Zostańcie z nami

[Adres usunięty]

Podskórnie obawiam się schematów, psują mi poznawczą zabawę, lekturę, jednocześnie tyle razy już się powtórzyły. Czytam o uhonorowaniu autora Zostańcie z nami (Zůstaňte s námi) Marka Šindelky nagrodą Magnesia Litera, Tučková za Boginie z Žítkovej też ją otrzymała, umysł zaczyna oczekiwać. Na rewersie pod koniec opisu wyskakuje mi ”szczery do bólu obserwator”, głowa się w tym grzebie, a przecież nic jeszcze nie zostało skonsumowane. Uprzedzony umysł nie zazna już spokoju, gorączka będzie trwać do końca.

Chwilę potem wiem, że opowiadań składających się na Zostańcie z nami jest osiem, krótkie formy, moderna, surowo czyli według wzorców współczesnej czeskiej prozy, gdzie opowiadanie zdecydowanie króluje. Wśród opowiadań są dłuższe i krótsze, rzeczywistość ma być niedoskonała, ma zaglądać do głów, obnażać, po dekadencku….a jakże. Ma się rozmywać, boleć, mamy uczestniczyć w przechodzonych związkach, wynajdując na siebie nowe toksyczne pułapki.

Jak słowa dzisiaj niewiele znaczą i jakie to wszystko śmiertelnie nudne. Może gdy opowiadań jest osiem nie wystarczyło pomysłu na tę dziewiątą. Może gdy krótka zapchajdziura wrzucona została między dwie dłuższe formy, kanwą nie było stopniowanie napięcia, a autor czując nasz chwilowy elektrokardiogram nie bawił się słowem, a po prostu tak mu wyszło. Może cały ten toksyczno-towarzysko- introspekcyjny miszmasz zrodził brak fabularnych pomysłów. Może te klimaty zrodziły się nad ranem, gdy oszołomiony alkoholem i nikotyną organizm nie umiał taktować w szerszej perspektywie. Może potem efekt tych stanów nie został przetrawiony, nie doczekał się refleksji, by na koniec, wzorem tylu współczesnych wydań, nie został nawet porządnie zredagowany. Może też, gdy następnym razem przyjdzie nam powiedzieć – nie wiem czy zrozumiałem, choć opowiadania wywarły na mnie piekielne wrażenie – zatrzymamy się, zamiast gęsiego wystawiać laurki nie umiejąc ich nawet umiejętnie wyartykułować. Może. To było zanim przyszła lektura.

A po tej nie przywarłem do ściany, nikt mnie nie cucił, odłożyłem książkę i w żaden sposób się wewnętrznie nie wzbogaciłem. Było ich osiem, językowo okazywały się podobne, suche tudzież według jedynie autorowi znanego algorytmu wydęte do granic. Wszystkie tkwiły w fabularnym bezruchu, były bez reszty smutne, czarno-białe i zepsute. Dodać jednak trzeba, że tych parę nosiło w sobie pomysł. Rozpoczynające cykl Imię z głębokim kokonem starości który już nigdzie się nie przedrze, i tkwi nie znając ce............[Adres usunięty]

Bardzo lubię czytać opowiadania, lecz muszę przyznać, że w moim gronie znajomych, jestem w tym odosobniona. Nie wiem dlaczego, ta krótsza forma literacka, nie cieszy się co najmniej tak samo dużym zainteresowaniem, jak powieści. A przecież aby je stworzyć, trzeba mieć niesamowitą umiejętność przyciągania czytelnika, nie tyle co świetnie skonstruowaną fabułą a umiejętnością uwypuklania pewnych detali. Musze przyznać, że Marek Šindelka nie tylko posiada te zdolności ale również potrafi swoją prozą całkowicie zaczarować. Ten absolwent kulturoznawstwa i scenopisarstwa, uhonorowany w 2012 roku czeską nagrodą literacką Magnesia Litera, tworzy nie tylko opowiadania, lecz również powieści i poezję. Uznawany za jednego z najciekawszych czeskich autorów młodego pokolenia, nominowany do wielu nagród, stał się również jednym z najbardziej interesujących pisarzy, jakich twórczość miałam możliwość ostatnio poznać. Zawsze byłam pewna podziwu dla autorów, którzy umieją przykuć uwagę czytelnika już pierwszymi zdaniami i tak było właśnie w tym przypadku. Króciutkie, fantastycznie skonstruowane opowiadanie „Imię”, poruszyło mnie do głębi, wzbudziło tak niesamowity ogrom emocji, że opowiadając o nim w pracy na następny dzień, jeszcze łamał mi się głos. I właśnie ono, nie tytułowe „ Zostańcie z nami” jest dla mnie faktycznie numer jeden tego tomiku. Opowiadań w sumie jest siedem. Bardzo ważne jest, by tego zbioru nie czytać szybko i po kolei. Najlepiej zapoznawać się z nimi pojedynczo, powoli, aby dać sobie czas i możliwość dostrzeżenia tych wszystkich niuansów i zabiegów jakie poczynił autor. Każde z nich, wbrew pozorom pewnej monotematyczności, jest wielowątkowe, tworzy niby zamkniętą formę, lecz pełną furtek dla własnych interpretacji. Autor posiada niesamowitą zdolność takiego operowania słowem, że nabiera ono znaczeń, na jakie w ogóle nie jesteśmy przygotowani. Balansuje nim, ukazując nam jego pełnię poprzez wzbudzanie takiego ogromu emocji, że aż je początkowo odrzucamy, nie chcąc pozwolić sobie na osobisty ból. Widzimy nas samych, z naszymi skrzętnie schowanymi tajemnicami, z ciemnymi, mrocznymi stronami, do których strach i wstyd przyznać się. Obrazujące, lekkie słowa, powoli zaczynają się być coraz cięższe, by po chwili stawać się głazem na naszej drodze. I takie jest właśnie nasze życie, pokrętne, często złudne, posiadające drugie dna, tak głęboko ukryte .Autor nie zapomina również o pragnieniach. Jego bohaterowie dążą nie tylko do ich spełnienia lecz również stawiają moc pytań o ich zasadność.

Niejednokrotnie gdy miałam zły humor i nie najlepszy dzień, sięgałam po czeską prozę. Ogromnie lubię tę charakteryzującą ja swoistą ironię jak i podwójne jej dno.

Opowiadania Marka Šindelka to proza, która być może nastroju nam nie poprawi ale przypomni o pewnych wartościach, o których w tym zabieganym czasie zapominamy. Pozwoli na chwilkę zatrzymać się, dotknie strun, które dawno nie używane zabrzmią najpierw delikatnie i fałszywie, by po chwili zabrzmieć czysto i pewnie.

Czytałam wiele opowiadań i mam swoją listę ulubionych pisarzy. Znajdują się na niej między innymi: Zadie Smith, Julia Fiedorczuk czy Jerzy Pilch. Z ogromną przyjemnością dopisuję do niej tego młodego, czeskiego autora, mając nadzieję, że będzie wstanie jeszcze bardziej mnie zaskoczyć. Do tej pory wzruszył mnie, zaniepokoił, zdenerwował, dał nadzieję, rozśmieszył, próbował odkryć moje ciemne strony, nadał nowe znaczenie słowom. A przede wszystkim zaintrygował. Zdecydowanie polecam.