ducha matki, silnej więzi z siostrą, dzieciństwa i dorastania w świecie pełnym biedy, narkotyków, seksu, pozornej swobody i wolności. "Kocham cię, ale wybieram ciemność" to proza z elementami autobiograficznymi, zadziorna, szczera i bezkompromisowa, czasami wulgarna, ale zawsze intensywna i przenikliwa. Ujęła mnie odwaga, z jaką Watkins podejmuje tabu – portretuje alternatywną odsłonę macierzyństwa, bez osądzania i wymówek, ale z wyraźnym przedstawieniem konsekwencji podejmowanych wyborów. Świetna amerykańska proza, warto przeczytać.

“Kocham cię, ale wybieram ciemność” to opowieść o samym życiu. Do głębi prawdziwa, poruszająca, emocjonalna. Działająca na wyobraźnię, łamiąca serce, odwołująca się do wszystkich zmysłów. Skłaniająca czytelników do myślenia, rozmawiania, wspominania. Zmuszająca do działania.

Powieść Watkins to paraliżująca i przewrotna autobiografia. Autorka na kolejnych stronach dzieli się z czytelnikami fragmentami swojego życia, rozpoczynając od historii swoich rodziców, a kończąc na okresie współczesnym. Odniesienia do przeszłości zrobiły na mnie duże wrażenie. Sportretowanie rodziców w tak brutalnie prawdziwy sposób rzeczywiście zaskakuje. Ojciec Watkins współpracował z Charlesem Mansonem. Matka natomiast specjalizowała się w różnego rodzaju kradzieżach i oszustwach oraz miała problem z alkoholem i narkotykami. Takie charakterystyki narzucają bardzo nieprzyjemne myśli i pytania. Przywołują kwestię wpływu otoczenia, czerpania przykładu, inspiracji rodzicielskiej.

Ale Watkins nie próbuje oczerniać rodziców lub usprawiedliwiać w ten sposób swoich decyzji. Po prostu szczerze i prawdziwie opowiada o początkach, nie kryjąc się za żadnym tabu i pokazując sprawy takimi, jakimi rzeczywiście były. W tym tonie utrzymuje całą narrację. Każde odwołanie, wspomnienie, wydarzenie zostało przedstawione w przerażająco autentycznym świetle. Ta szczerość miała oczyszczający, ale też szalenie intensywny wymiar. Nie jesteśmy przyzwyczajeni do nazywania rzeczy po imieniu. Lubimy krążyć, wikłamy się w przesadną dyplomację, nie mówimy wprost. Watkins nie ma z takimi kwestiami żadnego problemu.

Jej refleksje, uczucia i rozliczenia przypominają raz po raz wymierzany policzek. Podczas lektury czułam, jakby ktoś wylał mi na głowę kubeł zimnej wody. Autorka mnie zniszczyła emocjonalnie. Czułam się pusta, nijaka, wydrążona, wyśmiana. Nie pamiętam, kiedy ostatnio poczułam podobne emocje podczas lektury. A jednak te wrażenia miały o wiele głębszy wymiar i większy sens. Nie umiałam odpuścić, poddać się, odłożyć książki. Ta bolesna autentyczność, dosadna i chamska narracja, wulgarna i przesadna manipulacja działały w pewien sposób kojąco. Tak, jakby Watkins przy wykorzystaniu własnej historii, dawała czytelniczkom garść dobrych rad i pomocnych wskazówek.

Mogłoby się wydawać, że ta kobieta miała wszystko. Dobrego męża, urocze maleństwo, satysfakcjonującą pracę- piękne i poukładane życie. A jednak nie czuła się z tym wszystkim komfortowo. I postanowiła o tym opowiedzieć. A nawet wypróbować inny scenariusz. Watkins zaimponowała mi odwagą w tym dzieleniu się fragmentami siebie. Pokazała, że nie ma nic złego w tym, że ktoś chciałby żyć inaczej, uciekając od przydzielanych mu ról i potencjalnie najlepszych dla niego scenariuszy. Opowiedziała o rzeczach, o których niewiele się mówi, a już na pewno nie w taki sposób, jak zrobiła to ona.

Watkins wywołała we mnie ogrom emocji. Oddała w moje ręce coś prawdziwego. Zaoferowała siebie. Mam wrażenie, że coś poświęciła. Może siebie? Zdecydowanie nie jest łatwo być kobietą, mierzyć się z oczekiwaniami innych. Ona o tym opowiedziała tak, jak nikt już dawno tego nie zrobił. A może nigdy.