Inne światy. Antologia inspirowana pracami Jakuba Różalskiego

Uwielbiam prace graficzne Różalskiego, dlatego kupiłem tę książkę podjarany na maksa. Pod względem graficznym nie zawiodłem się ani trochę. Niestety same opowiadania są przeciętnie, a kilka z nich jest tak głupich, pozbawionych sensu i irytujących, że umęczyłem się czytając i rzuciłem książkę w kąt.

Autorzy mieli inspirować się pracami Różalskiego. Cześć z nich zrobiła to dobrze, tak że praca graficzna okraszająca ich opowiadanie mogłaby przedstawiać scenę z tegoż opowiadania. Niestety kilku pisarzy poleciało ze swoją interpretacją tak daleko, że w sumie ich opowiadania nie miały nic wspólnego ze światami wykreowanymi przez Różalskiego.

Jeden autor posunął się nawet do tego, że nie wiedząc jak odnieść się to grafiki, która mu przypadła napisał dzieło o psychodelii pacjenta poddanego narkozie - bo przecież w psychodelii może zdarzyć się wszystko - i wplótł tam nawiązania do grafiki i cyk, fajrant.

Po tym właśnie opowiadaniu przestałem czytać i zniechęciłem się tak bardzo, że książki do dziś nie ukończyłem.

Okładka dobra, zawartość zła.

Kilka lat temu światło dzienne ujrzał niezwykły projekt Jakuba Różalskiego 1920+, w którym nawiązał ON do malarstwa XIX i XX wieku i stworzył alternatywne uniwersum, będące połączeniem motywów polskiej armii i codziennego życia na wsi z początku XX wieku z mechami oraz zaawansowaną technologią. Bardzo szybko jego prace zachwyciły i podbiły świat, jak również stały się inspiracją dla kolejnych artystów. Z fascynacji tymi obrazami powstała niezwykła antologia Inne światy i dzięki wydawnictwu Sine Qua Non ujrzała światło dzienne. Znajdziemy w niej opowiadania dziesięciu pisarzy, m.in Jacka Dukaja, Jakuba Małeckiego, Jakuba Żulczyka, Łukasza Orbitowskiego, Roberta Szmidta, czy Remigiusza Mroza.

Zacznę recenzję nietypowo, bo od wydania książki, które jeszcze przed oficjalną premierą, wywołało gorącą dyskusję. Antologia została wydana w twardej oprawie na kredowym papierze z obrazem Różalskiego na okładce. Całość liczy około 600 stron, ale przez zastosowanie grubego papieru, jest to dość słusznych rozmiarów książka. Tym jednak co skłoniło wiele osób do dyskusji były załączone do opowiadań obrazy Różalskiego. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że część z tych obrazów jest przesunięta do wewnętrznego marginesu, a czasami nawet przechodzi na kolejną stronę, a innym razem jest to kilkucentymetrowy pasek obrazu przy zewnętrznym marginesie, ale są również i takie, które zajmują dwie strony. Można zacząć się zastanawiać, czy to zamierzony efekt, czy też nie, ponieważ trudno dokładnie przyjrzeć się niektórym obrazom. Jest to z pewnością dość niecodzienne ułożenie ilustracji i mimo że nie przeszkadza to w lekturze, to nie jest to mój ulubiony sposób dołączania ilustracji/obrazów do książki.

Przechodząc do opowiadań, to ogólnie pomysły pisarzy są świetne, choć nie wszystkie w jednakowym stopniu przypadły mi do gustu. Pewnym rozczarowaniem jest tekst Remigiusza Mroza, Korytarz pełnomorski, w którym autor wykorzystał motyw podróży w czasie, zmieniania historii, a to wszystko związane z Trójkątem Bermudzkim. Jednak opowiadanie posiada stanowczo za dużo wiedzy encyklopedycznej - nie chodzi nawet o to, że pojawia się kilka dłuższych akapitów na dany temat, co o fakt, że autor wręcz zasypuje czytelnika faktami dotyczącymi Trójkąta Bermudzkiego i wielu innych rzeczy. Owszem, te ciekawostki są interesujące, ale gdzieś w tym wszystkim ginie sens bardzo ciekawego pomysłu. A na dodatek wszystko jest tutaj poprawne, brakuje głębi i wyrazistości. Był to mój pierwszy tekst Mroza, jaki czytałem i z pewnością ostatni.

Moim faworytami są bez wątpienia teksty Szmidta Szpony smoka oraz Jacka Dukaja Imperium chmur. Oba osadzone w orientalnych klimatach z polskimi wątkami. Pierwsze z nich to interesująca wizja, w której Państwo Środka zaanektowało Europę przy pomocy smoków. W opowiadaniu jest dużo akcji, mnogość nawiązań popkulturowych, interesujący bohaterowie, jak również intrygująca historia tytułowych Szponów smoka w dążeniu Polski do wolności z mocnym zakończeniem. Czyta się to zatem bardzo przyjemnie. Jeśli miałbym się czegoś przyczepić, to jedynie faktu, że to tylko opowiadanie, a nie rozdział z książki. Aż chciałoby się przeczytać całą powieść, albo najlepiej cykl napisany w tym stylu. Dukaj natomiast stworzył nie tyle opowiadanie, co minipowieść, liczącą około dwieście stron. Przedstawia ono alternatywną historię, w której Rosja toczy wojny o dominację z Japonią, natomiast Polacy chcą wykorzystać te starcia do odzyskania wolności. Jest to zdecydowanie bardziej złożone opowiadanie niż to może wynikać z powyższego opisie, a przy tym dość wymagające, bogate w orientalne zwroty, zachowania i słowa, których próżno szukać wyjaśnienia, co bynajmniej nie jest wadą. Jest to z pewnością jeden z najtrudniejszych w odbiorze tekstów, ale ale w zamian oferuje ON mnóstwo satysfakcji i poczucie przeczytania opowiadania na bardzo wysokim poziomie. Bardzo się cieszę, że miałem okazję w końcu poznać twórczość Jacka Dukaja i już mam apetyt na więcej.

Za możliwość przeczytania książki serdecznie dziękuję Wydawnictwu Sine Qua Non!

[Adres usunięty]

"Inne światy. Antologia inspirowana pracami Jakuba Różalskiego" jest niezwykle interesującą książką. Autorka, Aneta Jadowska, wspaniale uchwyciła ducha twórczości Jakuba Różalskiego i zaadaptowała go na potrzeby antologii opowieści fantasy. Każdy z opowiadań jest unikalny i pełen niezwykłych wizji, które pobudzą wyobraźnię czytelników. Książka jest świetnie skonstruowana i łatwo się ją czyta, a jej atmosfera jest hipnotyzująca. Jest to doskonała pozycja dla miłośników fantastyki i sztuki Jakuba Różalskiego. Polecam ją każdemu, kto szuka niezwykłych i inspirujących opowieści.

Książka o bardzo ciekawym założeniu – zestawieniu malarstwa z literaturą. Wielu czołowych polskich autorów pochyliło się nad pracami Jakuba Różalskiego, poddając je osobistej interpretacji i tworząc zbiór opowiadań. Niektóre z nich były naprawdę wciągające, intrygujące i wybitne, przez inne natomiast ciężko przebrnąć i łatwo się znudzić. Niewątpliwym atutem tej pozycji jest atrakcyjne wydanie, pięknie prezentujące się na półce. Polecam „Inne światy” jako ciekawe literackie doświadczenie, jeżeli jednak ktoś spodziewa się jedynie wybitnych opowiadań, może lekko się zawieźć.  

Ciekawa propozycja dla osób ceniących prace Jakuba Różalskiego (coraz popularniejsze ze względu [Adres usunięty]. na planszówkę i grę wideo osadzone w tym samym uniwersum). Opowiadania są oczywiście nierówne, jak to w zbiorach bywa, lepsze i gorsze. Jest tu jednak kilka nazwisk, które gwarantują jakość.

Podobał mi się pomysł Jakuba Żulczyka, wciągnęła mnie też Aneta Jadowska (oboje bardzo poczytni już od lat), niezwykle klimatyczny jest Robert J. Szmidt, ale show zdecydowanie kradnie Jacek Dukaj z "Imperium chmur". Pozostali twórcy dają radę, choć nie zawsze ich dzieła dobrze korespondują z obrazami Różalskiego – piję tu zwłaszcza do Remigiusza Mroza, który ewidentnie miał ciekawy pomysł, ale w trakcie jego realizacji po prostu się pogubił.

Pomimo pewnych potknięć "Inne światy" to wartościowa pozycja dla osób ceniących warsztat najpopularniejszych polskich pisarzy i pisarek.