Szaleństwo i śmierć spłyną z gór. Śledztwa profesorowej Szczupaczyńskiej. Tom 6

„Szaleństwo i śmierć spłyną z gór” Maryli Szymiczakowej (a raczej skrywających się pod tym pseudonimem Piotra Tarczyńskiego i Jacka Dehnela) to szósty tom serii kryminałów retro z profesorową Zofią Szczupaczyńską, niemniej jednak każdy jej tom można czytać od reszty niezależnie. W tym historia toczy się latem 1905 roku, kiedy to zaprzyjaźniony sędzia śledczy zaprasza Zofię Szczupaczyńską do Zakopanego, gdzie popełniona została pewna zbrodnia... Powieść osadzona jest na bazie klasycznej powieści detektywistycznej - opiera się na rozpoznaniu sytuacji, obserwacji, rozmowach i dedukcji. Jednak już tutaj pojawia się pierwsze utrudnienie - lokalni mieszkańcy mówią gwarą, której Zofia za bardzo nie rozumie… A my czujemy się tak jak ona - doskonale napisana gwara nie jest tłumaczona, więc już na tym poziomie możemy pobawić się w detektywa. Zresztą cały styl powieści stylizowany jest na język, jakim posługiwano się na przełomie XIX/XX wieku, a to znaczy słowa, które wyszły już z użytku, kwiecisty, przestawny szyk zdań i tym podobne kwiatki - bawiłam się przy tym wyśmienicie, zachwycałam tą stylizacją, która wypada tak naturalnie, tak realistycznie, a przez to dostarcza naprawdę dużej frajdy. Poza tym ważne jest też tło zdarzeń, czyli Zakopane, które w tym czasie właśnie przekształcało się z wioski w miejscowość mocno turystyczną. I tu jest miejsce na solidną satyrę, która nie tylko poprzez ironię podkreśla mocno zmianę tego miejsca, ale też w perspektywie współczesności świetnie obrazuje kontrast pomiędzy tym, jak Zakopane było odbierane wtedy a teraz. W książce, w każdym momencie czuć, że autorzy o opisywanych czasach mają dużą wiedzę i korzystają z niej z naturalną swobodą. Sama zachwycam się tą dbałością o detale, tym lekko uszczypliwym humorem, całą powieścią, która dostarczyła mi naprawdę dużo dobrej, inteligentnej rozrywki!

🗻📜 Szaleństwo i śmierć spłyną z gór autorstwa Maryli Szymiczkowej to kryminał retro, który z dużą lekkością łączy zagadkę morderstwa z barwnym portretem epoki. Akcja przenosi czytelnika na początek XX wieku, do Zakopanego będącego jednocześnie modnym kurortem, miejscem spotkań elit i przestrzenią pełną napięć oraz skrywanych sekretów. Już sam telegram wzywający Zofię Szczupaczyńską do przyjazdu zapowiada, że pod pocztówkowym obrazem Tatr kryje się coś znacznie mroczniejszego.

🗻📜 Główna bohaterka to jedna z najmocniejszych stron tej powieści. Zofia Szczupaczyńska, stateczna profesorowa z Krakowa, tylko pozornie wpisuje się w schemat epokowej damy. Pod warstwą konwenansów kryje się bystry umysł, ironia i ogromna ciekawość świata. Jej metoda działania opiera się na obserwacji, rozmowie i umiejętnym dostosowywaniu się do rozmówców, co czyni śledztwo subtelnym, a zarazem niezwykle skutecznym. Trudno jej nie polubić, bo jest jednocześnie przenikliwa i bardzo ludzka.

🗻📜 Zakopane w ujęciu Maryli Szymiczkowej dalekie jest od niewinnej idylli. To miejsce pełne sprzeczności, w którym spotykają się artyści, kuracjusze, górale i ludzie interesu. Autorka z dużym wyczuciem pokazuje napięcia klasowe, lokalne układy i niechęć wobec przyjezdnych. Milczenie bywa tu bronią, a informacja to towar, za który często trzeba zapłacić. Dzięki temu przestrzeń staje się żywa i wpływa bezpośrednio na przebieg śledztwa.

🗻📜 Sama intryga kryminalna rozwija się spokojnie, ale konsekwentnie. Z pozoru prosta sprawa szybko komplikuje się, odsłaniając kolejne warstwy zależności i motywów. Autorka nie stawia na dynamiczne zwroty akcji, lecz na drobiazgowość i logikę. Trop za tropem prowadzi czytelnika przez rozmowy, niedopowiedzenia i drobne szczegóły, które z czasem układają się w pełniejszy obraz wydarzeń. To kryminał wymagający uwagi, ale dający dużą satysfakcję.

ㅤ

🗻📜 Ogromną przyjemnością jest język powieści. Stylizacja na epokę została poprowadzona z humorem i wyczuciem, bez przesady i sztuczności. Dialogi są żywe, często ironiczne, a narracja płynna i elegancka. W tle wyraźnie pobrzmiewa duch dawnego Zakopanego, z jego mitologią, ambicjami i fascynacją nowoczesnością. To książka, którą chłonie się nie tylko dla zagadki, ale także dla samej atmosfery.

ㅤ

🗻📜 Szaleństwo i śmierć spłyną z gór to kryminał retro, który udowadnia, że morderstwo nie musi być krwawe, by intryga była wciągająca. Maryla Szymiczkowa stworzyła historię dopracowaną, inteligentną i pełną charakteru. To doskonała propozycja dla czytelników ceniących klimat, wyrazistą bohaterkę i śledztwo oparte na logice oraz obserwacji. Zofia Szczupaczyńska bez wątpienia jest postacią, z którą chce się spędzić więcej niż jedną literacką podróż.

Wiadomość o zbrodni bywa informacją, która może wywołać radość, tudzież nawet coś więcej. Z pewnością przerywa szarą codzienność i niektórzy rzucają się w zabójczy wir z ogromną ochotą. Oczywiście chodzi o osoby obdarzone talentem śledczym i mające zapał do rozwiązywania zabójczych szarad. Na baczności powinni mieć ci, co poważyli się pomóc komuś zejść z tego padołu! Ich dni na wolności są policzone.

Postęp techniczny bywa motorem działań, zwłaszcza jeśli dzięki niemu można robić to, do czego ma się naturalny dar. Telegraf i kolej. Te dwie rzeczy właśnie pozwoliły profesorowej Zofii Szczupaczyńskiej na podjęcie kroków w celu wzięcia w swoje dłonie losów pewnego śledztwa. Podróż do Zakopanego toż przecież cała wyprawa, lecz dzięki parowozowi da się ją odbyć w godnych warunkach, oszczędzając czas, a i dowiedzieć się, iż tam potrzebują jej fachowej pomocy takoż bez telegramu byłoby trudno. To, co czeka na nią na miejscu okazuje się zaskakujące, a jak wiadomo Zofię nie tak łatwo zadziwić, ale dzięki swej zapobiegliwości długo to nie trwa. Pozostaje więc li tylko zająć się zbrodnią, a to okazuje wcale nie tak proste jak miało być, lecz tak nie pogrywa się z szacowną profesorową, o co to to nie! Czas więc zakasać rękawy i sprawdzić co faktycznie w Zakopanem piszczy i jak to może być użyteczne dla najbardziej zainteresowanej. Śledztwo bowiem okazuje się bardziej skomplikowane, a okoliczności sprawiają, że profesorowa zostaje nimi zmuszona zasięgnąć języka tu i ówdzie czyli u górali, pensjonariuszy zakładów zdrowotnych oraz u prominentów, lokalnych i tych z krajowym zasięgiem. Nie tak łatwo przejrzeć zbrodniczą intrygę pośród gromady turystów oraz bardziej lub mniej stałych mieszkańców zakopiańskich okolic. Kto jednak jak nie Zofia Szczupaczyńska jest w stanie rozwikłać tę zabójczą plątaninę wątków, niedopowiedzeń i przede wszystkich morderczych zamiarów uskutecznionych w cieniu majestatycznego Giewontu?

Kryminalna intryga spod samiuśkich Tater, gdzie trup nie musi ścielić się gęsto by dochodzenie wciągnęło tak jakby prowadził je sam Sherlock Holmes, chociaż on mógłby się niejednego nauczyć od głównej bohaterki. „Zbrodnia Stop Proszę przyjechać niezwłocznie Stop”. Jeśli taki telegram jest na początku to dalej trzeba spodziewać się wszystkiego przede wszystkim potraktować nadzwyczaj poważnie kolejne wydarzenia. Jeśli lubicie kryminały gdzie retro jest retro i to w tym znaczeniu, iż praca śledcza opiera się na logice, zręcznie ukrytych niuansach, detalach tworzących klimat oraz postaciach tak wykreowanych, że od razu zapisują się w pamięci to „Szaleństwo i śmierć spłyną z gór” zaspokoi niejeden apetyt. Mordercza zagadka okazuje się dużo bardziej skomplikowana niż zdaje się na początku i z rozdziału na rozdział pokazuje nieco inne swoje oblicze. Za sprawą pierwszoplanowej bohaterki oraz grona drugoplanowych postaci czytelnik nie tyle czyta kolejne słowa, zdania, akapity, co ma przed oczyma barwne obrazy układające się w intrygującą kryminalną historię, której finał jest zaskakujący i ukazujący detektywistyczny kunszt. Do tego dorzućmy emploi epoki, rzeczywiste osoby i nieustępujące im barwnością fikcyjne sylwetki, a otrzymamy książkę z gatunku „jeszcze jeden rozdział” i tak do samego jego końca.