Hańba

Najbardziej przejmująca, a zarazem kontrowersyjna powieść, którą ostatnio przeczytałam to "Hańba" Marii Paszyńskiej. Skończyłam jej lekturę tydzień temu i nadal nie wiem, co czuję. Wiedziałam, z czym przyjdzie mi się zmierzyć, ale i tak jestem wstrząśnięta tą powieścią. Mam po jej przeczytaniu jednak ambiwalentne uczucia i długo zastanawiałam się, jak i czy w ogóle o niej pisać. Nie wiedziałam, czy mam skupić się na moich emocjach, czy na tym, że autorka szukała jakieś logiki w tym, co się wtedy stało. Też bardzo często zastanawiałam się nad przyczynami okrucieństwa UPA. Mogłabym w jakiś sposób zrozumieć czystki etniczne, ale to wyrafinowane okrucieństwo, niczym nie da się wytłumaczyć. Nie da się tego pojąć rozumem, że w taki sposób można było mordować kobiety, dzieci i starców.

"Hańba" to nie jest książka, którą połyka się jednym tchem. Ta powieść zmusza bowiem do powolnego czytania i zastanowienia się nad tym, co autorka faktycznie chciała w niej przekazać. Tylko że zadane pytanie przez autorkę, dlaczego tak się stało, nie dało mi odpowiedzi na inne pytania. Kto tak naprawdę do tego doprowadził i dlaczego? Dlaczego ci, którzy mniemali się ludźmi i wyzwolicielami, okazali się zwyrodnialcami, którzy bezmyślnie i z dużym okrucieństwem dokonali rzezi na bezbronnych ludziach na wszelkie możliwe sposoby, które normalnemu człowiekowi nie mieszczą się w głowie? Nie ma żadnego usprawiedliwienia dla czynów tych bestii w ludzkiej skórze, nawet takiego, że to ideologia Bandery ich opętała.

Przeczytałam wiele powieści Marii Paszyńskiej, więc miałam okazję przekonać się, że jest autorką, która wspaniale pisze i potrafi tworzyć niezwykłe historie oparte na faktach. Niestety mierzenie się z tak kontrowersyjnym tematem Marii Paszyńskiej zwyczajnie nie wyszło, bo dla Polaków ten temat jest niezwykle drażliwy i bolesny. Niełatwo napisać, powieść o koszmarze, który rozegrał się latem 1943 roku na wołyńskiej ziemi i sprawić, by była przejmująca, ale nie naruszała też uczuć ludzi, którzy stracili tam swoich bliskich.

Autorka chciała wykazać, że istnieje logiczny klucz przyczyny tego, co się stało, ale do mnie jakoś to nie przemawia. Do chwili tej strasznej tragedii, to miejsce było skryte wśród pól i lasów, rytm życia wyznaczały pory roku, a zdanie rozpoczęte po polsku kończono po ukraińsku. Ludzie żyli w zgodzie do chwili, gdy nagle podobno ideologia głoszona przez szaleńca Stepana Bandery i jemu podobnych wprowadziła tak wielką nienawiść pomiędzy dwa zgodnie żyjące, jak dotąd narody. Ukraińcy żyjący w II RP nie traktowali tego państwa jak swojej ojczyzny, lecz okupanta. Kultura Ukraińców wyrosła z niewolnictwa pod mongolskim butem (w duszy niewolnik, gdy na chwilę poczuje w swoim mniemaniu brak nadzoru, niszczy, grabi, morduje)

Dopiero w posłowiu autorka stwierdza, że ta brutalność, spontaniczny chłopski zryw, to była jedynie maska, która miała pomóc ukryć przed światem starannie przygotowany plan eksterminacji i tych, którzy za tym stali. Wołyń tak naprawdę nie dotknęła wojenna zawierucha. Naród, który trzymał z Niemcami, nie doświadczył tragedii wojny, nagle zapragnął wolności, więc postanowił wymordować Polaków i wszystkich, którzy śmieli myśleć inaczej, by za chwilę dostać się pod but Armii Czerwonej.

Autorka bardzo starała się wytłumaczyć zachowania Ukraińców, ale tego nie da się wytłumaczyć. Ci ludzie wiedzieli co i komu robili. Mieli też wolną wolę. Wybrali mord. Dziś bezwstydnie celebruje się katów. Nadal nie potrafią przyznać się do zbrodni, a wielu Polaków po chrześcijańsku nie potrafi wybaczyć potomkom zbrodniarzy, że ich dziadkowie zamordowali ich dziadków. Spirala nienawiści wciąż się kręci.

Dzieci nie powinny odpowiadać za zbrodnie ojców, to prawda, ale nie powinny ich również ukrywać, zatajać czy zafałszowywać, tylko wyciągać z nich wnioski na przyszłość. I właśnie pamięć to kluczowa sprawa, naszym obowiązkiem jest przypominać o tamtych haniebnych wydarzeniach, domagać się godnego pochówku dla ofiar i ich upamiętnienia. Polacy dziś oczekują tylko prawdy.

To najbardziej wyczerpujący tekst, jaki napisałam oceniając książkę. Mój ukochany wujek pochodził z Kresów Wschodnich, a ja już mam swoje lata i tworzenie romantycznych historii na tle tych niezwykle dramatycznych zdarzeń, jest dla mnie jak zdrapywanie zaschniętego strupa z jątrzącej się rany. Moim zdaniem tamte straszne zdarzenia nie powinny być kanwą kolejnych powieści, w których próbuje się tłumaczyć, czy łagodzić to, co tam miało miejsce. Kolejnej modzie mówię nie. Dusze pomordowanych wciąż unoszą się nad wołyńską ziemią. Styr płynie jak dawniej, krew ofiar rozcieńczyła woda, a tamten Wołyń przestał istnieć.

Lubię książki Marii Paszyńskiej i bardzo cenię sobie jej talent oraz to jej ogromne zaangażowanie w przygotowywanie się do pisania kolejnych powieści, ale tą książką niestety nie zaskarbiła sobie mojego podziwu. Nie polecam tej książki, ale też nie odradzam jej czytania. Każdy musi ocenić ją po swojemu.

Maria Paszyńska w swojej książce „Hańba” wybrała ciężki temat jakim jest „krwawa niedziela” rzeź Polaków na Wołyniu. Sięgając po taką lekturę naturalnie spodziewa się wielkich emocji i złamanego serca pod koniec. Szczególnie jeśli Autorka jest niezawodna w tworzeniu ciekawej, nienachalnej fabuły, wzbudzających sympatię bohaterów i ważnego tła społecznego, historycznego. Nie zawiodłam się na tej pozycji. Maria Paszyńska podeszła do tematu bardzo dobrze. Jeśli obawiacie się nadmiernych opisów masakry, oczywiście nie obyło się bez żadnej wzmianki i oczywiście pełno tu niesprawiedliwości i okrucieństwa, to nie ma tu przesady, karykatury, wyciskania empatii na siłę. Autorka skupiła się również na motywach tych okrutnych czynów, pokazała jak funkcjonowały młode umysły w tych ciężkich czasach, jak łatwo popaść z jednej skrajności w drugą. Podobnie jak o Ii wojnie światowej, tak i o Wołyniu pamiętać należy, dlatego polecam Wam wszystkim (raczej starszym), bo nieustannie z tych wydarzeń wnioski wyciągać trzeba, trzeba pamiętać.

“Historia zawsze wyznaczała jakichś panów, co się o granice kłócą, a my zawsze i tak po swojemu żyć powinniśmy, byle uczciwie i pracowicie, wspierając jedni drugich”.

Jest rok 1938, Wołyń, piękne miejsce, lasy, pola, bezkresna dal, czas tutaj płynie wolno, a codzienność wyznaczają postępujące po sobie pory roku. Polacy i Ukraińcy żyją w zgodzie i harmonii. Dla większości mieszkańców nie ma znaczenia, jakim językiem się posługują, a miłość między podziałami spotyka się dość często. Rodzina Karpenków, Teodora jest Polką, a Mychajło Ukraińcem, bardzo się kochają, mają dwoje dzieci Jankę i Semena. Ich codzienność przepełniona jest pracą, chwile pełne radości przeplatają się z tymi gorszymi, smutnymi. Samo życie. Wojenna zawierucha zmienia wszystko, a coraz częściej słyszane głosy o konieczności oczyszczenia Wołynia z chwastów przerażają. Dobre sąsiedzkie relacje przestają istnieć, rozpętuje się szaleństwo na ogromną skalę, jego końca nie widać…

Z ogromnym wewnętrznym niepokojem wzięłam do ręki najnowszą książkę Marii Paszyńskiej, emocje, jakich doświadczyłam, trudno ubrać w słowa. Ta historia mną wstrząsnęła. Fabuła dopracowana w każdym szczególe, niesie ogromne skrajne emocje, ukazuje pokomplikowane relacje międzyludzkie na tle szalejącego pozbawionego ludzkich odruchów bestialstwa. Przemyślenia, wątpliwości, czujemy niepewność, strach, wewnętrzne rozdarcie naszych bohaterów, ich wolę życia, niemoc, przerażenie. Do większości nich poczułam ogromną sympatię, szacunek, razem z nimi przemierzałam ich kręte, bolesne życiowe ścieżki.

To było takie trudne, brutalne, prawdziwe, nieodwracalne… Bestialskich zbrodni dokonanych na Polakach przez UPA i ich sprzymierzeńców nie da się w żaden sposób wytłumaczyć. Autorka podjęła się trudnego, bolesnego, przerażającego zadania zmierzenia się z wydarzeniami, jakie miały miejsce na ziemi wołyńskiej latem 1943 r. Ten koszmar, to, w jaki sposób Pani Maria pisze, ściska za serce, wyciska łzy, poraża, na trwale osiada w umyśle. Autentyczna, nasączona klimatem grozy historia wzbudza przeważnie, niemoc, bezradność. Propaganda, która niszczy umysły młodych ludzi, Tak niewiele potrzeba by stać się bestią.

Przerażająco prawdziwa, niosąca niewyobrażalny ból opowieść. Swoisty hołd dla ofiar tego koszmaru. Prawda historyczna idealnie współgra z zajmującą obyczajowością. Nie da się przejść obok niej obojętnie, daje do myślenia, zostanie we mnie na zawsze. Bardzo polecam, Tatiasza i jej książki :)

Maria Paszyńska w swojej książce „Hańba” wybrała ciężki temat jakim jest „krwawa niedziela” rzeź Polaków na Wołyniu. Sięgając po taką lekturę naturalnie spodziewa się wielkich emocji i złamanego serca pod koniec. Szczególnie jeśli Autorka jest niezawodna w tworzeniu ciekawej, nienachalnej fabuły, wzbudzających sympatię bohaterów i ważnego tła społecznego, historycznego. Nie zawiodłam się na tej pozycji. Maria Paszyńska podeszła do tematu bardzo dobrze. Jeśli obawiacie się nadmiernych opisów masakry, oczywiście nie obyło się bez żadnej wzmianki i oczywiście pełno tu niesprawiedliwości i okrucieństwa, to nie ma tu przesady, karykatury, wyciskania empatii na siłę. Autorka skupiła się również na motywach tych okrutnych czynów, pokazała jak funkcjonowały młode umysły w tych ciężkich czasach, jak łatwo popaść z jednej skrajności w drugą. Podobnie jak o Ii wojnie światowej, tak i o Wołyniu pamiętać należy, dlatego polecam Wam wszystkim (raczej starszym), bo nieustannie z tych wydarzeń wnioski wyciągać trzeba, trzeba pamiętać.

Maria Paszyńska i nie zawodzi i ponownie funduje czytelnikom wyjątkową, choć zarazem boleśnie przejmującą lekturę, w czasie której serce zostanie brutalnie pokiereszowane. Tym razem zabiera nas w przeszywającą podróż do przedwojennego Wołynia, w którym dotychczas Polacy żyli z Ukraińcami pełnej zgodzie i swobodzie. Zło jest jednak wielopostaciowe, a człowiek to jego główny nośnik. Co się stanie, gdy iście szalona doktryna i nacjonalizm zagłuszą rozum i rozbudzą na dobre zakotwiczony w ludziach mrok? Jak niewiele potrzeba, by stać się bezwzględną bestią?

Ta poruszająca opowieść jest historią nieprawdopodobnie bolesną i przerażająco prawdziwą, trafiającą w najczulszy punkt, w skutek czego wsiąka w każdą cząstkę ciała i duszy. Puszona tematyka i autentyzm, bijący z każdej strony, dosłownie miażdżą psychicznie, a nakreślone bestialstwo poraża z podwójną mocą oraz wywołuje szok. I choć kibicujemy nakreślonym postaciom całym sercem, z czasem dociera do nas, że tkwienie w tym piekle na ziemi musi być zbyt wielką torturą…

„Hańba” bez wątpienia nie jest lekturą, o której będzie można kiedykolwiek zapomnieć, ta opowieść pozostanie w sercu już na zawsze, szczególnie, że przecież zainspirowana została prawdziwymi, choć jakże potwornymi zdarzeniami. Nakreślony gęsty, otumaniający, przesycony grozą klimat, dopełniony mistrzowskimi, jakże złożonymi kreacjami bohaterów, tworzą razem wyjątkowo przeszywającą opowieść, która z każdą kolejną stroną zaciska na czytającym swe bezduszne macki, ściągając go niemal na skraj załamania. Przytłaczająca bezsilność miesza się z intensywnym gniewem, a wszystko to tak naprawdę dopiero wierzchołek góry lodowej…

„Hańba” jest wyjątkowo bolesną, chwytającą za serce opowieścią, jaka rodzi w sercu bunt, niedowierzanie i przenikający ból. To swoisty hołd dla wszystkich ofiar brutalnej ukraińskiej rzezi, lecz także ujmująca i otwierająca oczy historia o przemilczanym i pominiętych. Gwarantuję, że to mistrzowskie połączenie solidnej porcji historii z lawiną skrajnych, obezwładniających emocji, skruszy wiele czytelniczych serc!