Wybór m

Co musi się wydarzyć w naszym życiu, żeby nazwać to tragedią? Dla jednych jest to ciężka choroba, śmierć bliskiej osoby, czy utrata pracy. Dla innych złamany paznokieć jest czymś z czym ciężko sobie poradzić. Moja kolejna bohaterka i jej najbliżsi również borykają się z tragedią jaka ich spotkała. To jedno wydarzenie a dotknęło tak wiele osób.

Poznajmy Michalinę Domańską. To młoda, piękna, niezależna kobieta, słynąca z ciętego języka i pragnąca żyć po swojemu. Dlatego odsunęła się od rodziny, dla której była tylko kulą od nogi. Poznała cudownego faceta, Igora. Młodzi zakochali się w sobie niemal od pierwszego wejrzenia. Pobrali się i wydawało się, że ich miłość zniesie wszystko, każde potknięcie losu. Aż do dnia kiedy wydarzyła się tragedia, która okazała się sprawdzianem ich wielkiej miłości. Czy ich miłość zdała egzamin losu?

Pewnego dnia Misia musiała dłużej zostać w pracy. Po drodze do domu, tuż obok jej kamienicy zaczepiło ją trzech podpitych młodych mężczyzn. Michalina została dotkliwie pobita i wielokrotnie zgwałcona. Pchnięty niepokojem Igor szukał żony, która dawno powinna wrócić do domu. Znalazł ją okaleczoną, zbrukaną i ledwo żywą. Przeżył szok, nie potrafił wypuścić jej z objęć, by ratownicy mogli ją zbadać.

Kiedy Michalina wróciła do domu po leczeniu szpitalnym, Igor zdał sobie sprawę, że brzydzi się własnej żony, która zbrukana obcymi rękami już nigdy nie będzie taka sama. Kiedy Igor tak walczył sam ze sobą, Michalina przechodziła katusze. Zaczęły do niej docierać obrazy tamtego wieczora. Była w szoku, jak w amoku próbowała wykrzyczeć swój ból.

Pojawiła się też matka, które widząc córkę w tragicznym stanie, jeszcze bardziej ją dobijała. Matka wmawiała dziewczynie, że sama jest sobie winna, że spotkało ją to wszytko. Zachowanie matki jeszcze bardziej pogłębiało depresję kobiety.

Jedyną osobą która totalnie bezinteresownie chciała jej pomóc,okazała się Basia, przyjaciółka Misi. Tylko ona jako chyba jedyna, nie uważała Michaliny za winną tego co ją spotkało. Jednak do jej życia zapukało niespodziewanie szczęście, co spowodowało, że odrobinkę odsunęła się od przyjaciółki.

Jak Michalina poradzi sobie z bólem i swoimi uczuciami? Czy znajdzie się choć jedna osoba, która pomoże tej udręczonej kobiecie?

To moje pierwsze spotkanie z autorką. Książka napisana jest przejrzyście i bardzo dobrze się ją czyta. Nie ma tu jakieś zawrotnej akcji, no może z wyjątkiem samej sceny gwałtu Michaliny. Jak dla mnie to historia głęboko psychologiczna, przedstawiająca psychikę kobiety przed i po traumatycznych wydarzeniach. Pani Natalia dokładnie opisuje jak w ciągu jednego wieczora ze szczęśliwej kobiety, Michalina przekształciła się w zassczutą i przestraszoną istotę. Zakończenie to po prostu koniec wszystkiego. Było jak rozliczenie każdego z bohaterów. Każdy z nich z czymś skończył albo uświadomił sobie , że coś się zakończyło bezpowrotnie.

Czytając to co się działo z Michaliną, czułam się tak jakbym to była ja sama. Odczuwałam jej ból, cierpienie, nie raz łzy kapały z oczu. Jestem kobietą i było mi strasznie trudno czytać o bohaterach płci męskiej. Szlag mnie trafił (przepraszam 🥺), kiedy policjant i szwagier uważali, że Michalina na to wszystko zasłużyła.

Bardzo rozczarowała mnie postać matki Miszki. Trzeba nie mieć serca, żeby w taki sposób mówić do własnego dziecka, które przeżyło coś takiego. Nie mieści mi się to po prostu w głowie. Sama jestem matką i zrobiłabym wszystko, żeby ulżyć w cierpieniu swojej córce.

Czy to możliwe, żeby pewne wydarzenia życiowe, powodowały osłabienie miłości? Przecież kiedy dwoje obcych ludzi zakochuje w sobie, potem ślubują miłość, wierność i uczciwość małżeńską, decydują się, by być ze sobą na dobre i na złe, w zdrowiu i w chorobie. Zatem dlaczego Michalina po tym straszliwym wieczorze traktowana była z takim obrzydzeniem przez swojego męża? Wiem, nie ma na to odpowiedzi. Ona cierpiała nie tyle fizycznie, ale przede wszystkim psychicznie. Chyba ból duszy jest bardziej dotkliwy. Najgorsza jednak dla niej była świadomość, że jej ukochany mąż czuje do niej wstręt i obrzydzenie. Zamiast być jej podporą, odrzuca ją od siebie.

Kończąc powiem tylko, że to trudna i bardzo refleksyjna lektura. Po przeczytaniu jej uważam, że sprawcy takich przestępstw powinni być karani i to surowo. Dla nich to tylko chwila zabawy, a dla ofiary to koniec niekiedy wszystkiego.

Polecam

„Michalina, wracając wieczorem z pracy zostaje napadnięta. Lekarzom udaje się ją uratować, i o ile zdrowie fizyczne wraca do normy, to psychicznie jest w rozsypce. Funkcjonuje tylko dzięki lekom oraz mężowi – Igorowi, który bardzo ją wspiera. Początkowo ogarnięty wściekłością, chce na własną rękę znaleźć sprawców i wymierzyć im sprawiedliwość… Co sprawiło, że w pewnym momencie Igor odsuwa się od żony, zaczyna ją nienawidzić, brzydzić się nią?”

Natalia Nowak Lewandowska zadziwia mnie każdą kolejną książką. Naprawdę nigdy nie jestem dość przygotowana na zastrzyk emocji, który dostanę. Autorka potrafi zszokować, zaciekawić, a jej historie nigdy nie są opowiastkami, o których szybko zapominam. Natalia Nowak-Lewandowska nie boi się poruszać trudnych i bolesnych tematów i co najważniejsze opisuje je z niebywałym znawstwem. Potrafi opisać je bardzo naturalnie i przekazać czytelnikowi wszystko to, co najważniejsze. Nie gra na emocjach, pokazuje tylko i wyłącznie wszystko tak jak naprawdę to wygląda. Wybór M to kolejna książka, która zapadła w mej pamięci i zostawiła w sercu ślad. Na pewno jeszcze kiedyś wrócę do historii Michaliny, ale na razie muszę na spokojnie tę książkę przetrawić, bo to zdecydowanie najmocniejsza i najbardziej poruszająca powieść, jaka wyszła spod pióra autorki.

Nie będę opisywała fabuły, tak samo, jak nie przybliżę Wam zbytnio kreacji bohaterów. Uważam, że tak będzie najlepiej, bo do tej książki każdy musi przekonać się sam. Ja jestem pod ogromnym wrażeniem, bo autorka naprawdę zaserwowała mnie emocjonującą oraz wzruszającą opowieść, którą mogłoby napisać prawdziwe życie. To jedna z takich książek, której lektura staje się niezapomnianym przeżyciem i zostawia w sercu ślad.

Gwałt jest czymś okropnym i żadna kobieta nie powinna się stać się jego ofiarą. Niestety jak wiemy potwory chodzą po tym świecie i niejedna kobieta ma za sobą to traumatyczne przeżycie. Wtedy najważniejsze jest wsparcie bliskich, ale niestety główna bohaterka tego nie miała. Mąż skupił się na własnych uczuciach, odsunął się od niej i pałał chęcią zemsty, matka kobiety potrafiła tylko i wyłącznie obarczać córkę winą za zaistniałą sytuację. Serce się mnie krajało, gdy to wszystko czytałam, ale na całe szczęście Michalina tak zupełnie nie została sama, bo mogła liczyć na wsparcie Basi, czyli swojej przyjaciółki.

Wybór M to powieść, którą polecam Wam z czystym sumieniem. To dramatyczna historia, która zmusza do wielu bolesnych refleksji. Autorka nie bała się pokazać, jak czasami są traktowane kobiety i do czego może to doprowadzić. To historia przepełniona cierpieniem oraz bólem, w której znajdziecie wiele negatywnych emocji.

Gorąco polecam!

Za możliwość przeczytania książki dziękuję Wydawnictwu Replika.

„Wybór M.” to moje kolejne spotkanie z twórczością Natalii Nowak – Lewandowskiej. Sięgając po tę powieść miałam zatem pełną świadomość tego, że lektura lekką nie będzie.

Czy faktycznie tak było? Czy i tym razem autorka zagnieździła się w moim umyśle i sercu?

Michalina, wracając wieczorem z pracy zostaje napadnięta. Lekarzom udaje się ją uratować, i o ile zdrowie fizyczne wraca do normy, to psychicznie jest w rozsypce. Funkcjonuje tylko dzięki lekom oraz mężowi – Igorowi, który bardzo ją wspiera. Początkowo ogarnięty wściekłością, chce na własną rękę znaleźć sprawców i wymierzyć im sprawiedliwość… Co sprawiło, że w pewnym momencie Igor odsuwa się od żony, zaczyna ją nienawidzić, brzydzić się nią?

„Wybór M.” to powieść, która wbiła się w mój umysł i moje serce niczym cierniowy kolec. Tkwi tam i uwiera mnie do dziś.

Natalia Nowak – Lewandowska kolejny raz nie zawiodła mnie swoim stylem pisania. To jedna z niewielu autorek, które nie boją się podejmowania trudnych, bolesnych i kontrowersyjnych tematów.

Tym razem głównym tematem nad jakim pochyliła się autorka jest problematyka przemocy na tle seksualnym. Gwałt, zgwałcenie - zmuszenie drugiej osoby do obcowania płciowego, poddania się innej czynności seksualnej lub wykonania takiej czynności przez jedną lub wiele osób, posługujących się siłą fizyczną, przymusem, nadużyciem władzy, podstępem lub wykorzystujących niemożność wyrażenia świadomej zgody przez daną osobę. Sprawcę zgwałcenia nazywamy gwałcicielem.

Życie bohaterów powieści toczy się zwyczajnym torem. Michalina i Igor kroczą ramię w ramię przez życie obdarzając się zrozumieniem, szacunkiem i wielką miłością. Aż do chwili kiedy ich droga zostaje przecięta przez trzech gwałcicieli. Po tym wieczorze życie Miśki i jej męża ulega ogromnej transformacji.

To, co spotkało Michalinę to najgorszy sposób upodlenia kobiety. Odarcie jej z kobiecości, uprzedmiotowienie. I o tyle, o ile rany cielesne są w stanie się zagoić, tak psychiczne zmasakrowanie kobiety zgwałconej to już zupełnie inna kwestia. Dzięki autorce mamy okazję śledzić, a wręcz współodczuwać wszystkie emocje wraz z główną bohaterką. Osobiście mogę Wam zdradzić, że rzadko kiedy tak mocno utożsamiam się z bohaterami czytanych przeze mnie powieści. Tym razem było inaczej. Każdy fizyczny i psychiczny ból odczuwalny przez Miśkę czułam we własnym wnętrzu. To było tak mocne i żywe uczucie, że nawet dziś kilka dni po zakończeniu lektury czuję to nieprzyjemne, natarczywe pulsowanie w swoich nerwach.

Natalia Nowak – Lewandowska wykreowała portret kobiety zgwałconej w stopniu wybitnie dobrym. Dobrym do tego stopnia, że czytelnik nie jest w stanie przejść obojętnie wobec tego co dzieje się z Michaliną.

Przerażenie, złość, bezsilność, żal, smutek towarzyszą nam od niemalże już pierwszych stronic.

Nie potrafiłam pogodzić się z tym, co spotkało Miśkę. Później zaś moje odczucia poleciały już lawinowo.

Łzy i bunt – bo za co i dlaczego to ją spotkało?

Strach – bo przecież to może spotkać każdą z nas, nawet mnie? Nie zbadane są nasze losy…

Smutek i wielkie cierpienie – widzieć jak zbrodnia seksualna potrafi z cudownej, radosnej młodej kobiety zrobić wrak człowieka.

Każdy krzyk Miśki odbijał się echem w mojej głowie, płakałam razem z nią kuląc się w pozycji embrionalnej, szukając jak ona bezpieczeństwa, pewności, że nie będzie mi nigdy dane przeżywać naprawdę tego, co ona.

„(...) jutro już nie istnieje. Odeszło wraz z marzeniami, nadziejami, zostawiając przeogromny ból, który przy każdym oddechu wyrywał część jej duszy (...)"

Autorka w „Wyborze M.” nie skupiła się jednak jedynie na głównej bohaterce. Natalia Nowak – Lewandowska w dużej mierze pokazała jak zbrodnia seksualna niszczy wszystko wokoło ofiary. To fakt, że największą poszkodowaną jest zgwałcona kobieta, bo to ona jest w oku cyklonu. Ale takie przestępstwo zbiera swoje żniwo w dużo szerszym zakresie. Jest jak tajfun, który rozpędzony nie baczy na nic, tnie, wyrywa, niszczy i dewastuje doszczętnie to, co napotka na swej drodze.

Poza Michaliną zniszczył również jej męża Igora. Początkowo byłam na niego wściekła. Chciałam nim potrząsnąć, nawrzeszczeć na niego, żeby się facet wreszcie obudził z letargu. Nie potrafiłam zrozumieć jak z czułego i kochającego mężczyzny mógł zamienić się w wypełnionego obrzydzeniem i nienawiścią palanta!

Czy to tak wygląda miłość?

Czy „na dobre i na złe” nie oznacza, że na każde złe?

Czy miłość jest łatwa tylko jak jest dobrze?

Dlaczego?

Poniekąd, pewien mężczyzna, wytłumaczył mi zachowanie Igora. Jednakże wciąż odczuwam wobec niego wielkie rozczarowanie. Tak, zawiodłam się na Igorze. Według mnie nie stanął na wysokości zadania jako mężczyzna, ani tym bardziej jako kochający mąż.

„Wybór M.” porusza również kwestię problemów między rodzinnych. Konflikt Michaliny z jej matką Marią widać od samego początku, a im dalej w las, tym gorzej. Maria jest typowym przykładem katolickiej dwulicowości i hipokryzji. Rzuca słowami w Miśkę niczym żarzącym się węglem, który piecze i parzy coraz mocniej. Nie potrafię tego zrozumieć jak, ktoś kto wierzy w Boga i modli się do niego może robić takie rzeczy? Jak może tak dotkliwie kopać leżącego? Gdzie jest matczyna miłość? Gdzie miłosierdzie?

„Wybór M.” to także Małgorzata, siostra Michaliny. Potulna i cicha żona pełnego fałszu, mocno despotycznego Karola. Małgosia pod wpływem tragedii Miśki obudziła się i otworzyła oczy. Powiedziała stanowcze „nie” dla codziennych mężowskich gwałtów, upokarzaniu i tłamszeniu. Początkowo postać bezbarwna nabrała lekkich rumieńców pod koniec. Okazało się, że cierpienie siostry wyzwoliło ją z kajdan jej własnej życiowej traumy. Jaka szkoda, że musiało dojść do zbrodni na Miśce, by Małgosia potrafiła stawić czoło swoim demonom.

„Wybór M.” to trzy kobiety o imionach na tę samą literę. Chociaż ulepione z tej samej gliny i wychowywane w podobny sposób, zupełnie od siebie różne. Każda z nich dokonywała własnych wyborów i każda ponosiła konsekwencje. Obraz ich złych wyborów wyostrzył się dopiero w chwili, gdy na jednej z nich dokonano brutalnego gwałtu. Michalina nie miała w tym danym momencie prawa wyboru. Przeżyła istne piekło, by po przebudzeniu wejść w kolejny etap horroru i jego konsekwencji. Pozostałe dwie – Maria i Małgosia – cały czas miały wybór.

Zakończenie powieści wskazuje na to, że i Miśka ostatecznie dokonała własnego wyboru.

Czy był ON słuszny?

Nie mnie to oceniać.

Aczkolwiek bardzo rozumiem jej decyzję.

Jedno Wam powiem, wy również nie będziecie tego wiedzieć, czy postąpiła właściwie.

„Wybór M.” jest powieścią trudną i skomplikowaną w odbiorze, mocno wpływającą na czytelnika.

Jednakże w moim odczuciu jest powieścią bardzo ważną, poruszającą istotne problemy naszej współczesności. Gwałt, przemoc, patologia. O tym trzeba głośno mówić i pisać.

Nie można udawać, że takie rzeczy się nie dzieją, że skoro ich nie doświadczamy, to ich nie ma.

To nieprawda!

To rzeczywistość, która dzieje się tuż za rogiem, za zakrętem, w ciemnym zaułku, gdzie diabeł mówi dobranoc.

Za egzemplarz do recenzji dziękuję Wydawnictwu Replika.

Recenzja na: [Adres usunięty]

Moje plany czytelnicze na ten rok były dość ambitne, ponieważ postanowiłam poznać sporo pisarzy, których twórczości jeszcze nie miałam okazji czytać. Na tej liście znalazła się właśnie Natalia Nowak-Lewandowska, poczytna i zachwalana polska autorka. Naszą przygodę zamierzałam rozpocząć od "Głodu miłości" lub "Pozorności", ale przewrotnie na mojej półce znalazł się "Wybór M."

Michalina prowadzi stateczne życie u boku męża. Ich związek jest idealny - niestety do czasu... Kiedy kobieta zostaje zgwałcona tuż pod domem, wszystko się zmienia. Główna bohaterka nie potrafi poradzić sobie z psychicznymi urazami, które każdego dnia dają o sobie znać.

Pewnie znowu zostanę uznana za dziwną, być może nawet pozbawioną gustu, gdyż książka ma bardzo wysokie noty w sieci i dosłownie wszyscy zachwycają się tą historią. Tę trzystustronicową książkę czytałam bodajże trzy tygodnie, mając wrażenie, że nie dobrnę do końca. Natalia Nowak-Lewandowska pisze składnie i porządnie, posługując się jednocześnie dość doniosłym stylem, co w tym przypadku bardziej mi przeszkadzało niż pomagało w odbiorze całości. Uważam, że przy poruszaniu tak trudnego i delikatnego tematu nie trzeba poetyckich wynurzeń, aby dać do zrozumienia czytelnikom, iż pewne wydarzenia nie powinny mieć miejsca.

Bohaterowie są tak stereotypowi i irytujący, że aż serce boli. Matka (wiecznie modląca się katoliczka) to niezwykle podły typ człowieka, który obwinia córkę o gwałt, nazywając to nauczką za jej postępowanie. Zahukana siostra, która boi się otworzyć usta, aby nie zostać zgromionym przez mamusię i mężulka. Szwagier Michaliny uważający się za ideał mężczyzny, który zawsze powinien mieć ostatnie zdanie. Policjant dający do zrozumienia, że zadbana, zgrabna i ładnie ubrana kobieta zawsze prosi się o gwałt. Zazdrosna psychiatra, której daleko do profesjonalizmu. Do tego zagubiony mąż, niewykazujący wsparcia, a wręcz załamany, że ktoś zabrał "czystość" jego żonie.

Tak ciężka tematyka powinna wywoływać ogrom emocji, szczególnie jeśli jest się wrażliwym człowiekiem, ale niestety oprócz początkowego współczucia Michalinie oraz nici sympatii do Basi i Pawła (to jedyne osoby, które można tu polubić, chociaż jednocześnie ów wątek miłosny uważam za zupełnie niepotrzebny) nie poczułam dosłownie NICZEGO. To aż ciężkie do uwierzenia, skoro autorka zabrała się za tak poważny wątek, który dosłownie powinien zwalać z nóg, doprowadzając do ogromu myśli kłębiących się w głowie. Dla mnie zaczęło być wszystko jedno, jak wszystko się potoczy... Miałam tylko nadzieję, iż Nowak-Lewandowska nie obleje finału toną lukru, zatem tu akurat cieszę się, że tego nie dokonała, aczkolwiek konkretnego zakończenia również nie podaje, zatem nie jestem usatysfakcjonowana, nad czym mocno ubolewam.

[Adres usunięty]

Mój syn właśnie rozpoczął szkołę. Nie obyło się bez długich rozmów na temat tego, jak tam wygląda i czego może się spodziewać. Odpowiadałam na pytania z serii, w której ławce najlepiej siąść, czy można ściągać i co się dzieje, gdy nie odrobi się pracy domowej. Przy okazji uświadomiłam sobie, że przez całą moją edukację „leciałam na opinii”. Wystarczyło kilka pierwszych dni szkoły, kilka prac domowych odrobionych na czas i trochę aktywności w czasie zajęć, by przylgnęła do mnie łatka „zdolnej”. Nic to, że męczyłam się z fizyką jak szalona, że kwiczałam przed chemią i najchętniej uciekałabym z każdego niemieckiego (to akurat z powodu nauczycielki). Ania była zdolna i już. Oczywiście nie przyszłoby mi do głowy, żeby jakkolwiek to podważać. Gorzej mieli ci, którym w tym samym czasie powinęła się noga. Choćby nie wiem, co robili, ciężko było im „doskoczyć”. Te łatki przypinamy ludziom całe życie. Jak nie pracuje, to jest nierobem. Jak ma potarganą i brudną koszulkę, to jest biedny. Jak drugi raz z rzędu wraca pijany do domu, to jest alkoholikiem. Ze stygmatyzacją – choćby w minimalnym stopniu – każdy z nas się spotkał. Trochę dotknęło to również Natalię Nowak-Lewandowską, o której utarło się mówić, że jest „autorką, która nie boi się trudnych tematów”. To stwierdzenie nie zostało wyssane z palca, bowiem rzeczywiście trzy spośród czterech jej książek traktują o niezwykle skomplikowanych, życiowych sytuacjach, jednak przypięta łatka w ostatnim czasie zaczęła mnie osobiście trochę uwierać. Dlaczego? Bo tę autorkę stać na znacznie więcej i mam nadzieję, że już niebawem wszyscy czytelnicy przekonają się, że „trudne tematy” to nie jest jedyny aspekt, w którym Nowak-Lewandowska dobrze się czuje.

Z drugiej strony ciężko jest nie nazywać jej specjalistką od spraw tabu. Szczególnie, gdy sięgnie się po jej najnowszą powieść Wybór M., którą – moim zdaniem – zdeklasowała większość obyczajówek traktujących w jakikolwiek sposób o gwałcie. Można było spodziewać się, że napisze dobrą książkę – wszak z każdą kolejną czuć, jak bardzo rozwija się jej styl. Jednak chyba nikt nie spodziewał się, że będzie to aż tak dobre.

Wracająca z pracy późną porą młoda kobieta zostaje zaatakowana przez trzech mężczyzn i brutalnie zgwałcona. Wiadomo – młoda laska, szwendająca się po mieście wieczorem, pewnie jeszcze wyzywająco ubrana wręcz prosi się o to, żeby ją przelecieć. Łatka. I taką właśnie łatkę przypięła Michalinie policja oraz jej najbliższa rodzina, z matką na czele. Natalia Nowak-Lewandowska nie zaskakuje pomysłem na historię, bo – umówmy się – to już było. Jednak cóż oryginalnego można jeszcze stworzyć? Jedno jest pewne: autorka to idealny przykład tego, że nie trzeba silić się na oryginalne treści. Czasem po prostu wystarczy mieć pomysł na bohaterów i prowadzenie akcji. Wybór M. jest pod tym względem doskonały. Gwałt sam w sobie jest ważnym aspektem książki, ale tak naprawdę stanowi punkt wyjścia do genialnych charakterystyk postaci i obserwacji różnych sposobów radzenia sobie z traumą. Przyznaję – przeczytałam tę książkę trzy razy. Za pierwszym razem dla ogólnego wrażenia. Za drugim – dla Michaliny, a za trzecim dla pozostałych bohaterów. Tego jeszcze nie było. Miotałam się ciągle między pełną świadomością prawdopodobieństwa zachowań tych ludzi a niedowierzaniem, że są możliwe. Szarpało mną zawsze, gdy widziałam rozsypanego Igora, kompletnie nieradzącego sobie z sytuacją. Za każdym razem, gdy pojawiał się na horyzoncie Karol, wyobrażałam sobie, że żyję w XV wieku i pełnię funkcję kata. Dostawałam ataku furii na myśl o Marii, starej dewotce, która świetnie obrazuje zaściankowość wyznawców nie wiadomo czego (niby jest katoliczką, a zachowuje się, jakby przykazanie miłości bliźniego było jej zupełnie obce). W Wyborze M. pojawiają się jeszcze inni ważni bohaterowie, jednak nie chcę zabierać Wam szansy poznania i zinterpretowania ich zachowań. I Wy dajcie sobie tę szansę. Jestem przekonana, że nie pożałujecie. To jedna z lepszych powieści tego roku. Zakończenie rozwala system. Bez dwóch zdań.