Bazyliszek. Nathan Underhill. Tom 1

Nathan Underhill dał się poznać światu jako kryptozoolog stojący na progu przełomowego odkrycia. Jego eksperymenty zyskały popularność głównie ze względu na ich przedmiot badawczy oraz możliwości, które mogłyby zaoferować nauce. Underhill pracuje bowiem nad odtworzeniem komórek macierzystych gryfa – mitycznego stworzenia żyjącego parę setek lat temu i dzisiaj prawdopodobnie – będącymi oczywistym remedium na kilka najpoważniejszych chorób jakimi została obarczona ludzkość. Niestety, prowadzone doświadczenia nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, a instytut sponsorujący testy wstrzymuje swoje dotacje.

W tym samym czasie żona profesora, Grace, podczas rutynowej wizyty w domu spokojnej starości Murdstone, słyszy od jednej z podopiecznych dziwną uwagę. Starsza pani skarży się na niepokojące odgłosy dochodzące zza jej drzwi; budzą w niej strach, bo brzmią naprawdę przerażająco i zawsze zaczynają się późną nocą - dźwięk przesuwania czegoś ciężkiego poprzedzony mrożącym krew w żyłach krzykiem, wywołuje nie tylko lęk, ale także pewne wątpliwości. Grace zbywa uwagi pensjonariuszki śmiechem, próbując zrzucić je na karb przemęczenia i zbyt wybujałej fantazji, jednak z czasem - kiedy sprawy nabierają prawdziwie niefortunnego charakteru - lekarka zaczyna dopuszczać do siebie myśl o niemożliwym.

Tą pozornie niedorzecznie historią, dzieli się z mężem, który od razu dostrzega niezwykłe zbiegi okoliczności. Nie mija nawet chwila, gdy małżeństwo Underhillów trafia na ślad prowadzący do właściciela ośrodka – tajemniczego doktora Zaubera, osobistości mającej, jak się szybko okaże, wiele wspólnego z zagadkowymi zniknięciami seniorów w Murdstone.

****

Nie wszystkie powieści Grahama Mastertona przypadają mi do gustu. Część z nich lubię, nawet bardzo, choć względem większości mam zasadniczo mieszane odczucia. Wynika to być może z nadto wygórowanych oczekiwań; historie, które tworzy autor mają zazwyczaj spory potencjał – rysują się intrygująco i zawierają mnóstwo ciekawych motywów, jednak równie często – nie są w stanie sprostać swym oczywistym założeniom. Ale nie zawsze, bo tytuł który wpadł niedawno w moje ręce, pewne wymogi spełnił; przyniósł satysfakcję, okazując się dokładnie taką lekturą, na jaką skrycie liczyłam – w pełni angażującą, porywającą, klimatyczną i nawet odrobinę… Zabawną!

Tak, dokładnie.

,,Bazyliszek’’ na pierwszy rzut oka zamiast przyśpieszonego bicia serca, wzbudzać może sceptycyzm, żeby nie powiedzieć - opętańczy chichot. W końcu fabuła, oparta o istnienie pradawnego stwora grasującego pod osłoną nocy i polującego na ofiary dobijające setki, nie może brzmieć poważnie – zwłaszcza, jeśli dorzucimy do tego motywy alchemii, czarnej magii, mity, legendy, wariackie eksperymenty i kupę naciąganych teorii spiskowych – prawda?

A i owszem, ale mimo to Mastertonowi w jakiś sposób udało się stworzyć kawał całkiem przyjemnie wciągającej rozrywki z uwzględnieniem wszystkich tych nieco absurdalnych aspektów, przedstawiając je w taki sposób, by wywoływały głównie zainteresowanie i chęć odkrywania dalszych losów bohaterów uwikłanych w śmiercionośną intrygę.

I faktycznie, przez znaczną część tej historii gna się niczym wicher – przystępny język, gawędziarski styl, krótkie rozdziały, wartka akcja oraz fantastycznie urokliwy nastrój horroru owianego nimbem tajemnicy osadzonej pośród niesamowitych bajań, skutecznie oczarowuje czytelnika spragnionego odrobiny ekscytujących wrażeń.

Mastertonowi udało się również - pod płaszczykiem sensacyjnej fabułki - przemycić kilka dyskusyjnych zagadnień, które z pewnością skłonią do refleksji.

Za sprawą poczynań dwóch zdeterminowanych badaczy, odbiorca będzie miał możliwość pochylenia się na konkretnymi dylematami moralnymi; nad zastanowieniem się jak wielką rolę może odgrywać nauka, jak niebezpieczne konsekwencje niesie za sobą chęć odkrycia tego, co dotąd pozostało ukryte; ile wyrzeczeń, poświeceń i cierpień należy weń włożyć, wreszcie – jaka jest właściwie cena przełamywania naturalnych praw oraz barier?

Kawał gatunkowej rozrywki, idealnej na jesienne wieczory!

Nathan Underhill – jeden z głównych bohaterów powieści „Bazyliszek” – jest kryptozoologiem. Pracuje nad wskrzeszeniem gryfa. Liczy na to, że jego odkrycie pomoże w leczeniu chorób, wobec których medycyna jest bezradna.

Grace jest żoną Nathana, a pracuje jako lekarka. Jedna z jej podopiecznych, mieszkająca w domu starców, twierdzi, że nocami słyszy dziwne szuranie i przerażające krzyki na korytarzu. Prosi lekarkę o pomoc, ale ta zbywa jej obawy bujną wyobraźnią. Jednak wydarzenia, które nastąpią pobudzą wyobraźnię sceptycznej pani doktor.

W małżeństwie Grace i Nathan'a to ten drugi bardziej wierzy w mityczne istoty, ale oboje będą musieli zmierzyć się z jednym z nich – legendarnym bazyliszkiem. Skąd wziął się on... na świecie? Projekt Nathana skończył się klapą, ale najwyraźniej komuś udało się powołać do życia mityczną istotę. Jakim sposobem? Przy pomocy wiedzy czy magii?

Bazyliszek to przerażający gad. Często przedstawiany, jako wielki jaszczur lub waż, który zabija samym spojrzeniem. Mastertonowskie monstrum wygląda inaczej, jednak jego „supermoc” została zachowana. Czy jest straszny? Nie bardzo. Może sama istota i wizja jej spotkania przeraża, jednak w kontekście całej powieści wypada średnio.

Zacznijmy od plusów książki, bo i tych się dopatrzyłam. Fabuła dość sprawnie brnie do przodu, chociaż autor nie ustrzegł się zbędnych „wypychaczy” typu opis tego co bohaterowie jedzą na kolację. Koncepcja stwarzania mitycznych stworzeń również jest interesująca. Przyznaję, że absurdalna, ale w tym szaleństwie jest coś pociągającego. Pojawia się pytanie, czy to nie za daleko idące igranie z naturą. Czy jesteśmy w stanie zapanować nad potężnymi istotami, których właściwie nie znamy – bo legend i wierzeń nie uznaję za źródło wiedzy.

Niestety powieść, pomimo przyzwoitego tempa – wynudziła mnie. Postacie są tak papierowe, tak schematyczne, że z wyprzedzeniem wiedziałam co powiedzą i zrobią. Grahamowi Mastertonowi nie udało się też „wyciągnąć” tej historii „ze szponów absurdu”. Im dłużej ją czytałam wydawała mi się coraz bardziej głupia, nierzeczywista. Jak to mówi moja mama: bajeczka. Dlatego „Bazyliszek” nie przestraszył mnie, a strach powinien być domeną horroru.

Graham Masterton próbował wskrzesić bazyliszka na gruncie literatury. Efekt nie jest powalający, ale też nie odstręczający. Nie jest to horror wysokiej klasy, jednak da się go czytać. Autor powinien poprawić postacie i popracować nad klimatem książki, bo sama historia ma potencjał. Potrzeba tylko trochę więcej grozy w grozie.

O tym, że Graham Masterton jest mistrzem horrorów nie trzeba przekonywać nikogo, kto tylko zapoznał się choć z jednym jego dziełem. Ja znam je niemal wszystkie, a "Bazyliszek" należy do jednych z moich ulubionych dzieł tego pisarza. Dlaczego? Fabuła wciąga od pierwszych kartek i nie odpuszcza nam aż do samego końca. Tajemnica goni tu tajemnicę, a mroczny klimat sprawia, że na plecach pojawiają się nam ciarki. Masterton obok Kinga to mistrz swojego fachu i polecam jego książki każdemu, kto lubi się bać.

Bazyliszek to postać, której nikomu nie trzeba przedstawiać. Od lat obecny w legendach, stanowi postać mityczną, która była bardzo niebezpieczna. Obecny także w popkulturze, nawet J. K. Rowling stworzyła z niego siejącego postrach w Hogwarcie potwora. Zabija spojrzeniem, ale nie tylko jego wzrok stanowi śmiertelne zagrożenie. Najbardziej znaną formą pokonania bazyliszka jest lustro, które odbije jego zabójczy wzrok i doprowadzi do jego destrukcji. To postać ciekawa, z którą wiąże się naprawdę wiele podań, nic więc dziwnego, że twórcy po dziś dzień sięgają po tę legendę, by umieścić ją w swoich dziełach.

Graham Masterton to mistrz horroru, o którym wiele słyszałam, natomiast ta książka to moje pierwsze spotkanie z jego twórczością. Co prawda, nie była tak straszna, jakbym się tego spodziewała, natomiast nie można odmówić jej ciekawego klimatu, a przede wszystkim świetnej narracji. To jedna z tych pozycji, w której czujemy kunszt Autora oraz jego kolosalne doświadczenie, które pozytywnie wpływa na treść lektury.

W "Bazyliszku" główną rolę gra Nathan Underhill, kryptozoolog, zafascynowany badaniami nad mitycznymi stworzeniami, które próbuje powołać do życia. W bliskim otoczeniu nazywany jest doktorem Frankensteinem, a projekty, których się podejmuje nie są zbyt dobrze rozumiane przez innych ludzi, choć cel, który mu przyświeca jest nader szczytny. Ma ogromną wiedzę i bardzo poświęca się swoim badaniom, niestety kończą się one fiaskiem. Jednak nie jest jedyną osobą, która chce stworzyć coś, co zachwyci ludzkość, a nie każdemu zależy na pomocy innym, skupiają się raczej na zyskach i teoretycznej sławie, nie zważając na koszta. A takie podejście jest niebezpieczne na równi z zabójczym spojrzeniem Bazyliszka.

W książce otrzymamy nie tylko nawiązanie legendarne i mitologiczne, znajdzie się tu także odrobina czarnej magii, która przyprawia o ciarki. Jednak oprócz elementów fantastycznych mamy Polski wątek- piękny Kraków ukazany w całej swojej ujmującej krasie, co uważam za duże wyróżnienie dla naszego kraju. Ponadto Autor poświęca też odrobinę uwagi wątkowi obyczajowemu, który dotyczy rodziny Nathana i stanowił dla mnie pozytywne zaskoczenie. I choć rzadko sięgam po tego typu literaturę to dla samego pióra Mastertona warto czasem sięgnąć po zgoła odmienny rodzaj powieści, by delektować się jego wirtuozerią w kreacji postaci czy fabuły oraz mistrzowską biegłością pisania. Ze swojej strony polecam