Winda

"Człowiek to rzeczownik, a rzeczownikami rządzą przypadki..."

Ludzka podróż przez życie jest nieprzewidywalna, najczęściej zupełnie inna od tej wyśnionej i upragnionej, bardziej złożona, zależna nie tylko od nas samych, ale od wielu czynników zewnętrznych. Wypełniają ją przeplatające się radosne i bolesne chwile, w naturalny sposób okruchy szczęścia mieszają się z dramatami. Silnie marzymy i realizujemy własne wizje sukcesu lub za szybko rezygnujemy z walki o własne pragnienia i trwamy w wieloletniej nudnej monotonii, chwytamy pojawiające się szanse lub świadomie ich nie dostrzegamy, wprowadzamy znaczące zmiany w życiu lub poddajemy się destrukcyjnej stagnacji, dostrzegamy ludzi wokół nas lub nie jesteśmy w stanie zauważyć nawet nas samych. Rozbieżności i podobieństwa scenariuszy ludzkiego życia to niezwykle interesujący temat odnoszący się do zadziwiających faktów, nieprawdopodobnych zbiegów okoliczności, uśmiechu fortuny i braku przysłowiowego łutu szczęścia.

W "Windzie" zaglądamy na moment w życie społeczności mieszkańców wrocławskiego bloku, jednego z wielu, podobnego do tych innych na osiedlu, dzielnicy czy dowolnego miasta. Nie liczą się imiona czy nazwiska, ale reprezentacyjność poszczególnych jednostek, ich różnorodność pod względem wiekowym, wykształcenia, zainteresowań, predyspozycji i doświadczeń życiowych. Łapiemy wybrane chwile z ich obecnego życia, poznajemy przeszłe zdarzenia determinujące teraźniejszość, zagłębiamy się w ludzkie przemyślenia, odbieramy różnorodne emocje. Bardzo ciekawe jest to spojrzenie na bohaterów powieści z różnych perspektyw, ich wzajemnych relacji, przenikających się losów, często mocno pogmatwanych i współzależnych. Odkrywamy wciąż coś nowego o ich historii życia, uzupełniamy profile osobowości, poznajemy wyznawane wartości, docieramy do źródeł postaw i zachowań. Autorka wyjątkowo interesująco przedstawia przyczynowo-skutkowe wyjaśnienia wielu zdarzeń, wzajemne oddziaływania postaci i zaskakujące powiązania. Odpowiada mi taki styl pisania, swoboda w narracji i wielowątkowa fabuła. Książka wciąga nas w swój świat bardzo szybko, już pierwszy rozdział zawiera wiele znaczących przesłanek, a później w miarę czytania dostrzegamy ich coraz więcej, z wielkim zainteresowaniem podążamy ich tropem.

Podobało mi się takie indywidualne spojrzenie na przedstawionych nam bohaterów, bardzo prawdziwych i wiarygodnych, przekonywujących nas do siebie. Stopniowo wyłaniają się niezwykle ciepłe, szczere i fascynujące obrazy zwykłych ludzi, osadzonych w codzienności, często samotności, niezrozumieniu, niespełnieniu, poczuciu winy, ale również trwających w nadziei, pragnieniach i walce o lepsze jutro. Powieściowym postaciom nie brakuje wad i słabości, ale też zalet i wewnętrznej siły. Silnie czujemy jak wiele wspólnego mamy z nimi a jak wiele nas jednocześnie dzieli. A może są to nasze odbicia w symbolicznym lustrze przesuwającej się między piętrami blokowej windy, w górę ku sukcesom i lepszej perspektywie lub w dół ku porażkom i błędnym decyzjom. Zatrzymujemy się między piętrami, bo wahamy się przed podjęciem kluczowych decyzji, wysiadamy na wybranym piętrze będącym przystankiem w życiu, a przycisku z numerami niektórych pięter nie wciskamy nigdy, czując, że nie są dla nas lub bojąc się do nich zajrzeć. Czyż problemy i dylematy bohaterów nie stają się po części naszymi? Czy to co w nich dostrzegamy zawstydza nas, skłania do refleksji i inspiruje do podjęcia pewnych działań? Jakie faktycznie znaczenie ma winda w naszej podróży życia, postrzeganiu nas samych i otaczającego nas świata? Dlaczego ta zamknięta przestrzeń tak bardzo na nas oddziałuje przyczyniając się do poczucia dyskomfortu przebywania z własnymi myślami?

[Adres usunięty]

Magdalena Knedler potrafi zaskoczyć. Windą udowodniła, że jest autorką zdolną, z mnóstwem pomysłów. Jesteście gotowi by przejechać się tą windą?

Pamiętam jak wiele lat temu jeździłam na wakacje do cioci. Mieszkała w bloku. Była tam winda. Stara, skrzypiąca, obskurna. Bałam się jej okropnie. Teraz po latach myślę, że nie wsiadłabym do niej po raz kolejny. To moje pierwsze skojarzenie z najnowszą książką Magdaleny Knedler. To właśnie winda staje się trzonem opowieści. To ona jest niemym świadkiem wielu ludzkich dramatów, ale też radości. To w niej mieszkańcy wrocławskiego bloku nie raz podejmują kluczowe decyzje, rozmyślają nad sensem istnienia i roztrząsają problemy egzystencjalne. A ona jeździ z piętra na piętro, z dołu do góry, lekko trzeszcząc.

Mieszkańców dziesięciopiętrowego bloku we Wrocławi praktycznie dzieli wszystko. To zbiór przeróżnych osobowości i temperamentów. Mamy na przykład Wandę zafascynowaną haiku, która chce odejść od gburowatego męża Tomasza, artystkę Dżelę, egzotyczną Ayę z Japonii, psycholożkę Alicję, albatroskę Wiktorię, Żyda Eliego, miłego pana Stanisława. Wachlarz bohaterów jest szeroki. Każdy z nich zostaje pokazany z różnej perspektywy, poddany głębokiej analizie. Za ścianą każdego mieszkania skrywają się sekrety i tajemnice szczelnie ukrywane przed światem. Tęsknoty, niespełnione marzenia, rozczarowania, choroby psychiczne, depresje, alkohol, przemoc… Każdy boryka się ze swoją codziennością nie raz trudną i bolesną. Podobnie jak bohaterowie bloku we Wrocławiu. Autorka odnosi się do problemów nam bliskich, to właśnie w wielu sytuacjach czytelnik odnajdzie cząstkę własnego życia. Ujmuje trafnością spostrzeżeń o otaczających nas świecie i relacjach międzyludzkich. Wszystko podane w mistrzowskiej formie. Krótkie rozdziały, historie pokazane z perspektywy każdego mieszkańca zazębiają się ze sobą tworząc intrygujący obraz psychologiczno-społeczny. Żaden z bohaterów nie istnieje osobno. Ich biografie zazębiają się, przecinają a nawet splatają. Mimo że każdy z nich ma swoją historię, inną wrażliwość czy bagaż doświadczeń żyją niejako wspólnie tworząc kolorową, ludzką mozaikę. Nie ma w tej opowieści napuszenia i wzniosłości. Autorka pokazuje, że ma poczucie humoru i dystans, potrafi być ironiczna i uszczypliwa. Jednak wszystko to zrobione jest ze smakiem. Winda to również mnóstwo odniesień do kultury. Od seriali, przez muzykę aż po japońskie zwyczaje. Z przyjemnością wyłapujemy te kulturowe smaczki.

Winda staje się tutaj nie tylko miejscem zwierzeń, ale również metaforą zmian. To właśnie przemierzając piętra bohaterowie podejmują istotne decyzje, roztrząsają problemy, zawiązują nowe znajomości. Magdalena Knedler przez pryzmat swoich bohaterów pokazuje życie wielu ludzi. Dyskretnie podpatruje ich życiowe potyczki, wytyka błędy. Winda jest pełna zabawnych sytuacji, ale też momentów wywołujących wzruszenie.

Pan Darcy nie żyje – literacki debiut Knedler – był lekki i zabawny. Winda to zupełnie inny rodzaj opowieści. Głębszy, przemyślany nieco eksperymentalny. Autorka jawi się jako dobra obserwatorka umiejąca przenieść wiele emocji na karty powieści. Pokazuje też, że jest odważna i nie boi bawić się formą i językiem. Delektowałam się każdą stroną tej opowieści! Ma ona specyficzny klimat, mimo że akcja jest niespieszna wciąga nas ta historia od samego początku. Jestem pewna, że jeszcze nie raz wsiądę do tej Windy. Kawał dobre, współczesnej prozy.