Pod redakcją i ze wstępem Stephena Emersona
Z przedmową Lydii Davis
W pełnych niespodzianek opowiadaniach Lucii Berlin naprawdę się dzieje. Nauczycielka w znoszonym swetrze zostaje zwolniona za to, że jest komunistką, stary człowiek umiera w domku na szczycie góry pośród swoich zwierząt, małą dziewczynkę wyrzucają ze szkoły za uderzenie zakonnicy, komuś wyrywa się wszystkie zęby na raz.
Jednocześnie Berlin nie pozwala zapomnieć o powodach, by nieustannie zachwycać się światem – krowy stojące po kolana w czerwonych kwiatach, pola łubinu, różowy wieczornik rosnący w zaułku za szpitalem, podróż autobusem. Sekretnym składnikiem jej prozy jest tempo – nieustanne zmiany nadają tekstom żywotność. To znak firmowy jej sztuki. Jeden z synów Berlin powiedział po jej śmierci: „Pisała prawdziwe historie, niekoniecznie autobiograficzne, ale niewiele brakowało”.
Wystarczy jedno zdanie, by dać się porwać Instrukcji dla pań sprzątających – zakochać w nieoczekiwanych zestawieniach słów, uwierzyć w zwroty fabuły. By mieć pewność, że Lucia Berlin jest jedną z najbardziej charakterystycznych amerykańskich pisarek.
Fragment przedmowy
Opowiadania Lucii Berlin są niczym impuls elektryczny, iskrzące i trzaskające przewody pod napięciem, kiedy się stykają. W odpowiedzi również umysł czytelnika, złapany w sieć i oczarowany, budzi się do życia, aż strzelają synapsy. Tak lubimy się czuć, kiedy czytamy – pracuje nasz mózg, bije serce.
Lydia Davis
Opinie o książce
W „Instrukcji dla pań sprzątających” obserwujemy narodziny ważnej amerykańskiej prozaiczki, którą w jej epoce przeważnie pomijano. Opowiadania Berlin wprawiają w zachwyt nad przypadkowością naszej egzystencji. To prawdziwa pisarka i uważna obserwatorka tego, co dzieje się w miastach, w ludzkich uczuciach i umysłach.
„The New York Times”
Część autorów opowiadań – jak Czechow, Alice Munro czy William Trevor – podchodzi do czytelnika i delikatnie klepie go po ramieniu: „Proszę usiąść, posłuchać, co mam do powiedzenia”. Lucia Berlin szarpie czytelnikiem, przewraca i wciska jego twarz w ziemię. „Wysłuchasz mnie, choćbym miała cię przymusić” – warczą jej teksty.
„The New York Times Book Review”
Cudowna, piękna, wartka proza Berlin tworzy nieprzewidywalne kształty, które opowiadają o rozległych wiejskich i miejskich krajobrazach zachodu i południa USA. Pełna humoru, czułości i empatycznego wdzięku. Tych, którzy nie mieli jeszcze szczęścia zetknąć się z pisarstwem Lucii Berlin, czeka ogromna przyjemność.
„The Washington Post”
Opowiadania Berlin […] przechodzą między światłem a mrokiem tak płynnie i niespodziewanie, że ledwo opadną jedne emocje, już czujemy coś zupełnie innego. W rezultacie powstaje fikcyjny świat o ogromnej sile oddziaływania, potężna gra światłocienia, którym udaje się objąć pełne spektrum ludzkich doświadczeń. [Berlin] zasługuje na to, by stanąć obok Alice Munro, Raymonda Carvera i Antona Czechowa.
„The Boston Globe”
Berlin za życia pozostawała niedoceniana – zmarła w 2004 roku w wieku sześćdziesięciu ośmiu lat – ale zbiór „Instrukcja dla pań sprzątających” powinien to naprawić. Czterdzieści trzy opowiadania […] ukazują brutalny świat, w którym „pracownice w różowych kołnierzykach” starają się o nielegalną aborcję, znoszą niechciane zaczepki nieznajomych mężczyzn i zbierają drobne na swoje uzależnienia […]. Te wzruszające historie, przepełnione bezlitosnym humorem i pragnieniem samopoznania, bawią się przeczuciami nadchodzącej zguby.
„Time”
Życie (i długa walka z alkoholem) uniemożliwiły jej regularne publikowanie, ale wszystko to znalazło się tutaj, w czterdziestu trzech autobiograficznych opowiadaniach, które czyta się niczym jedną długą, fascynującą opowieść pełną zwrotów akcji i olśnień. Każdy oddział odwykowy, obskurna pralnia i skąpana w słońcu meksykańska palapa rozlewają się w tej prozie w zdaniach tak jasnych, zadziornych i pełnych szalonych barw, że nie możesz oprzeć się chęci przewracania stron tylko po to, by zobaczyć, jak ona to robi. A potem wracasz i czytasz jeszcze raz.
„Entertainment Weekly”
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna obca lub z serii Opowiadania amerykańskie
Jakiego rodzaju prozę znajdę w książce "Instrukcja dla pań sprzątających"?
To zbiór czterdziestu trzech opowiadań reprezentujących nurt brudnego realizmu i prozy autobiograficznej. Autorka z niezwykłą dynamiką opisuje codzienność osób z marginesu społecznego, łącząc brutalność z momentami czystego zachwytu nad światem. Styl Lucii Berlin charakteryzuje się szybkim tempem i brakiem zbędnych ozdobników, co czyni lekturę niezwykle intensywną. To literatura wymagająca emocjonalnie, która rzuca czytelnika prosto w środek trudnych życiowych doświadczeń i autentycznych ludzkich dramatów.
Do jakich znanych autorów można porównać styl pisarski Lucii Berlin?
Twórczość Berlin jest najczęściej zestawiana z prozą Raymonda Carvera, Alice Munro oraz Antona Czechowa. Podobnie jak ci mistrzowie krótkiej formy, autorka potrafi na kilku stronach zawrzeć całą głębię ludzkiego losu i skomplikowanych emocji. Odróżnia ją jednak większa drapieżność oraz specyficzny, czarny humor wynikający z jej własnych, często bolesnych przeżyć. Lektura tych tekstów wywołuje silne reakcje, przypominając momentami bezpośredni kontakt z iskrzącymi przewodami pod napięciem.
Czy opowiadania zawarte w tym zbiorze łączą się w jedną spójną historię?
Choć każde z opowiadań stanowi odrębną całość, wspólnie tworzą one fascynującą, niemal autobiograficzną panoramę życia. Powracające motywy pracy fizycznej, walki z alkoholizmem oraz samotności sprawiają, że książkę czyta się z zaangażowaniem godnym dobrej powieści. Czytelnik śledzi losy bohaterek w różnych lokalizacjach, od Chile po Nowy Meksyk, co nadaje całemu tomowi ogromną różnorodność geograficzną. Spójność zbioru zapewnia przede wszystkim unikalny, szczery głos narracyjny, który pozostaje spójny we wszystkich tekstach.
Dla kogo ta książka może okazać się zbyt trudna lub nieodpowiednia?
Pozycja ta nie jest polecana czytelnikom poszukującym lekkiej, eskapistycznej literatury o wyłącznie optymistycznym wydźwięku. Autorka bez cenzury opisuje drastyczne sceny z życia osób uzależnionych, niechciane zaczepki czy trudne warunki pracy, co bywa przytłaczające dla wrażliwych odbiorców. Nie jest to również klasyczna powieść z linearną fabułą, więc osoby preferujące długie formy narracyjne mogą odczuwać pewien niedosyt. Brutalny realizm i brak łatwych odpowiedzi sprawiają, że jest to lektura przeznaczona dla dojrzałego czytelnika.
W jakim klimacie utrzymane są historie opisane w tym wydaniu?
Atmosfera tekstów oscyluje między mrocznym naturalizmem a pełnym barw, meksykańskim słońcem i nadzieją. Berlin mistrzowsko operuje kontrastem, zestawiając brudne pralnie i oddziały odwykowe z pięknem przyrody czy drobnymi momentami życzliwości. Czytelnik doświadcza pełnego spektrum emocji, od głębokiego smutku po czuły zachwyt nad przypadkowością ludzkiej egzystencji. To proza tętniąca życiem, która mimo poruszania ciężkich tematów społecznych, pozostaje niezwykle witalna i autentyczna.
