Jeśli jutra nie będzie

“Miłość zaczyna się wtedy, gdy o kogoś troszczysz się bardziej i chcesz dla tej osoby lepiej niż dla samego siebie”.

Zamknięcie bram Warszawskiego Getta stało się definitywnym początkiem końca. Ludzie zamknięci w dusznej, ograniczonej przestrzeni zaczynają tracić nadzieję. Ciągle zmniejszająca się racja żywieniowa, wszechobecny głód, strach, brutalność, bezduszność okupanta. Marek i Franek są jak bracia, w dzieciństwie nawiązała się między nimi serdeczna, przyjacielska więź. Daje im ogromną siłę i wsparcie, razem szmuglują żywność. Marek poznaje Annę, zakochuje się w niej bez pamięci, jednak jego status społeczny bardzo go onieśmiela, nie ma odwagi wyznać jej swoich uczuć. Anna jest katoliczką, wraz z rodziną musi zostawić całe swoje dotychczasowe życie i przeprowadzić się do getta, Niemcy doszukali się w jej przodkach żydowskiej krwi, to starczyło. Pomoc proponuje jej Marek. Franek zakochuje się w Lucynie, dziewczynie z zewnątrz, która niesie pomoc najbardziej potrzebującym w ramach Czerwonego Krzyża. Nasi bohaterowie dopiero co wkroczyli w dorosłość, pragną żyć normalnie, chcą przetrwać, kochać, bawić się, spełniać marzenia. Wbrew wszystkiemu, wbrew panującej grozie dnia codziennego i nieustającego widma śmierci odkrywają piękno życia…

Czy dla nich istnieje jutro? Z ogromną przyjemnością, ciekawością, ale i niepokojem wzięłam do ręki najnowszą książkę Marii Paszyńskiej i całkowicie przepadłam. Akcja powieści toczy się swoim rytmem, intryguje, porusza, niepokoi. Fabuła dopracowana w każdym szczególe, niesie ogromne skrajne emocje. Narracja toczy się z kilku perspektyw, co daje na szersze wnikliwsze sparzenie na rozwój wydarzeń, jakie miały miejsce za zamkniętymi bramami getta. Przemyślenia, wątpliwości, czujemy niepewność, strach, wewnętrzne rozdarcie naszych bohaterów, ich wolę życia. Poczułam do nich ogromną sympatię, szacunek, razem z nimi przemierzałam ich kręte, bolesne ścieżki. To było takie trudne, brutalne, prawdziwe, nieodwracalne…

Stopniowe odbieranie wszystkiego, niszczenie, wszechobecna ciasnota, niepewność jutra, nieustający strach o siebie, o bliskich, łapanki, wywózki, głód, leżące ciała, śmierć. Siła niezłomność, by żyć, wbrew wszystkiemu. Dokonane wybory, miłość, która daje siłę, odwagę, napędza do działania i niesie nadzieję. Stopniowe zatracanie człowieczeństwa, dorabianie się na cudzej krzywdzie. Piekło, które człowiek zgotował człowiekowi.

Trudna i piękna jednocześnie historia, w której fikcja literacka współgra z prawdą historyczną. Nie da się przejść obok niej obojętnie, daje do myślenia, zostanie we mnie na dłużej. Bardzo, bardzo polecam, Tatiasza i jej książki :)

Maria Paszyńska nakreśliła przeszywającą, sięgającą najciemniejszych zakamarków duszy opowieść, której lektura przygniata ze zdojoną mocą. Czytanie o okrucieństwach wojny zawsze było dla mnie rozdzierającym przeżyciem, tym razem jednak historia przytłoczyła mnie tak potężnie, iż kolejne słowa musiałam staranne dawkować, tak, by mnie doszczętnie nie zmiażdżyły. Naszkicowana wizja getta warszawskiego wyryła się w moim sercu już na zawsze, a nadzwyczaj błyskotliwe pióro autorki sprawiło, że niektóre obrazy będą pojawiać się przed moimi oczami jeszcze długo po odłożeniu książki na półkę.

Klimat, w jakim utrzymana jest ta nietuzinkowa historia, jest niewiarygodnie odurzający, zarazem fascynuje, jak i przeraża, porusza najczulszą strunę. Na ogromne brawa zasługują również kreacje bohaterów. To ludzie, którzy w obliczu wojny i jej okrucieństwa, starają się za wszelką cenę przetrwać, nie tracąc przy tym swego człowieczeństwa. Postacie nakreślone przez pisarkę doskonale zdają siebie sprawę z tego, iż człowiek bez miłości jest nikim, a jego życie traci sens. Nasuwa się tylko pytanie, czy miłość w takich dramatycznych warunkach ma szansę przetrwać? A może to właśnie ona jest jedynym lekarstwem i siłą napędową, by żyć?

Przerażająca, przeszywająca na wskroś, napełniająca serce bólem, buntem, a także strachem. Okrucieństwo i bezwzględność oprawców, nakreślone w tej opowieści jest po prostu porażające. Błyskotliwy styl autorki sprawia, że czytelnik czuje się jak naoczny świadek tych tragicznych wydarzeń. I choć opisane tu zostało też przejmujące bohaterstwo, odwaga i zdolność do poświęceń, które przecież wzruszają do granic, to jednak wciąż jest to opowieść przejmująco bolesna i smutna, po której nie sposób uspokoić spływających łez.

"Jeśli jutra nie będzie" to odurzająca, boleśnie wiarygodna powieść o przetrwaniu i piętnie wojny, jakie wyryte zostaje w duszy już na zawsze. To także przejmująco smutna, rozrywająca serce historia o okrucieństwie, jakie dosłownie przygniata czytającego. To wreszcie hipnotyzująca, refleksyjna historia o miłości, która choć troszkę potrafiła rozświetlić ten przenikający mrok oraz zło. Niezapomniana uczta literacka! Polecam!

"Jeśli jutra nie będzie" Marii Paszyńskiej to historia bolesna, smutna i rozdzierająca serce. Mnie ta historia położyła na łopatki i ciężko było mi się po niej pozbierać. Wszystkie historie dotyczące czasów wojny mają u mnie w sercu specjalnie miejsce. Moja śp. Babcia wiele razy opowiadała mi o czasach wojny i okrucieństwie jaki ona wyrządziła. Dlatego czytając historie Marii Paszyńskiej przenosimy się do tych czasów. Tak było również w przypadku tej książki.

"Jeśli jutra nie będzie" to opowieść o getcie warszawskim widziana oczami młodych ludzi. Oni dopiero wkraczają w dorosłość i życie się dla nich zaczyna. jednak pomimo wybuchu wojny mają oni w sobie młodzieńczą chęć do życia, miłości i szczęścia. Choć są zamknięci za murami getta nie tracą oni nadziei na lepsze jutro. Jest to bolesna historia, nie dla każdego. Ale na prawdę warto ją przeczytać, aby docenić to w jakich czasach żyjemy. Autorka bardzo dobrze połączyła fikcję literacką z brutalną rzeczywistością. Ta książka jest jak lekcja historii. Pełna emocji, bólu i prawdy.

"𝘛𝘰, 𝘸 𝘫𝘢𝘬𝘪𝘮 𝘫𝘦𝘴𝘵𝘦ś𝘮𝘺 ś𝘸𝘪𝘦𝘤𝘪𝘦, 𝘱𝘰 𝘤𝘻ęś𝘤𝘪 𝘻𝘢𝘭𝘦ż𝘺 𝘰𝘥 𝘯𝘢𝘴- 𝘰𝘥𝘱𝘢𝘳ł𝘢 𝘕𝘰𝘦𝘮𝘪. 𝘊𝘻ł𝘰𝘸𝘪𝘦𝘬𝘢 𝘮𝘰ż𝘯𝘢 𝘻𝘯𝘪𝘦𝘸𝘰𝘭𝘪ć 𝘵𝘺𝘭𝘬𝘰, 𝘨𝘥𝘺 𝘴𝘢𝘮 𝘯𝘢 𝘵𝘰 𝘱𝘰𝘻𝘸𝘰𝘭𝘪 - 𝘥𝘰𝘥𝘢ł𝘢" (fragment z książki)

Anna, Andrzej, Marek, Franek, Noemi i Lucyna to młodzi ludzie, pełni pasji, marzeń. Każde z nich chce coś w życiu osiągnąć, mają wielkie plany na życie, kochają to, co ich otacza, mają rodziny i przyjaciół. Chcą się bawić, tańczyć, śpiewać. Pragną kochać i pożądać.

Tylko że pojawia się wielki, olbrzymi na skalę światową problem… wojna. Mieli pecha, bo mieszkali w Warszawie i znaleźli się za murami getta. Murami, które zasłoniło słońce. Mrok sytuacji nie pozostawia złudzeń. To nie skończy się dobrze. Mimo wszystko starają się wyłuskać, chociaż ziarenko normalności. Szukają wciąż pozytywów, dają z siebie wszystko, aby wolność, która została im zabrana, nie wydarła im resztek godności. Przecież wciąż tli się w nich duch młodości, nadal pamiętają, co działo się przed wybuchem wojny. Pragną tego wszystkiego i wprowadzają to w życie. Jednak ich oczy widzą brutalność, rejestrują sytuacje rozrywające serce. Idee tych młodych ludzi, bardzo szybko zostają zweryfikowane. Są świadkami śmierci najbliższych, głodu, potwornego bestialstwa nazistów. W getcie otaczają ich ludzie inteligentni, naukowcy, architekci, nauczyciele, lekarze. Nikt nie wie, jak zakończyć to piekło. Oszukiwani, nakręcani przez wroga, wierzą, że wyjście na aryjską stronę, pozwoli im na wolność.

Przypuszczalnie nie raz przeczytacie, że ta książka rozrywa serce. Maria Paszyńska nie bawiła się w konwenanse, nie miziała nas delikatnie piórkiem, aby czasem nie urazić. Wytoczyła wysokiego kalibru armatę i uderzyła prosto w serce. Ja swoich odczuć, jakie miałam w trakcie czytania, nie umiem opisać, bo co napiszę? Że czułam żal, smutek, niesprawiedliwość, bezzasadność sytuacji? To i tak nie odzwierciedli do końca tego mojego jęku, wyrwy w sercu.

Tej książki się nie zapomni. Nie zapomnę śmiechu tych młodych ludzi, ich rozmów, szeptów. Tego, jak rozwijała się między nimi przyjaźń, miłość i nadzieja, która się w nich tliła. Nie zapomnę sceny, kiedy z szarej ziemi dziewczyny zrywały trawę i stokrotki, a potem plotły piękne wianki. Ta książka nie pozwoli o sobie zapomnieć, bo nie można wyprzeć z pamięci miejsca, w którym mimo wszystko było życie...

Nowa powieść historyczna Marii Paszyńskiej, piękna i wzruszająca.

Przeczytałam tak wiele książek o wojnie i już wydawało mi się, że w pewnym momencie nastąpił nimi przesyt, ale są jednak takie autorki, których książkom nie potrafię się oprzeć. Przeczytałam już kilka powieści Marii Paszyńskiej, więc doskonale wiem, jak wspaniale pisze i potrafi tworzyć niezwykłe historie oparte na faktach. Książki autorki przyciągają uwagę, bo jak mało kto potrafi przybliżyć różne fakty historyczne i zaciekawić nimi do tego stopnia, że po zakończeniu lektury ze zdziwieniem się stwierdza, że to już koniec. Maria Paszyńska w swojej najnowszej powieści, kolejny raz udowodniła, że jest mistrzynią w łączeniu faktów historycznych z fikcją literacką, tak by czytający, był przekonany, że wszystko, co w niej zawarła, jest prawdą. Inspiracją do napisania powieści, były słowa Marka Eldmana o konieczności zmiany mitu getta.

Takie getto przedstawia Maria Paszyńska w swojej najnowszej powieści, oczami stworzonych przez siebie bohaterów. Zarówno tych, którzy mieszkali tu od zawsze, jak Marek, Franek, czy Noemi, a także tych, którzy zostali zmuszeni do przeprowadzenia się tu z zewnątrz z powodu swojego pochodzenia, jak Andrzej i Anna. Maria Paszyńska pisze w posłowiu, że zebrała się na odwagę, by napisać o życiu, a nie tylko o męczeństwie i śmierci. Bo była miłość w getcie, była przyjaźń, były pasje, były chwile uniesień, radości i zachwytu. Było życie – mimo wszystko. Kto wie, jak dalej pisze autorka czy nie najwyższą formą oporu było właśnie owo uparte trzymanie się życia tych, których skazano na nieistnienie. "jeśli jutra nie będzie to piękna emocjonalna opowieść o zwyczajnym życiu w cieniu Zagłady, historia o młodych ludziach, opowiedziana ich głosem. Gdzieś tam przecież istnieli ci młodzi ludzie, którzy chcieli kochać, realizować swoje marzenia, chcieli po prostu żyć.

W sobotę 16 listopada 1940 roku bramy getta się zamknęły, a wraz z nią świat, który wcześniej znali. Za tym murem nagle znalazła się jedna trzecia Warszawiaków. Części z nich mieszkających tu od zawsze, nie sprawiało to aż takiej różnicy, ale pozostałym o wiele trudniej było się przystosować i pogodzić z narzuconą przez Niemców rolą.

Gdy pierwszy szok minął ludzie w przestrzeni okolonej murem, próbowali budować nowe życie.Każdy w getcie próbował sobie jakoś radzić, choć żal wszystkim ściskał serce, na widok Niemców traktujących swoje psy lepiej, niż ludzi uwięzionych za murem. Uwięzieni ludzie skupili się na życiu, na tym, co tu i teraz. Bo czy mogli coś zrobić, by przeciwstawić się Niemcom? Przecież każdy objaw niesubordynacji był natychmiast karany śmiercią.

Paszyńska przy okazji opowieści o losach Anny i Andrzeja Zatorskich oraz Marka Goldmana i Franka Kajzera prezentuje cały przekrój żydowskiej społeczności. Przedstawia ludzi, którzy, chcieli żyć i tym życiem się cieszyć, pokazuje, jakie mieli marzenia, plany, zanim zniszczył je wybuch wojny, a potem niemiecka polityka wobec podbitego narodu, a szczególnie pochodzenia żydowskiego.

Maria Paszyńska kolejny raz udowodniła, że potrafi pięknie opowiadać, tworzyć niecodzienne historie, których nie będzie się w stanie zapomnieć. W "Jeśli jutra nie będzie" autorka, jak zawsze, wspaniale połączyła fakty historyczne z fikcją literacką. Ta powieść mną wstrząsnęła, chyba najbardziej ze wszystkich, które autorka napisała. Nie wiem, czy to zasługa kreacji głównych bohaterów, którym towarzyszyłam przez całą powieść, czy przedstawionych obrazów pełnych bólu i niesprawiedliwości, czy tego, że wiele faktów, zdarzeń jest prawdziwych i dotyczy autentycznych postaci. To rozdzierająca serce opowieść o nadziei, walce o wolność i miłość. Takiej prawdziwej na śmierć i życie. Przejmująca i smutna, bo nie tak miało być, nie tak miało wyglądać życie wielu młodych ludzi, którzy z dnia na dzień nagle musieli dorosnąć i nie było dane im się zestarzeć.

Czy kiedykolwiek nastąpi moment, gdy już nie będzie trzeba opowiadać o tym, co spotkało ludzi w getcie, traktowanych gorzej niż zwierzęta? Ludzi, którzy chcieli tylko żyć. To, co zrobili Niemcy, w imię chorej ideologii Hitlera, niszcząc innych, tylko dlatego, że byli Żydami. Moim zdaniem nigdy. Nigdy nie będzie dość, wciąż na nowo trzeba o tym mówić i pisać, zwłaszcza teraz, gdy na naszych oczach kolejni robią to samo.