Twórczość jednego z najpopularniejszych czeskich pisarzy XX wieku do dziś wzbudza wiele emocji i dyskusji. Trudno też przypisać jej jakąś przynależność gatunkową. Ta książka, uważana za "bolesny strumień krzyku księdza i poety", jest na to najlepszym przykładem. Jest to pełen wściekłości tekst. Stanowi krwawe rozliczenie ze światem, który nie patrzył przychylnie na autora. Zresztą odwzajemniał on to uczucie i nie krył się z tym przed nikim. Można zresztą tego doświadczyć podczas czytania. Dziś jest to pomnik nowoczesnej prozy i dzieło, które ma taką samą siłę oddziaływania, jak przed wieloma laty.
Książkę autor, dręczony przez gorączkę, napisał w ciągu kilku nocy w 1934 roku. Wkrótce po jej wydaniu została ona skonfiskowana. Głównym powodem okazały się erotycznie drażniące fragmenty uznane za "niemoralne". Jest ona rozmową Demla z poetą B.M. Ptáčkiem, a także opowieścią o umieraniu na gruźlicę. Tragedia ta spotkała wiejską parafiankę autora i to zdarzenie również wpłynęło na kształt tej książki. Prowadzona jest w niej przy okazji intrygująca polemika ze światem, nacechowana jego specyficznym podejściem do wielu tematów.
Jakub Deml to czeski prozaik, poeta, tłumacz i ksiądz. Jego niekonwencjonalne podejście do swoich profesji stało się przyczyną wielu zatargów z innymi duchownymi. Napisał on także takie książki, jak m.in. "Moji přátelé", "Kronika městečka Tasova" czy też "Rodný kraj".
Książka "Zapomniane światło" po raz pierwszy ukazała się w Polsce w 2000 roku. Do tej wersji dodano esej Jindřicha Chalupeckiego z książki o czeskich ekspresjonistach.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna obca lub z serii Stehlik
W jakim stylu literackim została napisana książka "Zapomniane Światło"?
"Zapomniane Światło" to wybitny przykład nowoczesnej prozy opartej na technice strumienia świadomości. Tekst ma formę gwałtownej spowiedzi, pełnej emocji i bolesnego krzyku autora, który tworzył go w gorączce w ciągu kilku nocy. Całość została skonstruowana jako rozmowa poety z przyjacielem, przeplatana wątkami o przemijaniu i polemiką ze współczesnym światem. Bohumil Hrabal uznawał to dzieło za idealny zapis literackiej ekspresji i bardzo je cenił. Styl Jakuba Demla charakteryzuje się bezkompromisowością oraz ogromnym ładunkiem emocjonalnym.
Czy "Zapomniane Światło" to tradycyjna powieść o życiu księdza?
Książka stanowi bezpardonowe rozliczenie autora ze społeczeństwem i hierarchią kościelną, a nie klasyczną biografię. Jakub Deml przedstawia tu postać duchownego, który wchodzi w otwarty konflikt z otoczeniem i własnymi przełożonymi na katolickich Morawach. Narracja jest wściekła, krwawa i pełna kontrowersyjnych przemyśleń dotyczących wiary, moralności oraz samotności. To lektura o buncie jednostki, która czuje się wyobcowana i niezrozumiana przez świat, a swoje cierpienie przekuwa w literaturę. Autor nie unika trudnych tematów, co w przeszłości skutkowało konfiskatą nakładu przez cenzurę.
Co zawiera to wydanie książki poza samym tekstem Jakuba Demla?
Niniejsza edycja została wzbogacona o cenny esej Jindřicha Chalupeckiego poświęcony czeskim ekspresjonistom. Dodatkowy tekst pogłębia kontekst relacji Jakuba Demla z Otokarem Březiną oraz rzuca nowe światło na ich skomplikowaną, wieloletnią przyjaźń. Publikacja ukazuje się w prestiżowej serii "Stehlík", której kuratorem i pomysłodawcą jest Mariusz Szczygieł. Dzięki temu czytelnik otrzymuje kompletny obraz twórczości jednego z najbardziej oryginalnych pisarzy czeskich XX wieku. Takie opracowanie pozwala lepiej zrozumieć przyczyny izolacji autora w ówczesnym środowisku literackim.
Dla kogo lektura tej książki będzie najbardziej wartościowym doświadczeniem?
Dzieło to jest idealną propozycją dla miłośników wymagającej literatury pięknej oraz czeskiej awangardy literackiej. Odnajdą się w niej czytelnicy poszukujący autentyzmu, wybujałego egotyzmu i głębokiej analizy psychologicznej ujętej w nowatorską formę. Książka fascynuje osoby zainteresowane historią literatury, które nie boją się tekstów trudnych gatunkowo i naładowanych silnymi, często skrajnymi emocjami. Jest to pozycja obowiązkowa dla fanów twórczości Bohumila Hrabala oraz osób śledzących literackie odkrycia Mariusza Szczygła. Lektura pozwala spojrzeć na postać księdza w sposób całkowicie nieszablonowy i prowokujący do myślenia.
Dla jakiego typu czytelnika "Zapomniane Światło" może okazać się zbyt trudne?
Książka nie jest odpowiednią pozycją dla osób poszukujących lekkiej lektury lub tradycyjnej, liniowej fabuły. Specyficzna forma strumienia świadomości oraz gęsty, często histeryczny język wymagają od odbiorcy dużego skupienia i literackiego wyrobienia. Czytelnicy unikający kontrowersyjnych tematów religijnych lub mrocznych rozliczeń z przeszłością mogą poczuć się przytłoczeni intensywnością i mściwością przekazu autora. Ze względu na swój awangardowy charakter i specyficzną konstrukcję, pozycja ta nie sprawdzi się jako literatura czysto rozrywkowa. Jest to tekst wymagający emocjonalnej gotowości na spotkanie z autorem skrajnie subiektywnym i bezlitosnym w sądach.
